Jedynka
Section05

Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków

Section06
Ostatnio dodane
09'50 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (27.02.2016) W 1991 dwoje niemieckich turystów odkryło na stokach alpejskiego lodowca ciało człowieka. Już po pierwszych oględzinach było wiadomo, że nie jest to ofiara współczesnej zbrodni . Wiek szczątków wydatowano na ponad 5 tys. lat. W tym roku mija 25 lat od znalezienia Otziego – najsłynniejszego Europejczyka epoki kamienia. Co o nim wiemy po przeprowadzeniu tylu wnikliwych badań? Co nadal stanowi zagadkę? Opowie o tym dr Dariusz Manasterski z Instytutu Archeologii UW.
10'02 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (20.02.2016) Naukowcy z Instytutu Fizyki PAN w Krakowie z Centrum Cyklotronowego opracowali eksperymentalną terapię wiązką protonową z ukierunkowaniem na tzw. wiązkę skanującą, którą medycyna wykorzysta do walki z nowotworami gałki ocznej.
10'08 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (13.02.2016) Prof. Władysław Kunicki-Goldfinger - przyrodnik i humanista. Jego życiorysem można by obdarzyć kilka osób. Urodził się w Krakowie 13 lutego 1916 roku. Tam ukończył studia na wydziale filozoficznym, w sekcji biologii. Przed wojną był działaczem PPS-u. W 1940 roku zesłany do Archangielska. Był w Armii Andersa. Wrócił do Polski w 1947 roku. Współpracownik Komitetu Obrony Robotników. Internowany w stanie wojennym. Współorganizator Towarzystwa Kursów Naukowych, Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk. Ale prof. Kunicki-Goldfinger to przede wszystkim przyrodnik. Profesora zainteresowała genetyka bakterii. Jego prace w zakresie tzw. koniugacji (przekazywania informacji genetycznej między komórkami bakterii) były nowatorskie w skali świata.
10'13 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (6.02.2016) Tadeusz Kościuszko - wielki żołnierz - generał, wybitny inżynier i patriota. Audycja z udziałem prof. Izabelli Rusinowej z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego i prof. Mariana Marka Drozdowskiego z Instytutu Historii PAN, autora książki "Tadeusz Kościuszko - dzieje i tradycja".
09'46 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (30.01.2016) Olsztyńscy naukowcy badają mleko klaczy . Powód- rosnąca fala alergii pokarmowych na białko mleka krowiego. Coraz częściej matki mają problemy z karmieniem piersią a jednocześnie nie wszystkie niemowlęta są w stanie spożywać hydrolizaty białek mleka krowiego. A mleko klaczy, co potwierdzają badania, jest pełnowartościowym produktem zawierającym niezbędne składniki odżywcze dla prawidłowego wzrostu niemowląt.
10'03 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (23.01.2016) Ostrów Lednicki - tu znajdował się jeden z najważniejszych ośrodków pierwszych Piastów, a archeolodzy wskazują, że to właśnie na największej wyspie Jeziora Lednica mógł mieć miejsce chrzest Mieszka I. Odkryto tam bowiem nie tylko relikty założeń pałacowo-sakralnych, ale i tzw. baptysterium, o czym opowiada prof. Przemysław Urbańczyk.
10'14 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (16.01.2016) W tym roku mija 150. rocznica urodzin Bronisława Piłsudskiego. Na świecie jest on uznawany za najważniejszego badacza ludu Ajnów zamieszkujących Sachalin i japońską wyspę Hokkaido.
10'46 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (9.01.2016) Stanisław Witkiewicz pisał o doktorze Tytusie Chałubińskim: "Nie ma w Zakopanem, w Tatrach, jednej sprawy, która by nie była przez niego zapoczątkowana lub dokonana”. Chałubiński, lekarz, profesor patologii, miłośnik Tatr był m.in. prekursorem klimatolecznictwa, badał tatrzańskie mchy, był na wszystkich przełęczach i szczytach Tatr. W jego wyprawach towarzyszył mu od czasu do czasu słynny Sabała przygrywając na skrzypcach. Nie wszystkim uczestnikom to się podobało. Dlaczego? Właśnie minęła 195 rocznica urodzin Tytusa Chałubińskiego. Wybitnego lekarza i badacza przypomniał dr hab. Jerzy Roszkowski - historyk, kustosz Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego.
09'27 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (2.01.2016) Profesor generał Marian Kukiel - przybliżamy losy wybitnego uczonego, badacza i pisarza, ucznia profesora Szymona Askenazego. Marian Kukiel w okresie międzywojennym pracował naukowo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po II wojnie światowej pozostał na emigracji, współzakładał Polski Uniwersytet na Obczyźnie i był jego profesorem.
