X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Historia

Fenomen Matki Teresy z Kalkuty

26.08.2014
Dwie zakonnice oglądają portret Matki Teresy na wystawie w bazylice św. Antoniego w Rzymie, 18 października 2003 r.
Dwie zakonnice oglądają portret Matki Teresy na wystawie w bazylice św. Antoniego w Rzymie, 18 października 2003 r.Foto: PAP/EPA (DANIELA COSTA)
- Myślę, że jej dobroć przyciągała ludzi; niektórzy desperacko szukali u niej pomocy i ona ją ludziom dawała - mówiła o Matce Teresie z Kalkuty jedna z uczestniczek reportażu ”Służebnica miłości”.
Posłuchaj
04'32 Fragm. archiwalnego wywiadu z Matką Teresą nadanego w radiu BBC (1970)
14'11 Służebnica miłości - audycja Małgorzaty Bartas - Witan nadana na antenie Polskiego Radia kilka dni po śmierci Matki Teresy
33'51 Matka Teresa - audycja Sławomira Szofa z cyklu "Postaci XX wieku" (26.12.1996)

Matka Teresa, w imię miłości Boga, poświęciła życie służbie dla ubogich, opuszczonych, bezdomnych, upośledzonych, chorych i umierających. Jej bazą były slumsy Kalkuty, ale jej misjonarki miłosierdzia dotarły do wielu zakątków świata.

- Umierającemu mogę pomóc, jeśli mogę pomóc mu pięknie umrzeć. Bo jeśli ta osoba pozostawiona byłaby na ulicy sama, umarłaby jak zwierzę, podczas gdy w naszym domu, w naszych rękach oni umierają pięknie, bo umierają z Bogiem. Kochani i otoczeni opieką - mówiła w wywiadzie na antenie radia BBC.

114 lat temu, 26 sierpnia 1910 urodziła się Matka Teresa z Kalkuty, błogosławiona zakonnica nazywana "misjonarką miłości".

Liverpool,
Liverpool, 1980 r. Kay Kelly z Evertonu ze swa dawną przyjaciółką - Matką Teresą z Kalkuty. Wikimedia Commons/cc. Fot.: Noble36

Albańskie korzenie

Agnes Bojaxhiu, bo tak się nazywała, urodziła się w katolickiej rodzinie albańskiej w Skopje (dzisiejsza Macedonia), w kraju opanowanym wówczas przez Turków. Od wczesnej młodości wiedziała, że jej powołaniem jest służba misyjna w Indiach. W wieku 18 lat postanowiła wstąpić do Zgromadzenia Sióstr Loretanek, które bardzo aktywnie działało na terenie Indii. Przyjęła imię Teresa. Swój nowicjat rozpoczęła u podnóża Himalajów, a po złożeniu pierwszych ślubów wysłano ją do Kalkuty na kurs nauczycielski. Pracę zaczęła od sprzątania klas, później została dyrektorką jednej ze szkół dla dziewcząt. Ale od początku czuła, że nie to jest jej prawdziwym powołaniem. Chciała opiekować się biednymi.

Misjonarki

Nz.: Misjonarki Miłości. Kongres Eucharystyczny w Charlotte, 2005. Wikimedia Commons/dp. Fot.: Fennec

Święta ze slumsów

Postanowiła opuścić zakon i zamieszkać w slumsach razem z tymi, którym chciała pomóc. Jej prośbę jednak długo odrzucano i dopiero w 1948 roku otrzymała pozwolenie na pracę wśród biednych. Miała wtedy 38 lat. Ukończyła kurs pielęgniarski i zamieszkała w slumsach. - Jedyne, co wtedy posiadałam, to 5 rupii i kostka mydła - wspominała po latach. - Jeden z biedaków przyprowadzonych z ulicy krzyczał: ”dajcie mi coś do jedzenia!". Następnego ranka zaczęłam dawać mu ryż i w tym momencie on umarł - dodała Matka Teresa.

