Chłopi w Powstaniu Styczniowym. Nie tylko z bronią w ręku

Ostatnia aktualizacja: 22.05.2013 10:30
Manifest Rządu Tymczasowego stawiał sprawę jednoznacznie. Chłopi są wolni i otrzymują na własność dzierżawioną ziemię. A bezrolni ziemię dostaną, jeśli wezmą udział w powstaniu. Jak polski chłop odwzajemnił się za to dobrodziejstwo?
Audio
  • O udziale chłopów w Powstaniu Styczniowym mówią dr Janusz Osica i redaktor Andrzej Sowa (Kronika Powstania Styczniowego/Jedynka)
Ranny powstaniec. Obraz Stanisława Witkiewicza
Ranny powstaniec. Obraz Stanisława Witkiewicza Foto: Wikipeda/CC

Sprawa nie jest prosta. Można ją przedstawiać z różnych punktów widzenia. I każdy będzie miał sens. Stefan Żeromski w swych powieściach i nowelach nie wyraził zbyt dobrego zdania o chłopach. Pisał, że byli pazerni i bezwzględni, okradali poległych. Z kolei profesor Helena Brodowska napisała "Historię chłopów polskich"  tak, jakby tylko włościanie walczyli w powstaniu.

Problem jest bardziej złożony. Manifest powstańczy nie  zawsze docierał do adresatów. Zacofani ziemianie niejednokrotnie nadal zmuszali chłopów do odrabiania pańszczyzny. A chłopi z kolei bardzo często dokonywali napadów na dwory, na gminy, na służbę leśną. - Zdarzało się, że gdy chłopi dostarczali schwytanych dziedziców na posterunki rosyjskie, te uwalniały szlachtę, a więziły chłopów - powiedział dr Janusz Osica.

Obrony chłopów podjął się redaktor Andrzej Sowa. - Jedni kradli zabitym powstańcom buty, a inni walczyli - powiedział. Przypomniał, że w guberni lubelskiej chłopi stanowili połowę powstańców, w radomskiej  - 42 procent, a w warszawskiej - 37 procent.

Powstanie Styczniowe - serwis specjalny >>>

Warto jednak podkreślić, że można było służyć powstaniu nie tylko z bronią w ręku. Po bitwie pod Siemiatyczami chłopi podlascy ukrywali rannych powstańców np. w piecach do wypalania węgla drzewnego. A wieś, nie tylko dwory, dostarczała żywności oddziałom powstańczym.

Carskiej władzy nie udało się też zbuntować chłopów przeciwko powstańcom, ani zorganizować straży wiejskiej do rzekomej obrony przed nimi. Powstawały one tylko w skupiskach ludności niemieckiej, najczęściej lojalnej wobec Rosjan.

Zapraszamy do wysłuchania całego odcinka "Kroniki Powstania Styczniowego".

"Kronika Powstania Styczniowego” w Jedynce - we wtorki po godz. 23.10 i w niedziele po godz.15.00 , od stycznia do końca grudnia 2013 roku . Autorzy: Dorota Truszczak i Andrzej Sowa.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Setny dzień powstania styczniowego

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2013 13:11
Z "bandami włóczykijów", jak powstańców nazywali Rosjanie, walczyła blisko 300-tysięczna armia, a szala zwycięstwa nie przechylała się w żadną stronę. 1 maja 1863 minęło sto dni zrywu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kosynierzy. "Polski wkład do światowego oręża"

Ostatnia aktualizacja: 30.04.2013 23:54
Nie jest tajemnicą, że powstańcy styczniowi mieli broni jak na lekarstwo, a zamiast karabinów – kosy. Nawet w popularnej pieśni z tego czasu śpiewano: Obok orła znak pogoni, poszli w bój bez broni.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rząd Narodowy. Rząd wszystkich Polaków

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2013 14:37
10 maja 1863 roku Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił odezwę, w której przybrał nową nazwę Rząd Narodowy. Czy była to tylko kosmetyczna zmiana?
rozwiń zwiń