Drogi do Niepodległej 1918

Posłuchaj

30 grudnia 1918

Sobota. Wielkopolska walczy i zwycięża - cały Poznań jest już w polskich rekach. Za przykładem Poznania poszła prowincja. W... więcej

Sobota. Wielkopolska walczy i zwycięża - cały Poznań jest już w polskich rekach. Za przykładem Poznania poszła prowincja. W promieniu 50 km od miasta władzę przejęto niemal bez przelewu krwi. Powstanie Wielkopolskie wybuchło tak spontanicznie, że nie miało nawet dowódcy. W pierwszych tygodniach walki dowodził major Taczak. Nadal płoną kresy. Ukraińcy ponownie zaatakowali Lwów. zwiń

26 grudnia 1918

Czwartek. W drugi dzień świat Bożego Narodzenia przyjeżdża do Poznania wraz z misja brytyjską wybitny pianista Ignacy Paderewski.... więcej

Czwartek. W drugi dzień świat Bożego Narodzenia przyjeżdża do Poznania wraz z misja brytyjską wybitny pianista Ignacy Paderewski. Dziennikarz "Kuriera Poznańskiego" notuje: Na dworcu poznańskim zebrały się tłumy publiczności. Pociąg z dostojnymi gośćmi wjechał na stacje o godzinie 9 minut 10. Wśród okrzyków: "Niech żyje Paderewski", "Niech żyje Polski Komitet Narodowy w Paryżu", "Niech żyje Polska", "Niech żyje koalicja i Wilson" opuszczali wagon dostojni goście. Wielkopolanie nie wyobrażają sobie aby ich ojczyzna nie weszła w skład Państwa Polskiego. zwiń

24 grudnia 1918

Wtorek. Pierwsza wigilia w niepodległej Polsce od 123 lat. "Kurier Polski" drukuje nastrojowy komentarz. Powrót do Warszawy Józefa... więcej

Wtorek. Pierwsza wigilia w niepodległej Polsce od 123 lat. "Kurier Polski" drukuje nastrojowy komentarz. Powrót do Warszawy Józefa Piłsudskiego. zwiń

1939 - rok pokoju, rok wojny

Posłuchaj

Dziennik mojego brata

Niepublikowane dotychczas fragmenty wspomnień zamordowanego na Pawiaku Zdzisława Chrzanowskiego. Od 1 września codziennie... więcej

Niepublikowane dotychczas fragmenty wspomnień zamordowanego na Pawiaku Zdzisława Chrzanowskiego. Od 1 września codziennie wieczorem Zdzisław zapisywał najważniejsze wydarzenia dnia. Dziennik urywa się 27 września. Prof. Wiesław Chrzanowski na podstawie wspomnień brata i swoich przeżyć opowiada o atmosferze, jaka panowała tuż przed wybuchem wojny i o "zwykłej" wrześniowej codzienności. Pierwszy raz ten unikatowy dziennik ujawnił Dorocie Truszczak właśnie w Programie 1 Polskiego Radia. Audycja zarejestrowana 14 września 2009 roku. zwiń

Ostatni dzien pokoju - 31.08.1939

31 sierpnia 1939 roku. Czwartek. Ostatni dzień pokoju w przedwojennej Polsce. Czy to musiał być ostatni dzień pokoju? Czy był... więcej

31 sierpnia 1939 roku. Czwartek. Ostatni dzień pokoju w przedwojennej Polsce. Czy to musiał być ostatni dzień pokoju? Czy był choć cień szansy na jego uratowanie ? Czy II wojna światowa musiała wybuchnąć? Jaka była atmosfera w najważniejszych w tym dniu stolicach Europy: w Warszawie i w Berlinie? W nich działy się przecież najistotniejsze wydarzenia. Jak reagowali na nie politycy i zwykli ludzie? W audycji Dorota Truszczak i jej goście Edmund Baranowski – publicysta, żołnierz Armii Krajowej, redaktor Andrzej Sowa, Piotr Zarzycki z Muzeum Techniki i Bolko Klimek - mieszkaniec Berlina próbują odtworzyć atmosferę i wydarzenia polityczne tamtego czasu. Nagranie pochodzi z 31 sierpnia 2009 roku. zwiń

Ofiary wojny 1939

W 1939 roku Polska miała 35 mln obywateli. Sześć lat później, wskutek niemieckiej i krótszej sowieckiej okupacji było ich o 10... więcej

