Historia

Wyprawa Magellana opływa Ziemię

Ostatnia aktualizacja: 06.09.2015 06:00
Zamorskie wyprawy Europejczyków osiągnęły swoje apogeum na przełomie XV i XVI wieku. Żeglarze hiszpańscy i portugalscy opanowali cały świat. W gronie tych, którzy wypłynęli na podbój mórz i oceanów znalazł się Ferdynand Magellan.
Audio
  • "Kolumb i Magellan" - aud. Marka Koszuru z cyklu "Pasje, podróże, przygody" (06.02.1980)
Zrekonstruowany statek z wyprawy Magellana Nao Victoria, wikipediacc
Zrekonstruowany statek z wyprawy Magellana "Nao Victoria”, wikipedia/cc

10 sierpnia 1519 portugalski żeglarz i odkrywca Ferdynand Magellan rozpoczął pierwszą w historii wyprawę dookoła świata. Z Sewilli wyruszył z liczącą 270 członków załogą. Po trzech latach 6 września 1522 do macierzystego portu wróciło 18 krańcowo wyczerpanych zdobywców świata, na statku noszącym nazwę "Victoria". Sam Magellan nie wrócił.

Posłuchaj, jak epokowe było dzieło jego i innych, współczesnych mu ludzi morza.

Morze Śródziemne i długo, długo nic

- Zanim Europa średniowieczna dojrzała do wielkich zamorskich wypraw upłynęło od upadku cesarstwa zachodniorzymskiego całe tysiąclecie - mówił prof. Andrzej Piskozub z Uniwersytetu Gdańskiego, gość audycji Marka Koszura z cyklu "Pasje, podróże, przygody" w1980 roku - Po upadku Rzymu, którego flota uczyniła z Morza Śródziemnego wewnętrzne morze wielkiego państwa przez długie lata świat czekał na prawdziwie wielki naród żeglarski, na epokę nowych, morskich dokonań.

Jednym z tych, który wpisał się na trwałe w historię wielkich odkryć geograficznych był Ferdynand Magellan, portugalski żeglarz w służbie hiszpańskiej.

Ferdynand
Na zdjęciu: Ferdynand Magellan - reprod. fot. ryciny Charlesa Legranda (1841). Wikimedia Commons/dp. Źr.: Narodowa Biblioteka Portugalii

Narodziny wielkiego żeglarza

Magellan urodził się w 1480 r. w Sabrosa, Jego rodzice zmarli, gdy Ferdynand miał 10 lat. Dwa lata później chłopiec został paziem na dworze Jana II w Lizbonie. Jak podają kronikarze, zawsze interesowała go historia i geografia. Po raz pierwszy wypłynął w morze w 1505 roku. Kierunkiem były Indie. Osiem lat później popłynął do Maroka. Niestety, na skutek oskarżeń m.in. o nielegalny handel z muzułmanami popadł w niełaskę portugalskiego następcy tronu. Król Manuel I zmusił żeglarza do opuszczenia dworu i zrezygnował z jego służby. Pozwolił jednak, by Magellan zaoferował swe usługi królowi hiszpańskiemu. I tak w roku 1517 podróżnik, wyrzekłszy się swego obywatelstwa, rozpoczął swoją kilkuletnią przygodę pod banderą Hiszpanii.

- Epoka odkryć geograficznych zaczyna się wraz z pojawieniem się w XV w. żaglowców zdolnych do przepływania oceanów i kończy się w momencie, gdy żaglowcom zaczynają deptać po piętach statki parowe, następna generacja  pojazdów wodnych – mówił prof. Andrzej Piskozub. - Horyzont geograficzny ludzkości przed tymi wyprawami obejmował zaledwie czwartą część globu.

Dookoła świata

W swą najważniejszą podróż Magellan wyruszył z Hiszpanii drogą zachodnią, czyli przez Ocean Atlantycki, do Wysp Korzennych w Archipelagu Malajskim. Podejrzewał, że przeprawa właśnie tą drogą, choć pionierska i niebezpieczna, może zakończyć się sukcesem i zapewni Hiszpanii dostęp do niezwykle cennych dóbr. Król nie poskąpił pieniędzy na wyprawę. Żeglarze na pięciu statkach wyruszyli w nieznane. Zapewne nie zdawali sobie sprawy, że jako pierwsi opłyną Ziemię.

