Śmierć prezydenta

PAP
Piotr Dmitrowicz 06.06.2012
Władysław Raczkiewicz
Władysław Raczkiewicz, foto: wikipedia

6 czerwca 1947 w walijskim Ruthin zmarł na białaczkę Władysław Raczkiewicz - pierwszy prezydent RP na Uchodźstwie, następca internowanego we wrześniu 1939 w Rumunii Ignacego Mościckiego.

Władysław Raczkiewicz urodził się 28 stycznia 1885 roku w gruzińskim Kutaisi w rodzinie inteligenckiej, jako syn Józefa i Ludwiki z Łukaszewiczów.

WIĘCEJ NA TEMAT RZĄDU LONDYŃSKIEGO W RADIACH WOLNOŚCI

W 1903 roku ukończył gimnazjum w Twerze. Studiował w Petersburgu, gdzie wstąpił do nielegalnej Organizacji Młodzieży Narodowej, a później do Związku Młodzieży Polskiej "Zet". W 1911 ukończył Wydział Prawa na Uniwersytecie w estońskim Dorpacie. Po odbyciu służby wojskowej pracował jako adwokat w Mińsku Białoruskim.

Pierwsza wojna
Podczas I wojny światowej, jako poddany cara, został zmobilizowany do armii rosyjskiej i przydzielony do Sztabu Frontu Zachodniego. Utworzony w 1917 roku Naczelny Polski Komitet Wojskowy (Naczpol) powierzył mu funkcję prezesa. Współdziałał z Radą Regencyjną. Był zwolennikiem tworzenia polskich sił zbrojnych na terenie Rosji.

Rruga Rzeczpospolita

W 1918 roku Władyslaw Raczkiewicz wstąpił do Wojska Polskiego; uzyskał przydział do 10. Pułku Ułanów Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Brał udział w obronie Mińska przed bolszewikami, a w 1920 dowodził ochotniczym oddziałem kresowym, walczącym o Wilno.
W latach 1919-1921 był zastępcą Komisarza Generalnego Ziem Wschodnich, szefem Zarządzania Terenów Przyfrontowych i Etapowych oraz Delegatem przy Rządzie Litwy Środkowej w Wilnie.
W 1921 roku Raczkiewicz został ministrem spraw wewnętrznych. Był nim mianowany jeszcze dwukrotnie - w latach 1925-26 i 1936. W okresie 1921-1939 pełnił funkcję wojewody, kolejno: nowogrodzkiego, wileńskiego, krakowskiego i pomorskiego. Początkowo zbliżony do endecji, w latach 30. związał się z sanacją. W 1930 roku został senatorem z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem (BBWR), a następnie marszałkiem Senatu. Od 1934 piastował urząd prezesa Światowego Związku Polaków z Zagranicy.

Druga Wojna
5 września 1939 roku opuścił ojczyznę i udał się do Francji; po klęsce kampanii polskiej został mianowany przez Ignacego Mościckiego następcą na stanowisku prezydenta (po rezygnacji Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego).
30 września został zaprzysiężony na Prezydenta RP na Uchodźstwie. Tego samego dnia podpisał z nowo mianowanym premierem, generałem Władysławem Sikorskim (który objął urząd po internowanym w Rumunii Felicjanie Sławoju Składkowskim) umowę paryską. Tym samym zrezygnował z części uprawnień przysługujących mu na mocy konstytucji kwietniowej na rzecz prezesa Rady Ministrów.
"Oświadczenie to umożliwiało trudną współpracę liberalnych piłsudczyków (...) z dotychczasową opozycją - tzw. Frontem Morges (...) Dzięki tej umowie antydemokratyczne przepisy konstytucji kwietniowej zostały stępione, a działalność rządu RP we Francji i Wielkiej Brytanii oraz Polskiego Państwa Podziemnego uwiarygodniona wśród demokratycznych zachodnich sojuszników Rzeczypospolitej" - pisał Marian Marek Drozdowski ("Władysław Raczkiewicz").
Po podpisaniu umowy nowy prezydent amnestionował działaczy politycznych, których skazano na więzienie w Brześciu nad Bugiem, m.in. Wincentego Witosa. Poza tym specjalnym dekretem z listopada 1939 roku, anulował wszelkie akty prawne wydane na ziemiach polskich przez władze okupacyjne (niemieckie, sowieckie, litewskie i słowackie). Na mocy decyzji prezydenta ukonstytuował się także Wojskowy Trybunał Orzekający, który badał przyczyny klęski kampanii polskiej 1939 roku.
Początkowo siedzibą Raczkiewicza był Paryż, a od 22 listopada 1939 - Angers. Po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku przeniósł się wraz z rządem do Wielkiej Brytanii. Przeciwny układowi Sikorski-Majski z 30 lipca 1941, który podpisano bez jego zgody, Raczkiewicz groził ustąpieniem z urzędu, co zapoczątkowało kryzys gabinetowy. Po miesiącu, będąc pod coraz większym politycznym wpływem Sikorskiego, prezydent zdymisjonował z rządu generała Kazimierza Sosnkowskiego, Augusta Zaleskiego i Mariana Seydę. W grudniu 1942 Raczkiewicz stał się sygnatariuszem listu do papieża Piusa XII, w którym wzywał Watykan do zainteresowania się losem Polaków i Żydów - ofiar niemieckich represji. Po śmierci Sikorskiego w lipcu 1943 roku powołał na premiera Stanisława Mikołajczyka.
Po wybuchu Powstania Warszawskiego Raczkiewicz brał udział w organizacji pomocy powstańcom; m.in. apelował do władz zachodnich aliantów o wsparcie powstania. Jednocześnie łagodził konflikty między premierem Mikołajczykiem a nowym Naczelnym Wodzem, generałem Kazimierzem Sosnkowskim, który był przeciwko rozpoczynaniu akcji zbrojnej w okupowanej stolicy.
Po konferencji jałtańskiej (4-11 lutego 1945 roku) wielkie mocarstwa koalicji cofnęły uznanie rządowi Rzeczypospolitej na uchodźstwie. Prezydent Raczkiewicz stracił wpływ na polityczny kształt przyszłej Polski.
Władysław Raczkiewicz zmarł na białaczkę 6 czerwca 1947 roku w walijskim sanatorium w Ruthin. Pochowano go na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark w Wielkiej Brytanii.

Komentarze:

sortuj
liczba komentarzy: 0
    Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
Jan Nowak-Jeziorański
serwis specjalny wrzesień39

Inni słuchali

Józef Franczak "Laluś" - ostatni z wyklętych

Kiedy kończyła się II wojna światowa miał 27 lat. Nie złożył bro...

Powstanie na Węgrzech krwawo stłumione

23 października 1956 wybuchło na Węgrzech powstanie, nazywane dz...

Kryzys kubański - świat na skraju wojny

- Stany Zjednoczone nie mogą tolerować świadomego oszustwa i ato...

Pablo Picasso – ojciec kubizmu

– Chodzi mi zawsze tylko o to, żeby wyrazić wszystko, co chcę. N...

Jerzy Kukuczka nie wyobrażał sobie życia bez gór. Tam zginął

- Góry mnie ciągną, góry mnie bawią, jest to dla mnie sposób na ...