Słuchaj
więcej
Historia

Który król polski ma najwięcej pomników? Jan III Sobieski

21.05.2015 06:03
- Jan III Sobieski był wodzem wielkim. Kochał wojsko, na polu bitewnym odznaczał się niesłychanym refleksem, ale w polityce brakowało mu talentu – stwierdziła historyk dr Teresa Chynczewska-Hennel.
Audio
  • 18'01
    Spór o Jana III Sobieskiego - audycja Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". Komentarz historyków; prof. Henryka Wisnera i dr Teresy Chynczewskiej-Hennel (24.09.1994)
Portret Jana III Sobieskiego - reprod. fot. obrazu Daniela Schultza (16151683). Wikimedia Commonsdp. Źr.: Marek Rostworowski (1983). Polaków portret własny, Arkady. Nieborów Palace
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Daniela Schultza (1615–1683). Wikimedia Commons/dp. Źr.: Marek Rostworowski (1983). Polaków portret własny, Arkady. Nieborów Palace

21 maja 1674 Jan Sobieski został wybrany na króla Polski. ”Nakreślił plan zasadniczej reformy wewnętrznej państwa, pomyślanej w ten sposób, by wzmocniwszy władzę królewską, nie wprowadzała ona do Rzeczypospolitej absolutyzmu” – pisał biograf Jana III Sobieskiego prof. Zbigniew Wójcik.

Bohater czy zdrajca?

Wielu uważa, że zwycięzca spod Wiednia był nie tylko wielkim wodzem, ale również wybitnym politykiem i mężem stanu. Czy rzeczywiście? Spór w tej sprawie prowadzili goście Andrzeja Sowy w audycji z cyklu ”Na historycznej wokandzie” nadanej we wrześniu 1994 r. Krytykiem króla Jana III Sobieskiego był prof. Henryk Wisner. Dokonań władcy broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel.
Prof. Wisner przypomniał mniej chlubne fakty z życia Sobieskiego. Mówił o jego współpracy ze Szwedami, o tym, że Sobieski przyczynił się do przejścia na stronę szwedzką elity armii koronnej, dowodzonej przez Aleksandra Koniecpolskiego. - W zamian za rękę Marysieńki sprzeniewierzył się też swemu przyjacielowi Jerzemu Sebastianowi Lubomirskiemu - mówił historyk.
Prof. Wisner zwrócił również uwagę na zakulisowe gry, jakie prowadził Sobieski z prymasem Mikołajem Prażmowskim w celu obalenia króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

W panteonie chwały

Dlaczego w takim razie Jan III Sobieski wszedł do panteonu narodowego? Czy jego obecność jest tam zasadna?

Postawy króla broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel. - 16 listopada 1655 r., kiedy złożył przysięgę królowi szwedzkiemu, nie był jedynym, który to uczynił. Czy wszystkie wybitne postaci nie mogą mieć swoich cieni? - pytała. - Była to skaza na życiorysie, ale późniejsze fakty, dokonania, walki w obronie Rzeczypospolitej przed Szwedami przekreśliły ten haniebny czyn.

"Portret
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Jerzego Siemiginowskiego-Eleutera (1660–1711). Wikimedia Commons/dp. Źr.: www.wilanow-palac.art.pl

Jan III Sobieski urodził się w 1629 r. Królem został w wieku 45 lat, panował 22 lata. Zwyciężył w wieku ważnych bitwach: pod Chocimiem, Żurawnem, Wiedniem. Jan III Sobieski zmarł w 1696 r. Jego legenda zaczęła rodzić się w wieku XVIII. Dlaczego?
- Legendę stworzyli potomni – powiedział prof. Henryk Wisner. – Szukając wzorów, wzięto tego, który zwyciężał i z niego uczyniono bohatera.

Odsiecz wiedeńska

Czy słusznie Sobieski poszedł pod Wiedeń? – pytał autor audycji Andrzej Sowa. - To było właściwe posunięcie – odpowiedział gość programu. – Konflikt polsko-turecki był od lat i się rozpalał, tylko, co dzieje się później. W 1684 r., w rok po zwycięstwie pod Wiedniem zostaje zawarta Liga Święta, do której przystępuje również Polska. Sobieski pakuje się w beznadziejną walkę na stepach mołdawskich i wołoskich. Nie mieliśmy z tego praktycznie żadnych korzyści – dodał Wiesner.

Odsiecz wiedeńska, Wilanów, Marysieńka - posłuchaj sporu historyków na temat najpopularniejszego polskiego króla - Jana III Sobieskiego.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
Henryk Sienkiewicz

Czytaj także

Wielkie zwycięstwo bez żadnych korzyści

19.10.2012 10:54
Temat bitwy wiedeńskiej 1683 roku powrócił za sprawą filmu włosko-polskiej koprodukcji. Historycy na wiedeńską wiktorię patrzą chłodnym okiem. Tłumaczą też dlaczego Polska nie odniosła z tego zwycięstwa żadnych korzyści.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sobieski i Kara Mustafa walczyli w imię tego samego Boga

18.02.2013 16:50
Żołnierze krzyczeli "Jezus Maria!" i "Allah Akbar!". Książka "Turczyn pod Wiedniem" daje nową perspektywę w postrzeganiu słynnej polskiej odsieczy z roku 1683.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bolesław Chrobry - pierwszy król Polski

18.04.2016 06:13
Przeszedł do historii jako doskonały wojownik. Bolesław Chrobry jest symbolem Polski silnej, z którą Europa musiała się liczyć.
rozwiń zwiń