X
Aby nas słuchać lub oglądać potrzebujesz najnowszego Adobe Flash Player | Pobierz Flash
POLSKIE RADIO - HISTORIE DOBRZE OPOWIADANE OD 90 LAT
Dwójka

Nieznane skarby Podkarpacia

24.02.2012
Kościół św. Marcina w Grywałdzie na Podhalu.   Autor
Kościół św. Marcina w Grywałdzie na Podhalu. Autor Foto: Tomasz Bienias/Wikipedia, lic. GNU
Prawdopodobnie każdy z nas - przynajmniej z widzenia - zna te niewielkie drewniane kościółki:kryte gontem, ze spadzistymi dachami i niewielkimi okienkami; z których roztacza się widok na falujący podkarpacki krajobraz.

W większości z nich wciąż odprawiane są nabożeństwa, można usłyszeć śpiew wiernych i poczuć zapach kadzidła. Ukryte w półmroku wnętrza przez lata dawały schronienie tym, którzy potrzebowali chwili wytchnienia od codziennych problemów i chcieli znaleźć się bliżej Boga.

W sobotniej audycji z cyklu "Przestrzenie kultury" porozmawiamy na temat nowego życia zabytków sakralnych na Podkarpaciu. Gośćmi Justyny Piernik będą: dr Grażyna Stojak, Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu; Krzysztof Zieliński, regionalista, członek Stowarzyszenia Pro Carpathia z Rzeszowa, redaktor "Leksykonu drewnianej architektury sakralnej na Podkarpaciu"; Jacek Grzegorzak, prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Dubieckiej, oraz Jarosław Tomaszewski, prezes Stowarzyszenia na rzecz Ratowania Cerkwi w Baligrodzie.

25 lutego (sobota), godz. 12:00

Zobacz więcej na temat: pierniki podkarpackie Rzeszów
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kapliczki przydrożne – w nich zapisana jest prawdziwa pobożność

11.08.2011
Kapliczka w Kębłowie
Kapliczka w KębłowieFoto: fot. Marek Piosik/mat. prasowe
- Dzisiejsza sztuka sakralna jest wtórna i zakompleksiona. Tylko w tym, co pierwotne, jest autentyczność i szczerość - mówił w Trójce ks. Krzysztof Niedałtowski o projekcie "Ocalić Narodową Spuściznę. Ostańce Próśb". Zobacz galerię zdjęć.
Posłuchaj
38'34 "Klub Trójki" 11 sierpnia

"Ocalić Narodową Spuściznę" to projekt w którym uczestniczą dwie strony, dwa kręgi kulturowe. Dzieli je wiele. Mają jednak wspólny mianownik. Jest nim ludowa architektura sakralna. Krąg nordycki to norweskie kościoły Stavkirke i islandzkie kościółki farmerskie, słowiański zaś tworzą polskie kapliczki przydrożne.

Twórcy projektu "Ocalić Narodową Spuściznę. Ostańce Próśb" swoje działania rozpoczęli na Kaszubach. Starali się odnaleźć możliwie wszystkie kapliczki, następnie poznawali ich genezę, docierali do twórców. Zdobyte informacje udokumentowali, a  każdą rozmowę i anegdotę zapisali. Następnie projekt kontynuowali w Norwegii i Islandii, krajach które dysponują bogatą muzealną dokumentacją obiektów sakralnych i prowadzą zakrojoną na szeroką skalę politykę promocji dziedzictwa kulturowego.

Ksiądz Krzysztof Niedałtowski opowiedział w "Klubie Trójki" o szczególnym stosunku Kaszubów do sfery sacrum. – Kapliczki zajmują w ich życiu ważne miejsce. Istotne jest samo miejsce w którym stoją. Bardzo często są to rozdroża dróg, czyli symboliczne przestrzenie w których dokonuje się pewnego wyboru. Kaszubi stawiają też kapliczki przed własnymi domami ponieważ wierzą, że jest to gwarancją błogosławieństwa, które spływa na ich dom – wyjaśnia. Dodaje, że o kapliczki się dba, kobiety przystrajają je tasiemkami, odprawiają przy nich nabożeństwa.  