10'46 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (26.12.2015) O wynalezieniu światła z błękitnej energii, czyli o świetle gazowym opowiada Piotr Zarzycki, historyk techniki. Pretekstem jest fakt, że w Święta Bożego Narodzenia 1856 roku mieszkańcy Warszawy zobaczyli pierwsze lampy gazowe na ulicach stolicy Królestwa Polskiego.
09'36 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (19.12.2015) W 1845 r. został otwarty pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, który łączył Warszawę z granicą zaboru austriackiego. Linia ta była pierwszą linią kolejową na ziemiach polskich i drugą w Imperium Rosyjskim. W audycji historyk techniki inż. Jerzy Jasiuk opowiada o tym, jak rodziła się kolej na polskich ziemiach i jaki udział w jej powstaniu mieli polscy inżynierowie.
10'50 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (12.12.2015) Władysław Małachowski (1837-1900) – polski fotograf, wynalazca i przemysłowiec fotograficzny. Dlaczego świat poznał go jako Leona Warnerke, a jego wynalazki opatentował amerykański koncern? O tym Piotr Zarzycki - historyk techniki.
09'15 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (05.12.2015) W grudniu mija 125 rocznica urodzin Jeana-Francois Champolliona. Ten francuski lingwista –poliglota był autorem przełomowych prac związanych z odczytaniem egipskich hieroglifów. Po 1822 r. egipskie inskrypcje – dotąd nieme – przemówiły. Drzwi do zrozumienia historii kraju faraonów zostały wyważone i to zawdzięczamy Champollionowi.
08'46 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (28.11.2015) Muzeum Narodowe w Gdańsku realizuje przedsięwzięcie OSTAŃCE PRÓŚB, polegające na fotografowaniu i zbieraniu informacji o ludowej architekturze sakralnej trzech krajów biorących udział w projekcie OCALIĆ NARODOWĄ SPUŚCIZNĘ, o norweskich kościołach Stavkirke, islandzkich kościółkach farmerskich i kaszubskich kapliczkach przydrożnych.
09'56 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (21.11.2015) Tabliczki z Podebłocia są najstarszym - jak dotąd – zabytkiem pisma na ziemiach polskich. Na 3 fragmentach glinianych tabliczek odkryto intencjonalnie wyryte greckie litery będące skrótem imienia … Chrystusa. I to jest największa sensacja, gdyż datowanie tego znaleziska wskazuje na wiek VIII. Napisy te powstałyby zatem co najmniej 100 lat przed chrztem Mieszka.
08'32 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (14.11.2015) Profesor Zbigniew Religa – autor pierwszego w Polsce przeszczepu serca (w 30 rocznicę operacji) 30 lat temu – 5 listopada 1985 roku w Klinice Kardiochirurgii w Zabrzu profesor Zbigniew Religa przeprowadził pierwszy udany zabieg przeszczepienia serca w Polsce. W programie fragmenty archiwalnego wywiadu z profesorem Religą.
09'47 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (7.11.2015) 120 lat temu, 8 listopada 1895 roku, Wilhelm Conrad Roentgen odkrył niewidzialne promienie, które nazwał promieniami X . Dla medycyny najważniejszą własnością promieniowania rentgenowskiego jest to, że przenika przez wszystkie ciała. Odkrycie niemieckiego uczonego zrewolucjonizowało też wiele dziedzin życia. O Roentgenie i jego naukowych sukcesach opowiada prof. Zofia Zwolska z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc.
10'52 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (31.10.2015) W 1899 roku, kiedy świat emocjonował się nadchodzącym nowym stuleciem, Michał Doliwo-Dobrowolski, pracujący w zakładach AEG w Norymberdze na stanowisku głównego inżyniera, opracował pierwszą suszarkę do włosów. W następnych latach współpracował przy projektowaniu elektrowni trójfazowych w Zabrzu i Chorzowie. O jego przełomowych wynalazkach i patentach opowiada Piotr Zarzycki – historyk techniki.
09'57 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (24.10.2015) Biskupin to najsłynniejsze miejsce na mapie archeologicznej Polski. Ten prymat dzierży od czasów swego odkrycia - czyli 1934 r. Osada przez dziesięciolecia uważana była za naszą prasłowiańską kolebkę, ale dziś ta teoria jest już nieaktualna. Kim zatem byli ludzie zamieszkujący ten teren w połowie VIII w p.n.e.?
09'40 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (17.10.2015) Bronisław Malinowski miał 31 lat, kiedy w 1915 r. po raz pierwszy rozłożył namiot naprzeciwko chaty wodza w wiosce Omarakana na trobriandzkiej wyspie Kiriwina. Na Papui-Nowej Gwinei przebywał dwa lata. Dzięki prowadzonym tam badaniom zrewolucjonizował swoją dziedzinę wiedzy.
09'50 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (10.10.2015). Przypominamy osiągnięcia zmarłego dwa lata temu prof. Hilarego Koprowskiego, Wybitny wirusolog amerykański polskiego pochodzenia m.in. opracował pierwszą szczepionkę przeciwko wirusowi polio, a także skuteczne szczepionki przeciwko wściekliźnie.
