X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Jedynka

Powstanie styczniowe: Romuald Traugutt zostaje dyktatorem powstania

22.10.2013
Romuald Traugutt
Romuald TrauguttFoto: Wikipedia
Nie trzeba było być zbyt bystrym obserwatorem wydarzeń w 1863 roku, żeby stwierdzić taki niepokojący fakt, że w Polsce toczą się dwie wojny. Pierwsza krwawa z Moskalami. Druga bezkrwawa między Polakami. W tej atmosferze dowództwo powstania obejmuje Romuald Traugutt.
Posłuchaj
38'46 Romuald Traugutt zostaje dyktatorem powstania styczniowego (Kronika powstania styczniowego /Jedynka)

Czerwoni zwalczają białych, biali zwalczają czerwonych. Ta druga wojna choć nie krwawa, też była prowadzona nierzadko w sposób okrutny. Ta wojna trwała przez cały czas i długo nie wiedziano jak rozwiązać ten problem. Szukano więc człowieka, który byłby ponad podziałami, ani biały, ani czerwony, taki bezkolorowy, który by ukrócił powstańcze warcholstwo i bezhołowie. I taki człowiek się znalazł. To Romuald Traugutt.

Romuald Traugutt był oficerem rosyjskim, walczył na Węgrzech i na Krymie. A za swoje niewątpliwe zasługi (był cenionym saperem) mógł przejść wcześniej cywila i to zrobił, zaczął nowe życie jako rolnik w niewielkim majątku w Ostrowie koło Kobrynia. Namówiony przez miejscowych konspiratorów stanął na czele oddziału, stoczył siedem niewielkich bitew. Większość wygrał, ale szans na kontynuowanie walki nie widział. Ponadto w swoim środowisku, wśród obcego, białoruskiego żywiołu był już spalony, groziła mu Syberia więc zjawił się w Warszawie, po drodze przebywał u Orzeszków w Ludwinowie i stanął do dyspozycji Rządu Narodowego, którym kierował "biały" Karol Majewski.

Traugutt wywarł na ministrach pozytywne wrażenie jako wojskowy fachowiec, bo taki był, więc chciano powierzyć mu ważne stanowisko, albo dowódcy dużego oddziału, na przykład na Litwie, albo członka  Rządu Narodowego. Ostatecznie został mianowany generałem i pełnomocnikiem wojskowym na Galicję i na początek wysłano go do Lwowa i Krakowa, a następnie do Wiednia i Paryża. Miał do załatwienia ogromnie dużo spraw zwłaszcza w Galicji. W Paryżu miał się zorientować co w trawie piszczy, czyli czy Francja Napoleona III już całkowicie zapomniała o Polsce, czy tylko częściowo. Słowem czy interwencja zachodnia, na którą Polacy liczyli jest jeszcze realna czy nie.
27 czy 29 września 1863 roku członkowie wydziałów Rządu Narodowego: Rafał Krajewski, Ilnicki, Gałęzowski tudzież Przybylski i Dubiecki przybyli do Karola Majewskiego i zażądali rady, i pomocy. Majewski poradził Traugutta przyzwać zza granicy.
Z kolei szef rządu Franciszek Dobrowolski początkowo chciał powołać do Rządu Narodowego Traugutta na miejsce Chmieleńskiego. Następnie po rozmowie z Trauguttem uznał, że to on właśnie powinien stanąć na czele rządu. Traugutt zaś miał powiedzieć do Józefa Kajetana Janowskiego, że "zgłasza zamiar wzięcia rządu na swoje barki w formie dyrektorialnej". Ale 17 października  1863 roku na posiedzeniu rządu wszystko się rozstrzygnęło. Od tej pory Romuald Traugutt stał się jednoosobowym Rządem Narodowym. Został dyktatorem podobnie jak na początku roku Mierosławski i Langiewicz.