Obiekty te budowano na krańcach wsi i miasteczek. Na granicy pól i lasów. Oddzielały znane od nieznanego. Wznoszone zawsze z intencją: wyrażały prośby o oddalenie klęsk żywiołowych, stanowiły dowód dziękczynienia za otrzymane łaski, stawiano je też na pamiątkę ważnych uroczystości rodzinnych.

Duszpasterz Środowisk Twórczych Diecezji Gdańskiej, przyznaje, że tego typu religijność ludowa może być dziś przedmiotem złośliwych komentarzy. – Prosta forma pobożności nie zawsze jest zrozumiała, ale - jak dodaje - nie wolno kpić z tego, co jest pierwotne i czyste.

- Platon mówił, że są przynajmniej dwa typy religijności. Religijność ludowa jest moim zdaniem najbardziej szlachetna, bo nienaznaczona żadną spekulacją, ma w sobie odcienie magicznych zachowań – wyjaśnia.

- Dzisiejsza sztuka sakralna jest wtórna i zakompleksiona. To, co pierwotne, ma w sobie prawdę - dodaje.

Zwieńczeniem projektu jest specjalna strona internetowa, album autorstwa polskich, norweskich i islandzkich artystów oraz wystawa multimedialna.

Danuta Stenka, aktorka, wzięła udział w promocji wystawy. Zobacz film, w którym mówi o kapliczkach i czyta Ewangelię w języku kaszubskim.

 

 

 

Goście audycji zaprosili wszystkich słuchaczy Trójki na uroczyste zakończenie  "Ostańce Próśb" które odbędzie się w niedzielę (14.08) o godz. 19. Wystawę będzie można zobaczyć jeszcze w poniedziałek (15 sierpnia) między 10.00 a 18.00 w kościele św. Jana w Gdańsku.

Gośćmi "Klubu Trójki" byli również: etnograf  Beata Tymińska, kierownik techniczny Centrum św. Jana w Gdańsku Andrzej Drewniak oraz  pomysłodawca  wystawy "Ocalić Narodową Spuściznę. Ostańce Próśb" Waldemar Elwart.

"Klubu Trójki" można słuchać od poniedziałku do czwartku tuż po 21.00.

(mz, mat. prasowe)

Czytaj także

Gotyk bez Boga?

Rozmowa z autorem nowo wydanej książki o architekturze sakralnej XIX w. Zapraszamy dziś o 21:30

"Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku" to nowa pozycja w serii Monografie FNP. Jej autor - prof. Wojciech Bałus - z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego pisze we wstępie: "Przez długi czas uważałem, że sztuka sakralna XIX wieku pozbawiona była własnej teorii oraz głębszych znaczeń symbolicznych, sprowadzając się do sentymentalnej ekspresji romantycznych uniesień ducha. Jakież więc było moje zaskoczenie, gdy podczas kwerend bibliotecznych odkrywać zacząłem książki i artykuły licznie publikowane w wieku Marksa, Feuerbacha i Renana, a poświęcone chrześcijańskiej ikonografii i symbolice budowli kościelnej. Brudna to była praca, bo do owych pozycji nikt od lat nie sięgał. Jednak spod kurzu stopniowo wyłaniać się zaczął inny od powszechnie uznanego obraz sztuki sakralnej XIX stulecia. Wyniki owych poszukiwań, które sygnalizowałem w ostatnich latach w kilku artykułach,w pełnej formie referuję w niniejszej książce."  

Na spotkanie z prof. Wojciechem Bałusem zaprasza Katarzyna Kobylecka.

19 października (środa), godz. 21:30

Zobacz więcej na temat: architektura Katarzyna Kobylecka