Założone przez nią Zgromadzenie Sióstr Misjonarek Miłosierdzia liczy dziś ok. kilku tysięcy sióstr i ma 500 domów opieki w ponad 500 krajach świata.

Służebnica miłości

Małgorzata Bartas-Witan w audycji, przygotowanej w kilka dni po śmierci Matki Teresy, przypomniała jej wypowiedzi podczas spotkania z polską młodzieżą w 1995 roku; rozmawiała też z osobami, które się z nią zetknęły.

- Ja do niej przyszłam, tak po prostu z ulicy. i ona się mną tam w Indiach zajęła. To była najzwyklejsza, bardzo miła kobieta, osoba, która potrafiła każdego do siebie przytulić. Myślę, że jej dobroć przyciągała ludzi; niektórzy desperacko szukali u niej pomocy i ona ją ludziom dawała - mówiła bohaterka reportażu ”Służebnica miłości”.

Kalkuta,
Kalkuta, Indie. Oddział męski w Domu Matki Teresy - Nirmal Hriday, (dom dla umierających). Wikimedia Commons/dp. Fot.: Mark Makowiecki

O godność człowieka

Jakie wartości chrześcijańskie były najważniejsze dla Matki Teresy? Jak walczyła o godność życia i umierania dla najuboższych? Czy jej życie i postawa są wyrzutem dla świata? Na te pytania z kolei starał się odpowiedzieć Sławomir Szof w audycji z cyklu "Postaci XX wieku", nadanej 26 grudnia 1996 roku.

Zakonnica została uhonorowana wieloma nagrodami. Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała w 1979 roku. Pieniądze z wyróżnień i nagród przekazała biednym. Nazywana "Aniołem umierających", zmarła 5 września 1997 w Kalkucie.

Matka
Matka Teresa. Kalkuta, Indie. Wikimedia Commons/cc. Fot.: Evert Odekerken

Beatyfikacja

19 października 2003 roku papież Jan Paweł II beatyfikował Matkę Teresę. Przypomniał wówczas, że błogosławiona kierowała się w życiu miłością do bliźnich. "Pamiętajmy, że dla Matki Teresy z Kalkuty zarówno w modlitwie, jak i w działalności misyjnej, wzorem była zawsze Matka Boska" - powiedział ciężko chory już wówczas papież.

Posłuchaj fragmentów wywiadu z Matką Teresą, nadanego w radiu BBC oraz audycji o niej, jej życiu i wielkiej miłości do ludzi.

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Bałtycki łańcuch żywych rąk

23.08.2014
Bałtycki łańcuch w pobliżu granicy Łotwy i Litwy, Wikimedia Commons
Bałtycki łańcuch w pobliżu granicy Łotwy i Litwy, Wikimedia CommonsFoto: Figuura.
- Setki ludzi na Litwie, Łotwie i w Estonii wzięło udział w protestach przeciwko tajnym protokołom układu między Hitlerem i Stalinem, na mocy których wspomniane państwa straciły niepodległość - donosił korespondent radia BBC.
Posłuchaj
00'52 Łańcuch żywych rąk - fragm. aud. "7 dni w kraju i na świecie"

23 sierpnia 1989 roku, w 50. rocznicę podpisania paktu Ribbentrop-Mołotow, w nadbałtyckich republikach ZSRR odbył się masowy protest przeciwko zawartym postanowieniom. Na mocy układu państwa nadbałtyckie zostały w 1940 roku przyłączone do Związku Radzieckiego. Mieszkańcy utworzyli, liczący około 600 km, łańcuch żywych rąk. Tworzyło go ok. 2 mln ludzi.

- Mężczyźni, kobiety i dzieci stali, trzymając flagi i śpiewając pieśni narodowe. Wznoszono żądania unieważnienia Paktu - donosił z Wilna korespondent BBC. W zorganizowaniu akcji uczestniczyły władze miast i gmin, ludzi dowożono na wyznaczone miejsca autobusami. W kulminacyjnym momencie wszyscy demonstranci na 15 minut wznieśli ręce do góry.