10'22 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (3.10.2015) Jak nauka wspomaga technologię wyrobu serów? Jaki jest związek dobrego zdrowia ze spożywaniem serów oraz sposoby ich przechowywania w warunkach domowych? Naszym ekspertem jest prof. Antoni Pluta ze - Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
09'28 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (26.09.2015) Naukowcy odkryli nowy gatunek hominida – Homo Naledi. Odkrycia dokonano w jaskini Rising Star znajdującej się w regionie Cradle of Humankind, czyli w tzw. kolebce ludzkości, ok. 50 km od Johannesburga w Republice Południowej Afryki. Znalezisko jest pod wieloma względami sensacyjne. Wstępnie datowane na 2 mln lat. To ponad 1500 fragmentów kostnych wielu osobników w różnym wieku. O szczegółach opowiada dr Mikołaj Urbanowski - archeolog z Uniwersytetu Szczecińskiego.
09'31 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (19.09.2015) Właśnie ukazała się po polsku autobiografia naukowa prof. Svante Pääbo "Neandertalczyk – w poszukiwaniu zaginionych genomów", w której dyrektor Zakładu Genetyki w Instytucie Antropologii Ewolucyjnej w Lipsku opisuje swoje kilkunastoletnie wysiłki, by Odczytanie genomu neandertalczyka, co udało się w 2010 r. Jakie są konsekwencje tego odkrycia dla antropologii historycznej? O tym mówi dr Marcin Ryszkiewicz – ewolucjonista z Muzeum Ziemi PAN.
08'47 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (12.09.2015) Wkrótce minie 130. rocznica urodzin jednego z największych wynalazców i uczonych XX wieku - profesora Jana Czochralskiego. Naukowiec uważany jest za twórcę podstaw elektroniki - opracował metodę tworzenia monokryształów krzemu, wynalazł też metal B i radiomikroskop. W audycji przypominamy jego największe osiągnięcia.
10'02 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (5.09.2015) O II Europejskim Konkursie Łazików Marsjańskich opowiada Łukasz Wilczyński z Europejskiej Fundacji Kosmicznej.
10'35 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (20.06.2015) Dyrektor Archiwum Polskiego Radia Waldemar Listowski i Artur Wolski o technikach nagrywania dźwięku w Polskim Radiu kiedyś i dziś. Zaglądamy m.in. do naszego archiwum, które zawiera przeszło milion zachowanych nośników dźwięku. Czym są kamienne tablice, które zapewniają nawet 1000 lat gwarancji na zachowanie nagrania w dobrej jakości?
10'00 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (13.06.2015) Egiptolog prof. Karol Myśliwiec, dyr. Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN, o jednym z najbardziej spektakularnych odkryć w dziejach polskiej archeologii.
10'25 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (7.06.2015) Bohaterem audycji jest inż. Wacław Wolski (1865-1922), wynalazca, specjalista w zakresie wiertnictwa i organizator polskiego przemysłu naftowego. 110 lat temu po raz pierwszy na terenie polskiego zagłębia naftowego zastosowano jego najsłynniejszy wynalazek tzw. taran hydrauliczny, który pozwolił wiercić otwory do głębokości 1000 metrów. Było to przełomowym osiągnięciem, ponieważ typowe szyby miały wówczas ok. 400 m głębokości. Wynalazek wyprzedził swoją epokę. Jest dotychczas stosowany w przemyśle naftowym. Warto dodać, że Wacław Wolski był mężem poetki Maryli Wolskiej i ojcem także poetki Beaty Obertyńskiej. O wybitnym wynalazcy mówi Piotr Zarzycki - historyk techniki.
10'11 Naukowa baza danych - Kulisy odkryć i wynalazków (30.05.2015) Skarb z Witaszkowa. Prof. Zbigniew Kobyliński (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie) o odkrytych 130 lat temu w okolicach dzisiejszego Witaszkowa ( woj. lubuskie) kosztownościach, które były ofiarą złożoną w miejscu kultu scytyjskich bóstw wodnych.
Section07
O audycji

Codziennie naukowcy i twórcy techniki zmagają się z poszukiwaniem odpowiedzi na pytania, które mogą przynieść epokowy wynalazek lub odkrycie czyniąc nasze życie bezpieczniejszym, lepszym lub ostatecznie opiszą prawa rządzące przyrodą.

Droga do sukcesu bywa długa, kręta, i nie zawsze daje oczekiwane rezultaty, czy też przynosi wymarzoną Nagrodę Nobla. Bywa, że przynosi zacięty spór o to, kto był pierwszy – tak jak w przypadku prac związanych z elektrycznością dwóch tytanów techniki: Edisona i Tesli.

Zdarza się także, że badacze w pogoni za sławą  ocierają się, a nawet dokonują oszustwa – bardzo znany w historii przykład to tzw. człowiek z Piltdown, czyli odkrycie jakoby nieznanego przodka człowieka. Audycje przypominają historię odkryć i wynalazków na przestrzeni wieków, ale i tych dzisiejszych, również nierzadko sensacyjne okoliczności i zdarzenia nieznane szerzej publiczności.

Prowadzący