Historia

Piotr Skarga - szermierz kontrreformacji

Ostatnia aktualizacja: 02.02.2015 06:35
- Stał się symbolem kapłana patrioty, który jeszcze w czasach świetności Rzeczypospolitej potrafił przewidzieć jej upadek, który miał nastąpić na skutek różnych wad szlacheckich – powiedziała prof. Jolanta Choińska-Mika.
Audio
  • Audycja historyczna o kazaniach jezuity Piotra Skargi - opowiada prof. Jolanta Choińska-Mika (11.04.01).
Jan Matejko, Kazanie Skargi, 1864 fot. Wikimedia Commons
Jan Matejko, Kazanie Skargi, 1864 fot. Wikimedia Commons

Piotr Skarga, urodzony 2 lutego 1536, pochodził z drobnej szlachty mazowieckiej. Wykształcenie zdobywał jak wielu spośród Mazurów w Akademii Krakowskiej. Wybrał karierę duchowną i przyjął święcenia kapłańskie. U schyłku lat. 60. XVI wieku wstąpił do nowicjatu Jezuitów w Rzymie.
Po powrocie do kraju pracował w kolegiach jezuickich w Pułtusku, a następnie w innych jezuickich szkołach m.in.: w Jarosławiu, Poznaniu, Lwowie.

Był pierwszym rektorem Akademii Wileńskiej . Prowadził bardzo aktywną działalność z racji niezwykłych umiejętności organizatorskich. Założył między innymi kolegia jezuickie w Rydze, Dorpacie i Połocku.

W połowie lat 80. przeniósł się do Krakowa, gdzie został przełożonym domu zakonnego św. Barbary. Tam rozwinął niesłychanie ożywioną, zakrojoną na szeroką skalę działalność duszpasterską i charytatywną. W 1588 roku został nadwornym kaznodzieją króla Zygmunta III Wazy. Funkcję tę pełnił blisko 24 lata.

Piotr Skarga zostawił po sobie także bogaty dorobek pisarski. Pierwsze jego teksty powstawały jeszcze w czasie jego pobytu w Wilnie.

Piotr

Na zdjęciu: Piotr Skarga fot. Wikipedia/cc źr. Maciej Szczepańczyk.

Więcej niż kaznodzieja

Ceniony jako kaznodzieja pozostawił po sobie także liczne zbiory kazań. Najpopularniejsze z nich to: ”Kazania na niedziele i święta”, ”Kazania przygodne”, ”Kazania o siedmiu sakramentach”. Dzieła te wielokrotnie wznawiano.

Piotr Skarga był znakomitym polemistą, który poświęcił swój talent literacki służbie Kościoła walczącego z reformacją. W związku z tym jeden z badaczy nazwał go szermierzem kontrreformacji .

- To był zapalczywy Mazur, często mówił szybciej, nim pomyślał. Piotr Skarga dziś byłby pewnie dziennikarzem - twierdził prof. Janusz Tazbir oceniając cechy osobowości słynnego kaznodziei.

Legendą obrosły jego ”Kazania sejmowe”. Wbrew tytułowi nie zostały one ogłoszone. Był to traktat polityczny, ubrany w formę kazań, który ukazał się po raz pierwszy w 1597 roku. W ”Kazaniach sejmowych” Skarga opowiadał się za wzmocnieniem władzy króla, a ograniczeniem sejmu. Najbardziej radykalne w tym zbiorze było kazanie o monarchii. Dlatego też władze jezuickie uznały, że należy je usunąć z kolejnej edycji dzieła.

- Piotr Skarga przeszedł do narodowej legendy przede wszystkim chyba dzięki Matejce, który niezwykle sugestywnie przedstawił królewskiego kaznodzieję w scenie, gdy natchniony proroczym duchem wieszczy upadek Rzeczypospolitej – powiedziała w audycji historycznej Andrzeja Sowy prof. Jolanta Choińska-Mika z Instytutu Historii UW.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kazania ks. Skargi były "zbyt szokujące, żeby brać je poważnie”

Ostatnia aktualizacja: 27.09.2012 14:57
- Na długo przed upadkiem Rzeczpospolitej on to przewidział. Ale nie był brany poważnie – tłumaczył w radiowej Jedynce ks. dr Aleksander Jacyniak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sejm Czteroletni zwany Wielkim

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2017 06:01
Sejm Czteroletni dawał nadzieję na zmiany w Rzeczypospolitej. Miał przywrócić suwerenność i przyspieszyć reformy gospodarcze kraju. Posłowie rozpoczęli obrady 6 października 1788.
rozwiń zwiń