W 1939 roku Polska miała 35 mln obywateli. Sześć lat później, wskutek niemieckiej i krótszej sowieckiej okupacji było ich o 10 mln mniej. Poza ofiarami śmiertelnymi ogromny ubytek ludności spowodowały migracje. Wielu naszych rodaków pozostało na Wschodzie i wracało do kraju jeszcze do lat 70. Ogromna rzesza Polaków wyjechała także na Zachód. Do nowej Polski, po 1945 roku nie chcieli wracać zarówno żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, jak i przymusowi robotnicy, których Niemcy rozwozili po całej Europie. Czy 10 mln to pełna liczba obywateli II Rzeczypospolitej – ofiar II wojny światowej? Ośrodek KARTA i Instytut Pamięci Narodowej przygotowały na 70. rocznicę wybuch II wojny światowej wspólną publikację podsumowującą wiedzę o ofiarach represji pod obiema okupacjami: niemiecką i sowiecką.  zwiń

Z dziejów Armii Krajowej

Posłuchaj

Atak na pociąg wojskowy

Notatki robione przez żołnierzy w trakcie wojny wydawać by się mogły niepotrzebnym zabiegiem biorąc pod uwagę stopień ważności... więcej

Notatki robione przez żołnierzy w trakcie wojny wydawać by się mogły niepotrzebnym zabiegiem biorąc pod uwagę stopień ważności wykonywanych wówczas zadań. Jednak to właśnie dzięki zapiskom możliwe było odtworzenie tego, co działo się kilkadziesiąt lat temu, n.p. wspomnienie o ataku na pociąg wojskowy, którego świadkiem była sanitariuszka i łączniczka AK ps. "Danuta Stal". W akcji brał udział oddział o kryptonimie "Falenica" pod dowództwem por. Józefa Czumy ps. "Peter" należący do Kedywu Warszawskiego Okręgu AK. zwiń

Atak na tartak

W okresie Powstania Warszawskiego Puszcza Kampinoska była sceną licznych walk Armii Krajowej z Niemcami. Jedną z bardziej... więcej

W okresie Powstania Warszawskiego Puszcza Kampinoska była sceną licznych walk Armii Krajowej z Niemcami. Jedną z bardziej spektakularnych akcji było zniszczenie tartaku w Piaskach na początku września 1944 roku. Wspomina kpt. Adolf Pilch ps. "Góra-Dolina" - dowódca pułku Palmiry-Młociny. zwiń

Batalion łączności

Jak wyglądała organizacja batalionu łączności PSZ na Zachodzie? Ilu liczył oficerów i szeregowych? Czy były tam osoby cywilne? Na... więcej

Jak wyglądała organizacja batalionu łączności PSZ na Zachodzie? Ilu liczył oficerów i szeregowych? Czy były tam osoby cywilne? Na te i inne pytania, w rozmowie z Józefem Garlińskim, odpowiadał ppłk dypl. Tadeusz Lisicki - czołowy specjalista ds. łączności. W 1943 roku był on dowódcą batalionu łączności, który stacjonował w Stanmore pod Londynem. zwiń

1945 - rok wojny, rok pokoju

Posłuchaj

31 grudnia

Kolejny dzień obrad Krajowej Rady Narodowej. Posłowie jednogłośnie uchwalili votum zaufania dla rządu Edwarda Osóbki–Morawskiego.... więcej

Kolejny dzień obrad Krajowej Rady Narodowej. Posłowie jednogłośnie uchwalili votum zaufania dla rządu Edwarda Osóbki–Morawskiego. Wcześniej jednak oświadczenie złożył Stanisław Mikołajczyk, wicepremier, minister rolnictwa, prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego. zwiń

30 grudnia

Rozpoczęła się IX sesja Krajowej Rady Narodowej. Długie przemówienie wygłosił premier Edward Osóbka Morawski: W interesie Polski... więcej

Rozpoczęła się IX sesja Krajowej Rady Narodowej. Długie przemówienie wygłosił premier Edward Osóbka Morawski: W interesie Polski jej niepodległości i przyszłości jest zwycięstwo w wyborach obozu demokratycznego. Zwycięstwo bowiem reakcji mogłoby się stać zgubą Polski i grabarzem jej niepodległości. Zwycięstwo zaś demokracji to zwycięstwo bloku Rządu Jedności Narodowej. To zwycięstwo pełne jest moim zdaniem tylko wtedy możliwe, jeśli wszystkie partie demokratyczne pójdą do wyborów w zwartym bloku. W innym przypadku mogłoby ono być zwycięstwem pozornym.  zwiń

29 grudnia

Do Warszawy przybył dyrektor jedynej w Polsce fabryki związków arsenowych inż. Bolesław Maszewski, który złożył ministrowi... więcej

