Historia

Eleanor Roosevelt – pierwsza dama świata

Ostatnia aktualizacja: 11.10.2017 06:00
Swoją pozycję zawdzięczała własnej działalności i wiedzy, a nie mężowi. Historycy wciąż się zastanawiają: kto tak naprawdę kierował Stanami Zjednoczonymi, jej mąż czy ona?
Audio
  • O prezydentowej Eleanor Roosevelt mówi historyk prof. Halina Parafianowicz, aud. Sławomira Szofa z cyklu "Postacie XX wieku" (4.12.1993)
Franklin D. Roosevelt i Eleonor, Hyde Park, Nowy Jork (1906 rok), źr. National Archives and Records Administration, Wikipediadp
Franklin D. Roosevelt i Eleonor, Hyde Park, Nowy Jork (1906 rok), źr. National Archives and Records Administration, Wikipedia/dp

11 października 1884 w Nowym Jorku urodziła się Eleanor Roosevelt, amerykańska pierwsza dama, działaczka na rzecz praw człowieka i publicystka.

Anna

Na zdjęciu: Anna Eleanor Roosevelt (20.07.1933), źr. Biblioteka Kongresu USA, Wikipedia/dp

Roosevelt wyszła za Roosevelta

Co ciekawe, nazwisko Roosevelt nosiła od urodzenia, gdyż była krewną swojego przyszłego męża. Była dzieckiem Anny Livingston Hall i Elliota Roosevelta, który był młodszym bratem prezydenta USA Theodore Roosevelta. Po śmierci rodziców wychowywała ją surowa babka. W wieku 15 lat wyjechała do Anglii do prywatnej szkoły. W wieku niespełna 20 lat, 17 marca 1905 poślubiła swego dalekiego kuzyna Franklina Delano Roosevelta.

– Znali się z dzieciństwa, dlatego że byli skoligaceni – mówiła historyk prof. Halina Parafianowicz w audycji Sławomira Szofa "Postacie XX wieku" z 1993 roku. – Ale tak naprawdę to spotkali się już jako dorośli ludzie po jej powrocie z Anglii na jednym z organizowanych przez jej kuzynkę nowojorskich balów.

Franklin Roosevelt zachwycił się jej intelektem. Obyta w świecie, znająca języki, wyróżniała się wśród innych panien z dobrych domów. Ślub Eleanor i Franklina był wielkim wydarzeniem towarzyskim: pod domem panny młodej zebrał się tłum ludzi, a porządku pilnowało kilkudziesięciu policjantów.

Po ślubie

– Przez wiele lat zajmowała się domem i dziećmi, te pierwsze kilkanaście lat małżeństwa to były dla niej głównie trudne obowiązki żony i matki – podkreślała prof. Parafianowicz.

W tym czasie rozwijała się kariera jej męża. Jako młody prawnik Franklin D. Roosevelt stał się bliskim współpracownikiem prezydenta Wilsona. W 1920 roku starał się o fotel wiceprezydenta z ramienia demokratów. Zwycięstwo republikanów zahamowało jego karierę polityczną. Niebawem  został sparaliżowany, wiele miesięcy przeleżał w łóżku, a do końca życia był przykuty do wózka inwalidzkiego.

Franklin
Franklin D. Roosevelt i Eleanor Roosevelt w Białym Domu w Waszyngtonie (1933 rok), źr. National Archives and Records Administration, Wikipedia/dp

W imieniu męża

W tym czasie Eleanor w znacznym stopniu przejęła aktywność polityczną męża na siebie. To ona brała udział w spotkaniach partii czy komitetach wyborczych. – Wygłaszała przemówienia, skontaktowała się z gronem dziennikarek i od wtedy praktycznie osobiście prowadziła kampanię na rzecz męża – zaznaczała prof. Parafianowicz.

Kiedy została pierwszą damą była bardzo znaną na świecie postacią. Jako pierwsza dama brała udział w organizowaniu ruchu młodzieżowego w Stanach Zjednoczonych, walczyła o prawa dla mniejszości narodowych, o tanie mieszkania dla ubogich.