Erich Honecker, przywódca partyjny w NRD i Nicolae Ceauşescu, I sekretarz Rumuńskiej Partii Komunistycznej, deklarowali chęć pomocy w stłumieniu manifestacji. Michaił Gorbaczow z tego wsparcia nie skorzystał. Podpisał natomiast w grudniu 1989 roku deklarację potępiającą tajny protokół paktu Ribbentrop-Mołotow.

11 marca 1990 roku Litwa, jako pierwsza republika radziecka, ogłosiła niepodległość. W dwa lata po proteście na Litwie, Łotwie i w Estonii, niepodległość wszystkich trzech krajów uznana została przez wspólnotę międzynarodową.

Utworzony przez mieszkańców nadbałtyckich republik radzieckich, łańcuch został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa jako najdłuższy łańcuch ludzi. Jednak z czasem rekord przeszedł w ręce obywateli Bangladeszu. Ich akcja zgromadziła ponad 5 milionów osób, a łańcuch miał długość 1050 km.

Posłuchaj o łańcuchu żywych rąk w archiwalnej audycji Polskiego Radia.

Czytaj także

Jego Świątobliwość XIV Dalajlama – życie na wygnaniu

22.02.2015
Tenzin Gjaco - Dalajlama XIV, duchowy przywódca Tybetu. PAPEPA
Tenzin Gjaco - Dalajlama XIV, duchowy przywódca Tybetu. PAP/EPAFoto: FRANCK ROBICHON
Najczcigodniejszy, Doskonałej Chwały, Elokwentny, Inteligentny Dzierżawca Nauk, Ocean Mądrości – tak brzmi duchowe imię XIV Dalajlamy. Jednak tybetańscy buddyści zazwyczaj mówią o nim "Yeshe Norbu" – klejnot spełniający życzenia.
Posłuchaj
44'31 Dramatyczna historia Tybetańczyków i ich duchowego przywódcy XIV Dalajlamy - aud. Marzanny de Latour z cyklu "Ludzie i idee" (13.12.1989)

75 lat temu, 22 lutego 1940 Tenzin Gjaco został intronizowany jako XIV Dalajlama. Do dzisiaj jest duchowym przywódca Tybetańczyków.

Postaci XIV Dalajlamy poświęciła audycję Marzanna de Latour. Do programu z cyklu "Ludzie i idee" autorka zaprosiła: profesora Stanisława Godzińskiego, specjalistę w dziedzinie mongolistyki i tybetologii, doktora Krzysztofa Dębnickiego, doktora Marka Mejora oraz Marka Sawickiego, ówczesnego przewodniczącego Stowarzyszenia Buddyjskiego Karma Kagyu w Polsce. Audycja powstała po przyznaniu Dalajlamie Pokojowej Nagrody Nobla.

Dalajlama

Na zdjęciu: Dalajlama XIV podczas ceremonii intronizacji (22.02.1940), Lhasa, Wikipedia/dp

Skomplikowana procedura wyboru

Urodził się 6 czerwca 1935 w maleńkiej wiosce w prowincji Amdo, w rodzinie wieśniaka. Jak rozpoznano, że to on jest wcieleniem boskiego patrona Tybetu? – Akcji wyszukiwania i identyfikacji następcy zmarłego Dalajlamy towarzyszy wiele zabiegów – mówił profesor Stanisław Godziński. Jednym z nich jest szukanie wskazówek w słynnym jeziorze Yumco. Uchodzi ono za święte i ma moc dostarczania wizji. Pokazuje obiekty i pejzaże, które pozwalają później zlokalizować miejsce narodzin następcy zmarłego Dalajlamy. Tak było także w tym przypadku.