Ferdynand Magellan 20 listopada przekroczył równik, a 6 grudnia załoga zobaczyła brzegi Brazylii. Po blisko dwóch miesiącach postoju, uzupełnieniu zapasów śmiałkowie ruszyli w dalszą drogę. Magellan wciąż szukał przejścia na morza po drugiej stronie lądu amerykańskiego. Zimę postanowił spędzić u wybrzeży Argentyny. Bunt załogi, nieudane próby odnalezienia właściwej drogi wstrzymywały podróż. Przejście zostało odnalezione dopiero 21 października 1520. cztery statki rozpoczęły powolne przedzieranie się przez liczące 372 mile przejście, które Magellan, z racji wpłynięcia na jej wody w dniu Wszystkich Świętych nazwał Cieśniną Wszystkich Świętych. Dziś ta cieśnina nosi jego imię i łączy Atlantyk z Pacyfikiem.

Mar Pacifico

Ostatecznie na wody Pacyfiku żeglarze wypłynęli 28 listopada 1520. Wody przez cały pierwszy etap podróży były spokojne, dlatego Magellan nazwał odkryty przez siebie akwen "Spokojnym". W kronice ze swej okołoziemskiej wyprawy Portugalczyk zapisał:

W środę 28 listopada wyszliśmy z cieśniny i wpłynęliśmy na ocean, który później nazwaliśmy Spokojnym. Żeglowaliśmy nim przez trzy miesiące i 20 dni. Głód doprowadził nas do tego, że zjedliśmy skórę, w jaką owinięte były reje.

Śmierć wielkiego odkrywcy

Wyprawa skończyła się dla wielkiego podróżnika tragicznie. Zginął 27 kwietnia 1521 w potyczce z ludnością tubylczą na wyspie Mactan. Wraz z nim śmierć poniosła część załogi. Pozostali żeglarze wycofali się z pola walki. Sami, bez swego przywódcy dotarli do Borneo, a potem do Wysp Korzennych. Powrócili do Hiszpanii na jednym statku, zdziesiątkowani, ale z ładunkiem, który okazał się cenniejszy niż złoto. Były nim przyprawy. Człowiek, który zainwestował pieniądze w wyprawę Magellana, Cristobal de Haro, mimo poniesionych strat, został bogaczem. Przywiezione ok. 26 ton goździków sprzedał za zawrotną sumę 7 888 634 maravedi, co dziś dałoby ok. miliona dolarów.

- Jeżeli pomyślimy, że ziemniaki, które jemy na co dzień, tytoń, który jest używany przez tak wielu, pochodzą z nowego, nieznanego wcześniej świata, to już pokazuje ile zmian w życiu ludzi było następstwem tych odkryć - stwierdził prof. Andrzej Piskozub.

Jednym z tych, którzy się do tego przyczynili był Ferdynand Magellan. 

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Gibraltar - ostatnia kolonia w Europie

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2015 06:07
Z każdej strony otoczony Hiszpanią, choć granica z tym krajem ma zaledwie 1200 m. Na powierzchni 6,5 km kw. zamieszkuje ok. 32 tys. ludzi. Gibraltar to jedno z najgęściej zaludnionych terytoriów w Europie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Roald Amundsen – pierwszy człowiek na biegunie południowym

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2015 06:10
Do wyścigu o zdobycie bieguna południowego stanęło dwóch polarników: Roald Amundsen i Robert Scott. Szczęście uśmiechnęło się do pierwszego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Klęska hiszpańskiej Wielkiej Armady

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2016 06:02
"Angielski geograf Richard Hakluyt nazwał flotę murem obronnym wyspy. Jak słuszne były te słowa, okazało się, gdy nad Anglią zawisło śmiertelne niebezpieczeństwo – jedno z trzech największych jakie jej zagroziły w czasach nowożytnych, obok nieudanej wyprawy Napoleona i niedoszłej inwazji Hitlera" – pisał Kazimierz Dziewanowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pitcairn – utopia na końcu świata

Ostatnia aktualizacja: 28.04.2017 06:04
Historia ta pokazuje, co dzieje się z ludźmi, jeśli na dwieście lat zamknie się ich na skalistej wysepce pośrodku oceanu. To historia mordów, gwałtów i rywalizacji między mężczyznami.
rozwiń zwiń