29 sierpnia mija 67. rocznica likwidacji getta żydowskiego w Łodzi. Utworzone w lutym 1940 roku - pierwsze na okupowanych ziemiach polskich getto, zostało zlikwidowane ostatnie, w sierpniu 1944 roku.
Łódzkie getto było drugim, po getcie warszawskim, najliczniejszym skupiskiem ludności żydowskiej w Polsce, a największym na ziemiach wcielonych do Trzeciej Rzeszy. Łącznie przeszło przez nie około 200 tysięcy Żydów. Ponad 160 tysięcy stanowili mieszkańcy Łodzi, ponadto Niemcy przesiedlili tam Żydów z Austrii, Czech, Luksemburga i Niemiec oraz z innych gett na terenie Polski, likwidowanych podczas wojny.
Kolejny transport przybywa do łódzkiego getta. fot. Instytut Yad Vashem
W getcie warunki były podobne do panujących w obozach przymusowej pracy. W 1943 roku dla potrzeb gospodarki wojennej Trzeciej Rzeszy pracowało tam 70 tysięcy osób w ponad stu zakładach. Poza tym 9 tysięcy zostało zatrudnionych w administracji getta.
W łódzkim getcie funkcjonował transport publiczny. fot. Instytut Yad Vashem
Getto łódzkie było zlokalizowane w najbardziej zaniedbanej części miasta, zamieszkałej głównie przez ludzi biednych i proletariat. Na niewielkim obszarze o powierzchni około 4 kilometrów kwadratowych skupiono ogromną liczbę ludności - w 1942 roku na 1 kilometr kwadratowy przypadało ponad 42 i pół tysiąca osób. Wokół getta oraz wzdłuż jego głównych ulic, ustawiono zapory i zasieki z drutu kolczastego.
Mimo zamknięcia i trudnych warunków, Żydzi w getcie zorganizowali własną administrację, szkolnictwo, pocztę, opiekę zdrowotną i socjalną. Działał dom kultury.
Handel uliczny. fot. Instytut Yad Vashem
Ludność getta dziesiątkowały ciężkie warunki życia. Większość umierała z głodu, wycieńczenia pracą ponad siły lub chorobami, część ginęła od kul żandarmów albo została zamęczona torturami przez tak zwaną Kriminalpolizei.
Ludność getta dziesiątkowały choroby i głód. fot. Instytut Yad Vashem
Od stycznia 1942 roku Żydzi byli wywożeni z getta do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. Wywożono ich również do Auschwitz-Birkenau, Stutthofu i Ravensbrueck.
W połowie czerwca 1944 roku, wobec zbliżającego się frontu, hitlerowcy rozpoczęli tak zwaną ostateczną likwidację getta łódzkiego.
Ostatnią grupę Żydów, około 70 tysięcy osób, Niemcy wywieźli z getta do obozów w sierpniu 1944 roku. 29 sierpnia 1944 roku ze stacji kolejowej Radegast odszedł do Auschwitz-Birkenau ostatni transport łódzkich Żydów.