Który król polski ma najwięcej pomników? Jan III Sobieski

Polskie Radio
Bożena Sarnowska 21.05.2014
Który król polski ma najwięcej pomników? Jan III Sobieski
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Daniela Schultza (1615–1683). Wikimedia Commons/dp. Źr.: Marek Rostworowski (1983). Polaków portret własny, Arkady. Nieborów Palace

- Jan III Sobieski był wodzem wielkim. Kochał wojsko, na polu bitewnym odznaczał się niesłychanym refleksem, ale w polityce brakowało mu talentu – stwierdziła historyk, dr Teresa Chynczewska-Hennel.

21 maja 1674 r. Jan Sobieski został wybrany na króla Polski. ”Nakreślił plan zasadniczej reformy wewnętrznej państwa, pomyślanej w ten sposób, by wzmocniwszy władzę królewską, nie wprowadzała ona do Rzeczypospolitej absolutyzmu” – pisał biograf Jana III Sobieskiego prof. Zbigniew Wójcik.
Bohater czy zdrajca?
Wielu uważa, że zwycięzca spod Wiednia był nie tylko wielkim wodzem, ale również wybitnym politykiem i mężem stanu. Czy rzeczywiście? Spór w tej sprawie prowadzili goście Andrzeja Sowy w audycji z cyklu ”Na historycznej wokandzie” nadanej we wrześniu 1994 r. Krytykiem króla Jana III Sobieskiego był prof. Henryk Wisner. Dokonań władcy broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel.
Prof. Wisner przypomniał mniej chlubne fakty z życia Sobieskiego. Mówił o jego współpracy ze Szwedami, o tym, że Sobieski przyczynił się do przejścia na stronę szwedzką elity armii koronnej, dowodzonej przez Aleksandra Koniecpolskiego. - W zamian za rękę Marysieńki sprzeniewierzył się też swemu przyjacielowi Jerzemu Sebastianowi Lubomirskiemu - mówił historyk.
Prof. Wisner zwrócił również uwagę na zakulisowe gry, jakie prowadził Sobieski z prymasem Mikołajem Prażmowskim w celu obalenia króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
W panteonie chwały
Dlaczego w takim razie Jan III Sobieski wszedł do panteonu narodowego? Czy jego obecność jest tam zasadna?
Postawy króla broniła dr Teresa Chynczewska-Hennel. - 16 listopada 1655 r., kiedy złożył przysięgę królowi szwedzkiemu, nie był jedynym, który to uczynił. Czy wszystkie wybitne postaci nie mogą mieć swoich cieni? - pytała. - Była to skaza na życiorysie, ale późniejsze fakty, dokonania, walki w obronie Rzeczypospolitej przed Szwedami przekreśliły ten haniebny czyn.

"Portret
"Portret Jana III Sobieskiego" - reprod. fot. obrazu Jerzego Siemiginowskiego-Eleutera (1660–1711). Wikimedia Commons/dp. Źr.: www.wilanow-palac.art.pl

Jan III Sobieski urodził się w 1629 r. Królem został w wieku 45 lat, panował 22 lata. Zwyciężył w wieku ważnych bitwach: pod Chocimiem, Żurawnem, Wiedniem. Jan III Sobieski zmarł w 1696 r. Jego legenda zaczęła rodzić się w wieku XVIII. Dlaczego?
- Legendę stworzyli potomni – powiedział prof. Henryk Wisner. – Szukając wzorów, wzięto tego, który zwyciężał i z niego uczyniono bohatera.
Odsiecz wiedeńska
Czy słusznie Sobieski poszedł pod Wiedeń? – pytał autor audycji Andrzej Sowa. - To było właściwe posunięcie – odpowiedział gość programu. – Konflikt polsko-turecki był od lat i się rozpalał, tylko, co dzieje się później. W 1684 r., w rok po zwycięstwie pod Wiedniem zostaje zawarta Liga Święta, do której przystępuje również Polska. Sobieski pakuje się w beznadziejną walkę na stepach mołdawskich i wołoskich. Nie mieliśmy z tego praktycznie żadnych korzyści – dodał Wiesner.
Odsiecz wiedeńska, Wilanów, Marysieńka - posłuchaj sporu historyków na temat najpopularniejszego polskiego króla - Jana III Sobieskiego.

Komentarze:

sortuj
liczba komentarzy: 0
    Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
4 czerwca 1989

Inni słuchali

Ernest Hemingway – reżyser własnego życia

- Jego prawda polega na tym, że ten mały człowieczek, krętacz, p...

Władysław Anders - bohater spod Monte Cassino

Komuniści odebrali mu obywatelstwo i szlify generalskie, ale dla...

Samuel Colt i jego słynne rewolwery

- Wszystko, co trzeba, żeby posiadać fajnego colta, to jest 29,5...

Czwarta próba pozbawienia życia Führera

Dzień 20 lipca 1944 roku miał odmienić losy Niemiec. Śmierć Hitl...

Poprawki nanosił Stalin, ostateczną wersję opracował Bierut

Dziś mijają 62 lata od uchwalenia Konstytucji PRL. Posłuchaj arc...