Historia

Kazimierz Przerwa-Tetmajer - góry i namiętności

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2015 06:00
Był jednym z najpoczytniejszych poetów Młodej Polski i międzywojnia. Jego erotyki rozpalały zmysły kobiet, zaś opisy ukochanych Tatr zachwycały plastycznością. W poemacie życia artysty nie zabrakło jednak strofy tragedii.
Audio
  • Portret Kazimierza Przerwy-Tetmajera w audycji z cyklu "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz" B.Samowskiej (15.01.1986)
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, portret pędzla Leona Wyczółkowskiego
Kazimierz Przerwa-Tetmajer, portret pędzla Leona WyczółkowskiegoFoto: Wikimedia Commons/dp

150 lat temu, 12 lutego 1865 urodził się Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta i prozaik, jeden z wybitnych przedstawicieli Młodej Polski. Był synem Adolfa Tetmajera, uczestnika powstania styczniowego, i  jego drugiej żony - Julii, był też przyrodnim bratem Włodzimierza Tetmajera.

Czym skorupka za młodu
Dzieciństwo upłynęło Tetmajerowi na długich górskich wędrówkach z poetą Sewerynem Goszczyńskim. - To on zabierał małego chłopca w góry, opowiadał mu o smokach mieszkających w tatrzańskich skałach, o Janosiku, o zamku kaniowskim, o sobótkach - słyszymy w audycji "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz".
Góry były motywem przewodnim w poezji młodopolskiego artysty. Ich plastyczne przedstawienia stały się znakiem rozpoznawczym tetmajerowskiej poezji.  - Poeta po prostu myślał obrazami, szczególnie wtedy, gdy opisywał przyrodę, zwłaszcza tatrzańskie krajobrazy – słyszymy w audycji z 1986 roku .

Kazimierz

Na zdjęciu: Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Fotografia portretowa w kapeluszu, źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC, Wikimedia Commons/dp

Badacz gór i górali
Być może powodowała nim tęsknota za wierchami i halnym wiatrem. Już w młodości zmuszony był przeprowadzić się do Krakowa (ojciec sprzedał rodzinny majątek), tam pobierał nauki na Uniwersytecie Jagiellońskim i pracował w krakowskim "Czasie". Górskie wędrówki kontynuował z przyjaciółmi-literatami, m.in. z kuzynem Tadeuszem Boyem-Żeleńskim .
- Lekarze wykryli u poety poważną wadę serca i, choć przyjeżdżał jeszcze wielokrotnie do Zakopanego, od 1900 roku zaprzestał już wycieczek górskich - słyszymy w audycji. - Ale Tatry pozostały jednym z głównych motywów jego twórczości. Napisał cykl opowiadań góralskich, które krytycy zaliczą później do arcydzieł naszej literatury narodowej.
Mowa o "Na Skalnym Podhalu" - zbiorze 40 noweli pisanych gwarą, przedstawiających życie i problemy górali - i epopei "Legenda Tatr" .

Samotny koniec ulubieńca kobiet
Choć był kilkakrotnie zaręczony i przeżył kilka romansów (owocem jednego z nich był syn poety, który popadł w alkoholizm i prawdopodobnie popełnił samobójstwo), nigdy się nie ożenił. Słabość do płci pięknej przelewał na swoją poezję pisząc liczne erotyki, które zapewniły mu rzesze czytelniczek.
Przez blisko 20 ostatnich lat życia chorował. Stopniowo tracił wzrok i świadomość. Osamotniony, opuszczony przez znajomych, przez ostatnie lata życia mieszkał w Hotelu Europejskim. Zmarł 18 stycznia 1940 w okupowanej Warszawie.

Kazimierz
Kazimierz Przerwa-Tetmajer podczas słuchania audycji radiowej (1937), źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC, Wikimedia Commons/dp

O życiu i twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera posłuchaj w audycji z cyklu "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Mariusz Zaruski - pionier nie tylko polskiego żeglarstwa

Ostatnia aktualizacja: 09.12.2014 06:00
Był człowiekiem renesansu: malarzem, poetą, marynarzem, taternikiem, ratownikiem, narciarzem, doskonałym wojskowym, a ponadto angażował się w działalność społeczną i niepodległościową.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tytus Chałubiński – darował Polakom Tatry

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2015 06:00
– Doskonale pamiętam, jak Sabała powiedział do mnie: "Pan profesor to nieziemski człek. Nogami on tu, ale serce jego w niebie" – wspominała pasierbica Chałubińskiego, Elżbieta Bończa-Tomaszewska. Tytus Chałubiński, nazywany Królem Tatr, urodził się 195 lat temu, 29 grudnia 1820.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Tuwim: Mam talent jak Słowacki, tylko nie mam nic do powiedzenia

Ostatnia aktualizacja: 27.12.2016 06:20
Lubił kokietować rozmówców, zawsze ustawiał się prawym profilem, żeby zakryć myszkę na lewej stronie twarzy, miał lęk wysokości, przesiadywał w kawiarniach, ludzie do niego lgnęli, dowcipny, ironista. Po wojnie zapałał egzaltowaną miłością do Bieruta.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński - poeta, który zamienił pióro na karabin

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2017 06:05
- Krzysztof Kamil Baczyński nie uważał poezji za swoje powołanie. Jego wielkim pragnieniem było zostać żołnierzem - wspominał Bogdan Deczkowski, powstańczy dowódca poety.
rozwiń zwiń