Który król polski ma najwięcej pomników? Jan III Sobieski

Polskie Radio
Bożena Sarnowska 21.05.2014
Portret Jana III Sobieskiego - reprod. fot. obrazu Daniela Schultza (16151683). Wikimedia Commonsdp. Źr.: Marek Rostworowski (1983). Polaków portret własny, Arkady. Nieborów Palace
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Daniela Schultza (1615–1683). Wikimedia Commons/dp. Źr.: Marek Rostworowski (1983). Polaków portret własny, Arkady. Nieborów Palace

- Jan III Sobieski był wodzem wielkim. Kochał wojsko, na polu bitewnym odznaczał się niesłychanym refleksem, ale w polityce brakowało mu talentu – stwierdziła historyk, dr Teresa Chynczewska-Hennel.

21 maja 1674 r. Jan Sobieski został wybrany na króla Polski. ”Nakreślił plan zasadniczej reformy wewnętrznej państwa, pomyślanej w ten sposób, by wzmocniwszy władzę królewską, nie wprowadzała ona do Rzeczypospolitej absolutyzmu” – pisał biograf Jana III Sobieskiego prof. Zbigniew Wójcik.
Bohater czy zdrajca?
Wielu uważa, że zwycięzca spod Wiednia był nie tylko wielkim wodzem, ale również wybitnym politykiem i mężem stanu. Czy rzeczywiście? Spór w tej sprawie prowadzili goście Andrzeja Sowy w audycji z cyklu ”Na historycznej wokandzie” nadanej we wrześniu 1994 r. Krytykiem króla Jana III Sobieskiego był prof. Henryk Wisner. Dokonań władcy broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel.
Prof. Wisner przypomniał mniej chlubne fakty z życia Sobieskiego. Mówił o jego współpracy ze Szwedami, o tym, że Sobieski przyczynił się do przejścia na stronę szwedzką elity armii koronnej, dowodzonej przez Aleksandra Koniecpolskiego. - W zamian za rękę Marysieńki sprzeniewierzył się też swemu przyjacielowi Jerzemu Sebastianowi Lubomirskiemu - mówił historyk.
Prof. Wisner zwrócił również uwagę na zakulisowe gry, jakie prowadził Sobieski z prymasem Mikołajem Prażmowskim w celu obalenia króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
W panteonie chwały
Dlaczego w takim razie Jan III Sobieski wszedł do panteonu narodowego? Czy jego obecność jest tam zasadna?
Postawy króla broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel. - 16 listopada 1655 r., kiedy złożył przysięgę królowi szwedzkiemu, nie był jedynym, który to uczynił. Czy wszystkie wybitne postaci nie mogą mieć swoich cieni? - pytała. - Była to skaza na życiorysie, ale późniejsze fakty, dokonania, walki w obronie Rzeczypospolitej przed Szwedami przekreśliły ten haniebny czyn.

"Portret
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Jerzego Siemiginowskiego-Eleutera (1660–1711). Wikimedia Commons/dp. Źr.: www.wilanow-palac.art.pl

Jan III Sobieski urodził się w 1629 r. Królem został w wieku 45 lat, panował 22 lata. Zwyciężył w wieku ważnych bitwach: pod Chocimiem, Żurawnem, Wiedniem. Jan III Sobieski zmarł w 1696 r. Jego legenda zaczęła rodzić się w wieku XVIII. Dlaczego?
- Legendę stworzyli potomni – powiedział prof. Henryk Wisner. – Szukając wzorów, wzięto tego, który zwyciężał i z niego uczyniono bohatera.
Odsiecz wiedeńska
Czy słusznie Sobieski poszedł pod Wiedeń? – pytał autor audycji Andrzej Sowa. - To było właściwe posunięcie – odpowiedział gość programu. – Konflikt polsko-turecki był od lat i się rozpalał, tylko, co dzieje się później. W 1684 r., w rok po zwycięstwie pod Wiedniem zostaje zawarta Liga Święta, do której przystępuje również Polska. Sobieski pakuje się w beznadziejną walkę na stepach mołdawskich i wołoskich. Nie mieliśmy z tego praktycznie żadnych korzyści – dodał Wiesner.
Odsiecz wiedeńska, Wilanów, Marysieńka - posłuchaj sporu historyków na temat najpopularniejszego polskiego króla - Jana III Sobieskiego.

Komentarze:

sortuj
liczba komentarzy: 0
    Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
serwis specjalny wrzesień39

Inni słuchali

Witkacy - samobójstwo po inwazji Sowietów

W obliczu ostatecznej katastrofy - po napadnięciu Polski z jedne...

Rotmistrz Witold Pilecki - do Auschwitz z własnej woli

19 września 1940 rotmistrz Witold Pilecki dał się dobrowolnie ar...

Tyberiusz - potwór czy zasłużony władca?

2000 lat temu Tyberiusz został cesarzem rzymskim. Kim tak napraw...

Prof. Stefan Kieniewicz: Świadomość historii pozwala na przetrwanie narodu

– Nie ma narodu w Europie, który nie pielęgnowałby swojej własne...

Bronili Helu do końca

- Przez pierwsze dni nalot był co 15 minut. Na wioskę, na cypel....