"Kronika powstania styczniowego" w każdy wtorek po godz. 23.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak
Wybory prezydenckie 2015 - najnowsze informacje

Czytaj także

Powstanie styczniowe: z bronią i z piórem przeciwko zaborcy

09.10.2013
Reprodukcja portretu Bolesława Prusa
Reprodukcja portretu Bolesława PrusaFoto: PAP/Archiwum/ITAR-TASS
Powstanie styczniowe było ostatnim niepodległościowym romantycznym zrywem. Wzięło w nim też udział kilkunastu pisarzy. Nie byli oni jednak piewcami walki o niepodległość. Walczyli głównie późniejsi pozytywiści, zwolennicy nurtu, który był zaprzeczeniem romantyzmu.
Posłuchaj
36'59 Powstanie Styczniowe: z bronią i z piórem przeciwko zaborcy (Jedynka/Kronika Powstania Styczniowego)

Wielkie polityczne tragedie stają się tematami literackimi. Po klęsce powstania listopadowego zyskaliśmy "Dziady" Adama Mickiewicza i "Kordiana” Juliusza Słowackiego, chociaż Mickiewicz i Słowacki, nie brali udziału w walkach.

Powstanie styczniowe - serwis specjalny >>>

Do najbardziej znanych pisarzy i powstańców styczniowych należą Bolesław Prus oraz Eliza Orzeszkowa. - Pierwsza dama polskiej literatury nie brała jednak udziału w bezpośrednich walkach. Powstańcem nie był też jej mąż Piotr Orzeszko. Nie przeszkodziło im to jednak gościć w swoim majątku Romualda Traugutta i jego sztabu - wyjaśnił w audycji "Kronika Powstania Styczniowego" dr Janusz Osica. Orzeszko zapłacił za tę gościnność zesłaniem na Syberię. Natomiast najprawdopodobniej dzięki spotkaniu z Trauguttem powstała później powieść Orzeszkowej pt. "Nad Niemnen".

Kronika Powstania Styczniowego - posłuchaj poprzednich odcinków >>>

Drugim polskim wybitnym pozytywistą był Bolesław Prus. Jego udział w Powstaniu Styczniowym jest bezsporny. - Polska literatura byłaby o wiele uboższa, gdyby 16-letni Olek Głowacki zginął w bitwie pod Białką w okolicach Siedlec. 1 sierpnia 1863 roku został ciężko ranny i trafił do szpitala. Przeżył, napisał potem m.in. "Lalkę" i "Faraona" - wyjaśnił red. Andrzej Sowa.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. Kronika Powstania Styczniowego w Jedynce  we wtorki po godz. 23.10 i w niedziele po godz.15.00, od stycznia do końca grudnia 2013 roku. Autorzy: Dorota Truszczak i Andrzej Sowa.

Czytaj także

Powstanie Styczniowe z perspektywy Krakowa

15.10.2013
Oddział żuawów śmierci
Oddział "żuawów śmierci"Foto: www.polona.pl/domena publiczna
Krakowianie nie pozostawali głusi na echa wydarzeń Powstania Styczniowego w Królestwie Polskim. Szczegóły w wieczornej "Kronice Powstania Styczniowego".

W Krakowie,  podobnie jak w Warszawie, ścierały się w tamtym okresie dwie orientacje polityczne. Biali, czyli arystokracja krakowska, mieli kontakty z kolegami z Warszawy. Czerwoni byli mniej liczni, ale bardziej hałaśliwi. Trzon organizacji stanowili studenci, spośród których wyróżniali się dwaj: Alfred Szczepański i Ludwik Kubala, w przyszłości uczeni. Obydwaj byli członkami Ławy Głównej Krakowskiej, organu kierowniczego obozu "czerwonych".

Powstanie styczniowe - serwis specjalny >>>

Z Krakowa między kwietniem a sierpniem 1863 roku ruszyło do boju 11 wypraw. Wzięło w nich udział ponad 3 tys. powstańców, z których zaledwie 10-15 proc. przedarło się do polskich oddziałów. Straty zarówno w ludziach, jak i sprzęcie były ogromne. Znacznie większy był pożytek z ochotników krakowskich docierających indywidualnie do oddziałów. Byli to studenci, uczniowie ostatni klas gimnazjalnych, różni młodzi ludzie, na przykład aż sześciu zecerów "Czasu". Należy również pamiętać, że to w Krakowie Francuz François Rochebrune zorganizował elitarny oddział "żuawów śmierci", który był postrachem dla rosyjskiego wojska.