Do Warszawy przybył dyrektor jedynej w Polsce fabryki związków arsenowych inż. Bolesław Maszewski, który złożył ministrowi przemysłu Hilaremu Mincowi sprawozdanie z pracy fabryki w Równem na Dolnym Śląsku i przedstawił sztabę złota wyprodukowaną po raz pierwszy w Polsce. Zawartość arsenu w rudzie wynosi około 5 proc. Aby otrzymać kilogram złota należy przerobić 600 ton rudy. Plan na rok 1946 przewiduje produkcję 6 kg złota miesięcznie. Kopalnia i fabryka arsenowa zatrudnia ostatnio około 500 pracowników. zwiń

28 grudnia

Tylko w "Gazecie Ludowej" była prawdziwa informacja jak budowniczowie warszawskich mostów przegrywali walkę z wiślanym żywiołem.... więcej

Tylko w "Gazecie Ludowej" była prawdziwa informacja jak budowniczowie warszawskich mostów przegrywali walkę z wiślanym żywiołem. Po katastrofie, jaka dotknęła odbudowujący się Most Poniatowskiego i spóźniła oddanie go do użytkowania o dwa miesiące, mamy nową katastrofę mostu tym razem pontonowego . Przeniesiony z okolicy Saskiej Kępy miał być ustawiony w pobliżu Mostu Kierbedzia. Pech jednak czy niezdarność techniczna sprawiły, że część pontonów porwała fala wiślana w kierunku Modlina i zanim zdołano pontony wyłowić i po raz drugi zmontować, nowa fala, jeszcze bardziej złośliwa, zniszczyła nieudolne dzieło ludzkie jeszcze dokładniej. Przybór wody w Wiśle wzrasta i najbliższych dniach utrudni odbudowę tego mostu. Nie trzeba się jednak zrażać. Do trzech razy sztuka!  zwiń

Historia najnowsza - Polska

Posłuchaj

Druga wizyta Mikołajczyka w Moskwie

Październik 1944 - kolejna wizyta premiera Stanisława Mikołajczyka w Moskwie. Kwestie granic Polski na spotkaniu z Józefem... więcej

Październik 1944 - kolejna wizyta premiera Stanisława Mikołajczyka w Moskwie. Kwestie granic Polski na spotkaniu z Józefem Stalinem. Rozmowy z przewodniczącym PKWN - Edwardem Osóbką-Morawskim. Naciski Churchilla. Stanowisko prezydenta F.D. Roosevelta. Fiasko rozmów. Złożenie dymisji przez Stanisława Mikołajczyka.  zwiń

Akcja Wisła

"Dziś, w dniu 28 marca 1947 roku o godz. 10.00 rano, padł od kuli skrytobójców Ukraińskiej Powstańczej Armii gen. broni Karol... więcej

"Dziś, w dniu 28 marca 1947 roku o godz. 10.00 rano, padł od kuli skrytobójców Ukraińskiej Powstańczej Armii gen. broni Karol Świerczewski" - głosił tekst rządowego komunikatu. To wydarzenie dla ówczesnych władz stanowiło pretekst do generalnej rozprawy z podziemiem ukraińskim, działającym na południowo-wschodnich obszarach Polski. Zapoczątkowało akcję całkowitego wysiedlenia ludności ukraińskiej z pasa przygranicznego, od rejonu Brześcia nad Bugiem do granicy czechosłowackiej na północno-zachodnie tereny Polski. Akcja odbywała się pod hasłem "Wisła".  zwiń

Aresztowanie Gomułki

"Towarzysz Wiesław nie powiedział o tym, jak szkodliwa była jego działalność. Co gorzej, towarzysz Wiesław powrócił na swoje... więcej

"Towarzysz Wiesław nie powiedział o tym, jak szkodliwa była jego działalność. Co gorzej, towarzysz Wiesław powrócił na swoje dawne, fałszywe, nacjonalistyczne pozycje, przekreślił własną samokrytykę, którą przeprowadził na sierpniowym plenum" - przemawiał na kongresie zjednoczeniowym PZPR w grudniu 1948 Zenon Kliszko, atakując Władysława Gomułkę. Oskarżenie Gomułki i jego zwolenników o odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne. Aresztowanie 2 sierpnia 1951.  zwiń

II zjazd PZPR

II zjazd PZPR (10-17 marca 1954). Sytuacja partii w momencie trwania zjazdu. Wystąpienia Włodzimierza Sokorskiego oraz Józefa... więcej