Specjalna misja trafiła do wioski, gdy chłopiec miał 2,5 roku. Po czym poznali, że to właśnie jego szukają? – Dziecko powinno rozpoznać przedmioty, które należą do zmarłego Dalajlamy. I on to zrobił – wyjaśniał profesor Goździcki. – Rozpoznał też przełożonego klasztoru, który stał na czele misji, mimo że ten był przebrany za służącego. Rozmawiał z członkami misji nie w miejscowym dialekcie Amdo, ale dworskim językiem Lhasy, którego nikt w jego rodzinie nie znał.

Po wstępnych testach dziecko zostało zabrane do Lhasy. Potem następowało dalsze sprawdzanie kandydata, już przed wyrocznią państwową. Niezależnie od tego odbyło się losowanie: wyciągnięto karteczkę z imieniem i nazwiskiem tego samego chłopca – tłumaczył zawiłości wyboru Dalajlamy gość audycji.

Chiński dyktat

Dlaczego właśnie on został Dalajlamą? – To część historii Tybetu – stwierdził profesor Godziński. – Przyszło mu żyć i działać w momencie, gdy Chiny, roszcząc sobie pretensje do Tybetu, dokonały nie tylko aneksji tego kraju, ale również aktów barbarzyństwa i ludobójstwa. Oskarża się ten kraj o co najmniej milion wymordowanych Tybetańczyków na 6 mln wszystkich ludzi tej narodowości! To wielka eksterminacja – dodał profesor Godziński.

Chińczyków oskarża się także o brutalną destrukcję całej materialnej podstawy kultury tybetańskiej. Szacuje się, że jeszcze przed rewolucją kulturalną, między rokiem 1959 a 1963, zniszczonych zostało ponad 6 tysięcy klasztorów, świątyń, obiektów sakralnych i co najmniej 60% księgozbioru religijnego Tybetu.

Pokój ponad wszystko

5 października 1989 roku światowe media obiegła wiadomość o przyznaniu Pokojowej Nagrody Nobla religijnemu i politycznemu przywódcy Tybetu – XIV Dalajlamie. 10 grudnia odbyła się ceremonia wręczenia nagrody na uniwersytecie w Oslo. Dalajlama przebywał wówczas na konferencji pokojowej w Stanach Zjednoczonych.

Dalajlama

Na zdjęciu: Dalajlama XIV i George Bush (23.05.2001), aut. Eric Draper, źr. Biały Dom, Wikipedia/dp

– Żywię nadzieję i modlę się o to, aby decyzja o przyznaniu mi Pokojowej Nagrody Nobla stała się zachętą dla wszystkich, którzy zabiegają o pokój w świecie oraz dodała mi optymizmu i nowych sił – powiedział Dalajlama na wieść o otrzymaniu nagrody. – Niech dzięki tej próbie pójścia drogą oświecenia wszystko, co żyje tu na ziemi, zechce iść tą właśnie drogą. Niech wszystkie istoty, gdziekolwiek by się znajdowały, udręczone cierpieniem ciała i ducha, dotrą mocą moich zasług do morza szczęśliwości. Niech ich szczęście w tym świecie, jak długo pozostają w kręgu istnienia, nigdy się nie zmniejsza i niech na wszystkich spływa nieustannie chmura radości, bodhisattwy.

– Przyznano nagrodę człowiekowi, który walorami swego ducha, doskonałością praktyki religijnej i działania społecznego zasługiwał na nią pod każdym względem – komentował profesor Stanisław Godziński. – To człowiek o niebotycznej wprost mądrości, o niesłychanej pokorze i nieograniczonej uprzejmości – tak z kolei mówił o XIV Dalajlamie Marek Sawicki.

Posłuchaj historii dramatycznego losu Tybetańczyków, o roli XIV Dalajlamy w obronie ich praw oraz o znaczeniu buddyzmu we współczesnym świecie w audycji z cyklu "Ludzie i idee".

