Słuchaj
więcej

Co Wy wiecie o humorze Szekspira?

02.07.2011 08:00
W "Śnie nocy letniej" pojawiają się Dupek, Framuga i Kloc. Te wyszukane i barwne postacie o znaczących imionach to ważny element komedii Szekspira..
Audio
  • 21'40
    Nieprzekładalny humor Szekspira

Sztuka "Sen nocy letniej" Szekspira powstała pod koniec XVI wieku. Opowiada historię trzech par, nie do końca szczęśliwie zakochanych, które przeżywają wiele przygód w baśniowej scenerii lasu elfów. Są to: Hermia i Lizander, na których ślub nie zgadza się ojciec dziewczyny, zazdrosny o Hermię, Demetriusz i nieszczęśliwie w nim zakochana Helena oraz król elfów Oberon i niepokorna królowa Tytania.

Sprawy romansowe komplikują się jeszcze bardziej, gdy wtrąca się w nie psotliwy leśny duch Puk. Chcąc spłatać figla bohaterom, smaruje im oczy magicznym eliksirem miłości - wywarem z kwiatu paproci.

W tym samym czasie w lesie zjawiają się Rzemieślnicy, czyli amatorski teatr, który ćwiczy przed występem z okazji zaślubin Tezeusza i Hipolity. Hersztem tej grupy jest gnuśny Spodek, jedna z najzabawniejszych postaci utworu. Puk zmienia go - drzemiącego pod krzakiem - w osła. I właśnie w tej postaci staje się on obiektem westchnień Tytanii, która, zaczarowana przez Oberona, miała zakochać się w pierwszym stworze ujrzanym po przebudzeniu.

Edwin
Edwin Landseer, scena ze "Snu nocy letniej" Szekspira (1848)

 

Jak twierdzi prof. Maria Grzegorzewska, tylko u Szekspira najśmieszniejszym wątkiem komedii może być przedstawienie tragedii! Polscy tłumacze przez wieki na różne sposoby starali się przełożyć właśnie ten nieprzekładalny humor Szekspira, który najczęściej opiera się na warstwie językowej. Barwne postacie o znaczących imionach były po polsku nazywane np. Framugą, Gwizdkiem czy Klocem…

- Najciekawsze są przekłady imienia tkacza Spodka – mówi gość Jedynki. Jak czytamy, w angielskim oryginale, bohater ten nazywa się Botton, co oznacza tę część ciała, na której się siada. – Najdalej w interpretacji poszedł Stanisław Barańczak, który nazwał go od zawodu - Podszewką. W innych przekładach Bottom zyskiwał dosadniejsze imiona: Dupka, Spodka czy Wątka, w XIX-wiecznym tłumaczeniu Ignacego Hołowińskiego.

Co ciekawe, w swoim utworze, Szekspir sam dokonał czegoś w rodzaju przekładu. Bottom zmienia się w osła, a to po angielsku... ass. Z tym słowem osłuchany jest chyba każdy współczesny telewidz.

***

W audycji Anny Lisieckiej z cyklu "Wakacyjna Akademia Komedii Teatralnej" przypominamy fragmenty słuchowiska Polskiego Radia z 1994 roku, w tłumaczeniu Stanisława Barańczaka. O swoich spotkaniach z Szekspirem opowiadają także Magdalena Warzecha i Łukasz Lewandowski.

(AK)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
Henryk Sienkiewicz

Czytaj także

Smutna sztuka z happy endem

12.12.2008 12:16
„Wiele hałasu o nic”, to jedna z najrzadziej wystawianych komedii Wiliama Szekspira. Maciej Prus, który reżyserował dzieła angielskiego dramaturga kilkakrotnie, wyjaśnia, że gdyby wiedział ile trudności wiąże się z realizacją tej sztuki, prawdopodobnie nie podjąłby się tego zadania. Efekty zmagań z tym trudnym tekstem publiczność będzie mogła poznać 12 grudnia, kiedy odbędzie się premiera spektaklu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nowy Romeo, nowa Julia

11.08.2010 06:00
O niezwykłych spektaklach XVI Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku opowiadają ich twórcy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Poeta, który tłumaczył Szekspira

18.01.2011 08:23
Jerzy Stanisław Sito był tłumaczem doskonałym. Stronił od najprostszych rozwiązań i konsekwentnie dążył do wierności przekładu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Szekspir i koparki

15.03.2011 08:30
Już za dwa lata w Gdańsku powstanie Teatr Szekspirowski. A jego budowę oficjalnie zainaugurował happening "Triumf Ognia, Ciał i Maszyn".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ofelia była kuzynką Szekspira

08.06.2011 15:13
Oksfordzki historyk Stephen Gunn w dokumentach z drugiej połowy XVI wieku trafił na opis wydarzeń, które mogły być podstawą do stworzenia przez Williama Szekspira postaci hamletowskiej Ofelii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kości Szekspira powiedzą, czy popalał trawkę

29.06.2011 13:00
Antropolog z RPA poprosił o pozwolenie na otwarcie grobów Szekspira i jego rodziny. Chce sprawdzić, na co zmarł dramatopisarz. Ale najwięcej emocji budzi drugie pytanie badaczy: czy, tworząc swoje dzieła, pomagał sobie marihuaną?
rozwiń zwiń