Prezydentowa czy prezydent?
Ciężko przecenić jej wpływ na małżonka, który był prezydentem Stanów Zjednoczonych przez cztery kadencje. On sam często podkreślał, że liczył się z jej zdaniem. Eleanor była wobec decyzji męża bardzo krytyczna, w przeciwieństwie do innych doradców, miała odwagę niezgadzać się z prezydentem i jasno swoją postawę mu zakomunikować.

– Nazywano ją członkiem rządu w spódnicy, nieformalnym prezydentem czy zastępcą prezydenta – wymieniała przydomki Eleanor prof. Halina Parafianowicz. – Wystarczyło by pojawiła się w trakcie jakichś poważniejszych rozmów politycznych, by jeden jej gest, spojrzenie, słowo: "Wiesz, Franklin nie powinieneś" miały potem rezonans w jego poczynaniach.

W 1933 roku zorganizowała swoją pierwszą własną konferencję prasową. W wielu amerykańskich gazetach publikowano jej artykuły, w których potrafiła pisać zarazem o polityce międzynarodowej, jak i doradzać innym matkom. W pewnym momencie jej felietony drukowało kilkadziesiąt pism - stała się najpoczytniejszym publicystą w kraju.

Eleanor
Eleanor i Fala, źr. Rząd USA, Wikipedia/dp

Własna kariera

Wielkim życiowym dramatem był dla Eleanor romans jej męza. Do końca życia nie mogła się z tym pogodzić. Zwłaszcza z tym, że jego kochanka, a dawniej jej sekretarka pojawiła się nawet wtedy, gdy prezydent był już na łożu śmierci.

Po śmierci męża w 1945 roku była członkiem delegacji Stanów Zjednoczonych ONZ, a w 1946 roku przewodniczyła Komisji Praw Człowieka. Odegrała również znaczącą rolę przy opracowywaniu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, przyjętej w 1948 roku.

Zmarła 7 listopada 1962, opłakiwała ją cała Ameryka. – Zapisała się w pamięci rodaków dzięki tej niedrapieżnej aktywności, przełamywała bariery stając się wzorem dla kobiet, dla ich większej aktywności w życiu publicznym – zaznaczała prof. Parafianowicz.

Posłuchaj audycji o niezwykłej kobiecie, żonie Franklina D. Roosevelta – Eleanor Roosevelt.

mb

Czytaj także

Dwight Eisenhower - wielki Amerykanin i wielki żołnierz

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2015 07:00
Wszedł do historii jako naczelny dowódca wojsk sprzymierzonych. Gen. Dwight Eisenhower, wielki zwycięzca II wojny światowej, późniejszy prezydent Stanów Zjednoczonych 55 lat temu, 19 stycznia 1950 został naczelnym dowódcą wojsk NATO.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Woodrow Wilson – prezydentura w obliczu wojny

Ostatnia aktualizacja: 08.01.2017 06:05
Ustanowił wiele precedensów: jako pierwszy prezydent USA przemawiał przez radio, zainaugurował regularne konferencje prasowe oraz wybrał się z wizytą dyplomatyczną do Europy. Woodrow Wilson musiał pogodzić naturę idealisty z koniecznością interwencji zbrojnych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Watergate - triumf "czwartej władzy"

Ostatnia aktualizacja: 09.08.2016 06:00
Był to najpoważniejszy kryzys konstytucyjny w historii Stanów Zjednoczonych, który doprowadził do ustąpienia prezydenta i głębokich zmian w funkcjonowaniu administracji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kennedy vs. Nixon – pierwsza debata telewizyjna

Ostatnia aktualizacja: 26.09.2017 06:07
Richard Nixon był doświadczonym politykiem, John F. Kennedy mało znanym senatorem. Nixon zgodził się na zorganizowanie debaty telewizyjnej przed wyborami prezydenckimi w 1960 roku. Nie przypuszczał jednak, że pozornie nic nie znacząca dyskusja przed kamerami przechyli szalę zwycięstwa na stronę jego przeciwnika.
rozwiń zwiń