Czytaj także

Indie – perła w brytyjskiej koronie uzyskuje niepodległość

15.08.2014
Jawaharal Nehru i Mahatma Gandhi podczas uroczystości partyjnych INC w 1937 roku fot. Wikimedia Commons
Jawaharal Nehru i Mahatma Gandhi podczas uroczystości partyjnych INC w 1937 roku fot. Wikimedia Commons
15 sierpnia 1947 w Delhi proklamowana zostaje niepodległość Indii, jako dominium w składzie Commonwealthu.
Posłuchaj
30'07 Audycja biograficzna z cyklu ”Postacie XX wieku” na temat życia i działalności Mahatmy Gandhiego – rozmowa red. Sławomira Szofa z prof. Andrzejem Bartnickim i prof. Tomaszem Nałęczem. (03.07.93).
21'40 Audycja biograficzna z cyklu ”Postacie XX wieku” na temat życia i działalności Jawaharala Nehru – rozmowa red. Sławomira Szofa z historykiem Bogusławem Zaleskim (27.11.93).
Perła w brytyjskie koronie
Na Indie już od początku  XVI wieku kierowały się oczy europejskich kolonizatorów. Holendrzy, Portugalczycy, Francuzi i w końcu Anglicy stanęli do rywalizacji o hegemonię w tym rejonie, zakładając liczne faktorie handlowe.
Już w 1595 roku powstała brytyjska kompania Wschodnioindyjska, która z czasem stała się najpotężniejsza na całym subkontynencie. W połowie XIX wieku Wielka Brytania podbiła ostatnie liczące się w tym rejonie państwo, rządzone przez Sikhów. Indie stały się największą i najważniejszą kolonią Wielkiej Brytanii nazywaną ”perłą w brytyjskiej koronie”.
Wkrótce potem wybuchło jednak przeciw władzy angielskiej powstanie Sipajów. Szybko stłumione doprowadziło do podporządkowania Indii królowej Wiktorii , sprawującej władze za pośrednictwem wicekróla. Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska została ostatecznie rozwiązana niecałe 20 lat później.
Polityka brytyjska w tym okresie odznaczała się ostrożnością i współpracą z lokalnymi władcami. Skutkiem tego wykształcona według europejskich wzorców elita hinduska zyskiwała coraz większą świadomość narodową i zaczęła się domagać udziału w rządzeniu państwem.
Droga do niepodległości
Walka o niepodległość Indii była wyjątkowo długa. Już w 1885 roku powstał Indyjski Kongres Narodowe – najsilniejsza organizacja nacjonalistyczna walcząca o wyzwolenie spod panowania brytyjskiego i największa obecnie partia polityczna. Jeszcze przed wybuchem I Wojny Światowej udało się jej doprowadzić do autonomii niektórych prowincji.
Walka o wolność weszła w nową fazę w 1915 roku, gdy z Afryki Południowej powrócił Mahatma Gandhi, stając na czele moralnego protestu przeciw uciskowi swojego kraju. Gandhi zasłynął biernym oporem wobec władz brytyjskich, bez uciekania się do przemocy.
W 1927 roku na scenę wkroczył Jawaharal Nehru – przyszły premier Indii, a zarazem lider Kongresu. Nehru opracował politykę partii w słynnej uchwale z 1931 roku. Według niej celem protestów miały być: wolność wyznaniowa, prawo do stowarzyszenia, wolność słowa i myśli, a także równość wszystkich wobec prawa (bez względu na kastę, czy religię).
W latach 30. Liga Muzułmańska – druga główna organizacja dążąca do niepodległości Indii – rozpoczęła walkę zbrojną. Ostatecznie, mimo sprzeciwu Gandhiego, aby uniknąć wojny domowej, zdecydowano się na podział brytyjskiej kolonii na dwa państw – Indie i Pakistan. Podziałowi towarzyszyły krwawe pogromy i przesiedlenia. Gandhi, starając się łagodzić te spory, został zamordowany w 1948 roku.
W tym czasie niepodległość Indii została ograniczona do statusu dominium Wielkiej Brytanii. 26 stycznia 1950 uchwalono konstytucję, dzięki której Indie stały się niepodległą republiką.
Posłuchaj audycji na temat postaci, które doprowadziły do uzyskania niepodległości przez Indie – Mahatmy Gandhiego i Jawaharala Nehru.
mjm