Kronika Powstania Styczniowego - posłuchaj poprzednich odcinków >>>

Kraków stał się bazą zaopatrzeniową dla Powstania Styczniowego. Tylko w lipcu i sierpniu 1863 roku wysłano do Królestwa ponad 1300 karabinów, z których prawie połowa wpadła w austriackie ręce.  
Gościem audycji będzie dr Janusz Osica.

Na "Kronikę Powstania Styczniowego" we wtorek 15 października po 23.00 zapraszają  Dorota Truszczak i Andrzej Sowa.

pg

Zobacz więcej na temat: Powstanie Styczniowe

Czytaj także

Powstanie styczniowe: żuawi śmierci wyszli z Krakowa

16.10.2013
Potyczka żuawów śmierci w czasie powstania styczniowego
Potyczka żuawów śmierci w czasie powstania styczniowegoFoto: Wikipedia/Public Domain
Podczas Powstania Styczniowego Kraków był relatywnie małym miastem. Liczył ok. 50 tys.mieszkańców. Dla porównania, we Lwowie mieszkało około 70 tys. ludzi, a w Warszawie ok. 200 tys. Krakowianie nie pozostawali jednak głusi na wydarzenia w Królestwie Polskim.
Posłuchaj
38'06 Powstanie styczniowe: żuawi śmierci wyszli z Krakowa (Jedynka/Kronika Powstania Styczniowego)

W Krakowie, podobnie jak w Warszawie, ścierały się dwie orientacje polityczne. Biali, czyli arystokracja krakowska, mieli kontakty z kolegami z Warszawy. Czerwoni byli mniej liczni, ale bardziej hałaśliwi. Trzon organizacji stanowili studenci. Dwaj z nich szczególnie się wyróżniali:  Alfred Szczepański i Ludwik Kubala w przyszłości uczeni, byli członkami Ławy Głównej Krakowskiej, organu kierowniczego obozu "czerwonych”.

Również dwaj dyktatorzy powstania styczniowego zaczynali i kończyli karierę w Krakowie. - Krakowscy biali wywindowali na to stanowisko Mariana Langiewicza. Wytrwał na nim 9 dni. Natomiast Ludwik Mierosławski skompromitował się w przegranej pod Krakowem bitwie - wyjaśnił w audycji "Kronika Powstania Styczniowego" redaktor Andrzej Sowa.

Powstanie styczniowe - serwis specjalny >>>

Z Krakowa między kwietniem a sierpniem 1863 roku wyszło do boju w powstaniu styczniowym 11 wypraw. Wzięło w nich udział ponad 3 tys. powstańców, z których zaledwie ok. 15 proc. przedarło się do polskich oddziałów. Straty zarówno w ludziach, jak i sprzęcie były ogromne.

Znacznie większy był pożytek z ochotników krakowskich docierających indywidualnie do oddziałów. Byli to studenci, uczniowie ostatnich klas gimnazjalnych, młodzi ludzie np. aż sześciu zecerów "Czasu”.- Kraków zasilał też podziemną prasę powstania styczniowego. To była bardzo ważna pomoc - zapewnił z kolei dr Jan Osica.

Kraków był też bazą zaopatrzeniową dla Powstania Styczniowego. Tylko w lipcu i sierpniu 1863 roku wysłano do Królestwa Polskiego ponad 1300 karabinów. Niestety prawie połowa z nich wpadła w austriackie ręce. Kraków dostarczył też prawie 500 tys. ładunków do nich.

Kronika Powstania Styczniowego - posłuchaj poprzednich odcinków >>>

Trzeba też pamiętać, że to w Krakowie Francuz François Rochebrune zorganizował elitarny oddział "żuawów” śmierci, który był postrachem dla rosyjskiego wojska. Przysięgali, że nigdy się nie cofną ani nie poddadzą. Mogli tylko zwyciężyć albo zginąć.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji. Kronika Powstania Styczniowego w Jedynce  we wtorki po godz. 23.10 i w niedziele po godz.15.00, od stycznia do końca grudnia 2013 roku. Autorzy: Dorota Truszczak i Andrzej Sowa.