Historia

Winston Churchill: nietuzinkowy i kontrowersyjny

Ostatnia aktualizacja: 13.05.2017 06:03
- To taki typ przywódcy, który był do zaakceptowania w momencie kryzysu, natomiast potem ten stopień akceptacji wyraźnie malał – mówił historyk Michał Leśniewski.
Audio
  • Winston Churchill - audycja z cyklu "Postacie XX wieku". Komentarz historyka Michała Leśniewskiego
  • Winston Churchill mówi o bitwie o Wielką Brytanię, przemówienie z 1940 roku. (BBC)
  • Przemówienie Churchilla w Fulton. (BBC, 5.03.1946)
Winston Churchill
Winston ChurchillFoto: PAP/DPA

13 maja 1940 w inauguracyjnym wystąpieniu przed Izbą Gmin premier Winston Churchill oznajmił, że nie ma nic narodowi do zaoferowania, "tylko krew, trud, łzy i pot".

Brytyjski mąż stanu, pisarz, strateg i historyk, laureat literackiej Nagrody Nobla po raz pierwszy wszedł do rządu w 1905 roku. Kolejno pełnił funkcje: ministra do spraw handlu, ministra spraw wewnętrznych oraz I Lorda Admiralicji.

Od 1932 roku bardzo mocno krytykował politykę rządów brytyjskich względem Niemiec. Był przeciwnikiem ugodowej polityki Neville'a Chamberlaina wobec Adolfa Hitlera. Uważał, że wobec szantażu nie należy się uginać i trzeba twardo stać w obronie swoich interesów, a  interesem Wielkiej Brytanii było powstrzymanie ekspansji niemieckiej.

Objęcie urzędu premiera

W latach 1940-45 oraz 1951-55 był premierem Wielkiej Brytanii. Po raz pierwszy objął to stanowisko jeszcze podczas II wojny światowej. Nielubiany przez tradycjonalistów, jednak w momencie zagrożenia został doceniony jako ktoś, kto może natchnąć naród czy państwo wolą walki. Stanął na czele Wielkiej Brytanii w momencie dramatycznym i jednocześnie stał się współtwórcą wielkiej koalicji antyhitlerowskiej

Bitwa o Anglię

13 maja 1940 Churchill wygłosił przemówienie w Izbie Gmin, które przeszło do historii: - Mam do zaofiarowania jedynie krew, znój, pot i łzy. Pytacie, jaka będzie nasza polityka? Odpowiadam, będziemy prowadzili wojnę na morzu, lądzie i w powietrzu całą nasza potęgą i wszystkimi siłami jakich może użyczyć nam Bóg. Wojnę przeciwko potwornej tyranii, jakiej nie znają dotąd mroczne, żałosne dzieje zbrodni człowieczych.

Posłuchaj archiwalnych przemówień Winstona Churchilla w serwisie - Radia Wolności >>>

W sierpniu 1941 roku, wspólnie z prezydentem Stanów Zjednoczonych Franklinem Delano Rooseveltem, Churchill podpisał Kartę Atlantycką, która miała regulować stosunki międzynarodowe po wojnie. Zakładała ona między innymi, utrzymanie przedwojennego układu granic, równouprawnienie wszystkich państw i swobodny wybór formy rządów.

Churchill był też współautorem porządku jałtańskiego. W sprawach Polski poszedł na kompromis ze Stalinem i zgodził się na wyznaczenie wschodnich granic Polski w oparciu o tzw. linię Curzona.

Był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu i w ogóle ruchów lewicowych. Jednak kiedy Niemcy zaatakowały Związek Radziecki powiedział, że gotów jest paktować nawet z diabłem, żeby pokonać Hitlera. Dlatego zawarł porozumienie ze Stalinem.

Po 1945 roku uważał Związek Radziecki i komunizm za główne zagrożenie dla świata. Opowiadał się za ścisłą współpracą ze Stanami Zjednoczonymi.

Zimna wojna

5 marca 1946 w przemówieniu w Fulton uznał zależność państw Europy Wschodniej od ZSRR, a użyty po raz pierwszy przez niego zwrot "żelazna kurtyna" stał się synonimem zimnej wojny, podziału Europy i świata.

- Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna, dzieląc nasz Kontynent. Poza tą linią pozostały stolice tego, co dawniej było Europą Środkową i Wschodnią – wygłosił Churchill.

Był autorem licznych esejów historycznych oraz dwunastotomowego pamiętnika. W 1953 roku otrzymał literacką nagrodę "za mistrzostwo opisu historycznego i biograficznego, jak i doskonałe przemowy w obronie wysokich ludzkich wartości".

Zmarł 24 stycznia 1965. W 2002 roku wygrał plebiscyt BBC na najwybitniejszego Brytyjczyka w historii.

mk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Papier wszystko wytrzyma

Ostatnia aktualizacja: 24.09.2012 06:00
71 lat temu podpisano Kartę Atlantycką, dokument miał się stać podstawą powojennych stosunków międzynarodowych. Pozostał modelowym przykładem ignorowania przez ZSRR wszelkich zobowiązań.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sprzedani komunistom

Ostatnia aktualizacja: 04.02.2012 00:00
4 lutego 1945 roku rozpoczęła się konferencja w Jałcie. Jej decyzje przesądziły o przynależności Polski do bloku sowieckiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stalin, Truman i Churchill dzielą Europę

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2016 06:01
- Poczdam to było przypieczętowanie zwycięstwa Stalina w wojnie, moment największego triumfu Związku Sowieckiego w jego całej historii - stwierdził profesor Paweł Wieczorkiewicz, komentując obrady Wielkiej Trójki w Poczdamie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Teheran – faktyczny koniec II Rzeczypospolitej

Ostatnia aktualizacja: 01.12.2016 06:02
Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie ustaliła powojenny kształt polskich granic i nie tylko granic – zachodni przywódcy praktycznie "oddali" Rzeczpospolitą we władanie Stalina.
rozwiń zwiń