Perła w brytyjskie koronie

Na Indie już od początku  XVI wieku kierowały się oczy europejskich kolonizatorów. Holendrzy, Portugalczycy, Francuzi i w końcu Anglicy stanęli do rywalizacji o hegemonię w tym rejonie, zakładając liczne faktorie handlowe.

Już w 1595 roku powstała brytyjska Kompania Wschodnioindyjska, która z czasem stała się najpotężniejsza na całym subkontynencie. W połowie XIX wieku Wielka Brytania podbiła ostatnie liczące się w tym rejonie państwo, rządzone przez Sikhów. Indie stały się największą i najważniejszą kolonią Wielkiej Brytanii nazywaną ”perłą w brytyjskiej koronie”.

Wkrótce potem wybuchło jednak przeciw władzy angielskiej powstanie Sipajów. Szybko stłumione doprowadziło do podporządkowania Indii królowej Wiktorii, sprawującej władze za pośrednictwem wicekróla. Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska została ostatecznie rozwiązana niecałe 20 lat później.

Polityka brytyjska w tym okresie odznaczała się ostrożnością i współpracą z lokalnymi władcami. Skutkiem tego wykształcona według europejskich wzorców elita hinduska zyskiwała coraz większą świadomość narodową i zaczęła się domagać udziału w rządzeniu państwem.

Droga do niepodległości

Walka o niepodległość Indii była wyjątkowo długa. Już w 1885 roku powstał Indyjski Kongres Narodowy – najsilniejsza organizacja nacjonalistyczna walcząca o wyzwolenie spod panowania brytyjskiego i największa obecnie partia polityczna. Jeszcze przed wybuchem I Wojny Światowej udało się jej doprowadzić do autonomii niektórych prowincji.

Jawaharlal
Jawaharlal Nehru z Mahatmą Gandhim w 1946 roku fot. Wikimedia Commons.

Walka o wolność weszła w nową fazę w 1915 roku, gdy z Afryki Południowej powrócił Mahatma Gandhi, stając na czele moralnego protestu przeciw uciskowi swojego kraju. Gandhi zasłynął biernym oporem wobec władz brytyjskich, bez uciekania się do przemocy.

W 1927 roku na scenę wkroczył Jawaharal Nehru – przyszły premier Indii, a zarazem lider Kongresu. Nehru opracował politykę partii w słynnej uchwale z 1931 roku. Według niej celem protestów miały być: wolność wyznaniowa, prawo do stowarzyszenia, wolność słowa i myśli, a także równość wszystkich wobec prawa (bez względu na kastę, czy religię).

W latach 30. Liga Muzułmańska – druga główna organizacja dążąca do niepodległości Indii – rozpoczęła walkę zbrojną. Ostatecznie 15 sierpnia 1947 Indie uzyskują niepodległość od Wielkiej Brytranii. Dzieje się to, pomimo sprzeciwu Gandhiego, który pragnął uniknąć wojny domowej. Brytyjską kolonię podzielono na dwa państwa – Indie i Pakistan. Podziałowi towarzyszyły krwawe pogromy i przesiedlenia. Gandhi, starając się łagodzić te spory, został zamordowany w 1948 roku. W tym czasie niepodległość Indii została ograniczona do statusu dominium Wielkiej Brytanii.

Posłuchaj audycji na temat postaci, które doprowadziły do uzyskania niepodległości przez Indie – Mahatmy Gandhiego i Jawaharala Nehru.

mjm

Zobacz więcej na temat: historia Indie Pakistan