Historia

Mary Shelley – ostrzegała przed zabawą w Boga

Ostatnia aktualizacja: 30.08.2017 06:00
- Powieść o Frankensteinie jest swego rodzaju skumulowaniem tradycji gotyckich. To co było dotąd rozrywką u Shelley urosło do faustowskiego motywu zagarniania kompetencji stwórcy - mówił na antenie Polskiego Radia krytyk literacki Marek Wydmuch.
Audio
  • Poeta, sawantka i bestia,czyli Percy i Maryn Shelly oraz Frankenstein - audycja Jana Owsińskiego z cyklu "Ludzie, epoki, obyczaje". (PR, 1.04.1980)
  • "Prawdziwy Frankenstein" - audycja Teresy Cupryn. (PR, 2.02.1985)
Portret Mary Shelley pędzla Richarda Rothwella, źr. Wikimedia Commonsdp
Portret Mary Shelley pędzla Richarda Rothwella, źr. Wikimedia Commons/dp

30 sierpnia 1797 urodziła się Mary Shelley, angielska poetka i pisarka doby romantyzmu, znana przede wszystkim jako autorka gotyckiej powieści "Frankenstein albo Nowy Prometeusz".

Posłuchaj audycji poświęconych Mary Shelley i jej najsłynniejszemu dziełu.

Oświecona rodzina

Jej rodzice byli produktami swojej epoki: oświeceniowymi intelektualistami o niezwykle postępowych jak na owe czasy poglądach. Jej matka, Mary Wollstonecraft, była prekursorką obrony praw kobiet, zaś ojciec, William Godwyn, był jednym z pierwszych teoretyków anarchizmu, ale także pisarzem.

- Williama Godwyna wymienia się dość często jako jednego z pratwórców powieści kryminalnej czarnego nurtu, a więc powieści o pewnych ambicjach krytyki społecznej – mówił Marek Wydmuch w audycji Jana Owsińskiego z cyklu "Ludzie, epoki, obyczaje".

Skandalistka Mary Shelley

Poglądy Godwyna zainteresowały pisarza Percy’ego Shelleya. Starszy od Mary o 5 lat poeta zaczął być częstym gościem w domu ojca przyszłej autorki "Frankensteina". Wkrótce między Mary i Percy’m narodziło się uczucie. Sprawę komplikował fakt, że poeta miał już wtedy żonę i dwie córki.

Nieślubny związek był postrzegany w kategoriach skandalu towarzyskiego. Para pod naciskiem opinii publicznej zdecydowała się na wyjazd do Szwajcarii. Tam Mary poznała innych angielskich romantyków George’a Byrona i Johna Polidori.

Narodziny Frankensteina

To podczas jednego z wieczornych spotkań pary z poetami powstał "Frankenstein". Artyści dla rozrywki postanowili urządzić sobie konkurs: każde z nich miało w nocy napisać krótkie opowiadanie grozy. 19 letnia wówczas Mary stworzyła opowieść o naukowcu, który owładnięty żądzą rozwikłania zagadki śmierci i stworzenia idealnego człowieka, powołuje do życia monstrum.

- Wiek XVIII był pełen nadziei i wiary, że potęga rozumu ludzkiego opanuje naturę do końca. Razem z romantyzmem nastało jednak zachwianie tego zaufania – włyszymy w audycji Anny Cuprym pt. "Prawdziwy Frankenstein".

"Frankenstein" okazał się jednym z kanonicznych utworów gotyckiej powieści grozy i najważniejszym osiągnięciem literackim Mary Shelley. Autorka, po tragicznej śmierci ukochanego w 1822 roku powróciła do Anglii, gdzie dożyła swych dni. Zmarła 1 lutego 1851.

Aktualna do dziś

Jej dzieło doczekało się licznych tłumaczeń oraz adaptacji filmowych i telewizyjnych. Jedna z nich, film "Frankenstein" z 1931 roku z Borisem Karloffem w roli monstrum, na wiele lat utrwaliła ikoniczny wygląd potwora.

Historia doktora Wiktora Frankensteina i jego potwora dotykała problemu ksenofobii, granic ingerencji w naturę i zagarniania przez ludzi kompetencji Boga. Pod tym względem, powieść Mary Shelley jest aktualna do dziś.

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Charles Dickens - najpoczytniejszy pisarz angielski

Ostatnia aktualizacja: 07.02.2017 06:37
- Jestem człowiekiem, który utrzymuje się z literatury i któremu odpowiada służba narodowi poprzez literaturę – mówił o sobie Charles Dickens, jeden z największych pisarzy w historii literatury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jonathan Swift – polityczne podróże Guliwera

Ostatnia aktualizacja: 19.10.2016 06:07
Siła dobrej fantastyki do dziś tkwi w tym, że jest społecznie zaangażowaną alegorią rzeczywistości, która dzięki deformacji i uwypukleniu pokazuje aktualne zjawiska i patologie. Pionierem takiej twórczości był Jonathan Swift.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jane Austen - rozwaga nad romantycznością

Ostatnia aktualizacja: 16.12.2016 06:00
- Ona opisywała świat, który dobrze znała. Ona go wykadrowała z ogromnej rzeczywistości. To wystarczy, żeby stworzyć mikrokosmos - mówiła Anna Trzeciakowska, tłumaczka powieści Jane Austen w audycji Bogumiły Prządki z cyklu "Biografie niezwykłe".
rozwiń zwiń