II zjazd PZPR (10-17 marca 1954). Sytuacja partii w momencie trwania zjazdu. Wystąpienia Włodzimierza Sokorskiego oraz Józefa Cyrankiewicza. Wybór władz partii. Sytuacja w Związku Radzieckim. Fragmenty przemówienia pierwszego sekretarza KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego - Nikity Chruszczowa.  zwiń

Historia Związku Radzieckiego

Posłuchaj

Borys Jelcyn

"Borys Jelcyn urodził się w roku 1931. Jego kariera nie była typowa dla aparatczyka partyjnego, najpierw bowiem został inżynierem... więcej

"Borys Jelcyn urodził się w roku 1931. Jego kariera nie była typowa dla aparatczyka partyjnego, najpierw bowiem został inżynierem budowlanym, a dopiero potem działaczem partyjnym" - słyszymy w komentarzu prof. Pawła Wieczorkiewicza. Droga do władzy. Konflikt z Michaiłem Gorbaczowem. Rola Jelcyna w obaleniu puczu Janajewa. Objęcie funkcji prezydenta Federacji Rosyjskiej.  zwiń

Koniec imperium

Sytuacja po puczu Janajewa w sierpniu 1991. Dyskusje na temat zmiany formuły funkcjonowania republik w ramach Związku... więcej

Sytuacja po puczu Janajewa w sierpniu 1991. Dyskusje na temat zmiany formuły funkcjonowania republik w ramach Związku Radzieckiego. Rola Borysa Jelcyna. Spotkanie przywódców Rosji, Ukrainy i Białorusi w Puszczy Białowieskiej w grudniu 1991. Informacja radia moskiewskiego o rozwiązaniu KGB. Utworzenie Wspólnoty Niepodległych Państw w miejsce Związku Radzieckiego.  zwiń

Bunt Janajewa

Wojskowo-policyjny zamach stanu w sierpniu 1991. Odsunięcie Michaiła Gorbaczowa od władzy. Powołanie Komitetu do spraw stanu... więcej

Wojskowo-policyjny zamach stanu w sierpniu 1991. Odsunięcie Michaiła Gorbaczowa od władzy. Powołanie Komitetu do spraw stanu wyjątkowego. Cele puczystów. Upadek buntu. Losy zamachowców. Wzrost popularności Borysa Jelcyna. Rozpad imperium.  zwiń

Polski wyłom

Proces upadku komunistycznego imperium. Wydarzenia 1989 roku w Polsce. Możliwość udziału KGB w polskich przemianach. Fragmenty... więcej

Proces upadku komunistycznego imperium. Wydarzenia 1989 roku w Polsce. Możliwość udziału KGB w polskich przemianach. Fragmenty wystąpienia gen. Czesława Kiszczaka po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu. Relacja z wizyty w Polsce ministra spraw zagranicznych ZSRR Eduarda Szewardnadze.  zwiń

Ludzie

Książki

Polecamy

Ciekawostki

Za kulisami bezpieki i partii

Posłuchaj

Kim był Józef Mitzenmacher

Józef Mitzenmacher - ps. Jan Alfred Reguła, działacz komunistyczny, autor sensacyjnej publikacji przedstawiającej prawdziwe... więcej

Józef Mitzenmacher - ps. Jan Alfred Reguła, działacz komunistyczny, autor sensacyjnej publikacji przedstawiającej prawdziwe oblicze KPP. Sfingował swoją śmierć. Po wojnie zmienił nazwisko na Stanisław Roszkowski. Wstąpił do PPR i jako czołowy aktywista został odznaczony przez partię "Złotym Krzyżem Zasługi". Dopiero w 1947 bezpieka odkryła kim naprawdę był Roszkowski. Zmarł tuż przed aresztowaniem.  zwiń

Kim naprawdę był Michał Rola-Żymierski

"Żymierskiego aresztowałem na wiosnę 1953. Dlaczego go zlikwidowano? Jaką rolę odgrywał? Kim był naprawdę?" - zastanawia się Józef... więcej

"Żymierskiego aresztowałem na wiosnę 1953. Dlaczego go zlikwidowano? Jaką rolę odgrywał? Kim był naprawdę?" - zastanawia się Józef Światło. zwiń

Konflikty w Biurze Politycznym PZPR

"Nie tylko partia w swojej masie nie jest monolitem w Polsce, nie jest monolitem i samo Biuro Polityczne" - kulisy konfliktu... więcej

"Nie tylko partia w swojej masie nie jest monolitem w Polsce, nie jest monolitem i samo Biuro Polityczne" - kulisy konfliktu między Franciszkiem Jóźwiakiem i Hilarym Chełchowskim, przedstawicielami tzw. "grupy krajowców", a całą resztą Biura Politycznego PZPR.  zwiń