Żałoba według Rolanda Barthesa

Ostatnia aktualizacja: 01.11.2013 15:30
"Moja zgryzota jest »niewysłowiona«, jednakże »wypowiadalna«" - tak po śmierci matki pisał w swoim "Dzienniku żałobnym" czołowy przedstawiciel strukturalizmu. O jego rozważeniach na temat śmierci rozmawialiśmy w audycji "Życie na miarę literatury".
Audio
  • Żałoba według Rolanda Barthesa (Życie na miarę literatury/Dwójka)
Dziennik Żałobny, fragment okładki
"Dziennik Żałobny", fragment okładkiFoto: mat. prasowe/Teatr Polski we Wrocławiu

Roland Bathes przeżył swoją matkę tylko o trzy lata. Dzień po jej śmierci w 1977 r. zaczyna prowadzić "Dziennik żałobny", zapiski z wnętrza stanu żałoby, która "nie zużywa się, bo nie jest ciągła". Potem dodaje, że jest "niewzruszona". Ten wysiłek uchwycenia stanu, zapis anatomii żałoby przypomina jego wcześniejsze "Fragmenty dyskursu miłosnego". Tam stworzył całą typologię, analizę języka miłości. Ta książka nie ma takich ambicji, jest zapisem stanu, zbiorem luźnych zapisków, bardzo trafnych i poruszających, których Barthes jednak sam nie uporządkował.

Ukazały się dopiero w 2009 r.  Barthes przede wszystkim bada język, szuka słów: żałoba, strapienie, zgryzota. "Moja zgryzota jest »niewysłowiona«, jednakże »wypowiadalna«". Celem żałoby okazuje się zamieszkanie w tej zgryzocie. Towarzyszy Barthesowi Proust, który po śmierci matki napisał swoje najważniejsze dzieło. Barthes też zastanawia się, czy uda mu się przekształcić żałobę w dzieło – na przykład w książkę "Fotomama". I rzeczywiście ślady tych zapisków znajdziemy w jego późnych pracach i wykładach. Jednak jakiegokolwiek portretu matki tutaj prawie nie ma, pojawia się tylko wspomnienie, że nigdy w dzieciństwie nie zwracała mu uwagi. Zauważa też, że zazwyczaj nie pisze się o inteligencji matek, tylko o uczuciach, a tymczasem "inteligencja jest wszystkim, co pozwala nam żyć suwerennie z drugim człowiekiem".

Ten dziennik jest miejscem, gdzie próbuje przedłużyć przyjemność, jaką było dla niego bycie z matką. To nie jest zapis terapeutyczny, w którym chodziłoby o zmniejszenie bólu, o powrót do życia. Okazuje się wręcz, że tym jedynym prawdziwym życiem jest właśnie żałoba. Tylko w niej, w tej przestrzeni poza czasem i poza językiem może doświadczyć "obecność zupełnej i absolutnej".

O "Dzienniku żałobnym" Rolanda Barthesa rozmawiali: prof. Michał Paweł Markowski, prof. Krzysztof Kłosiński  i Tomasz Stawiszyński.

Na pytania tzw. kwestionariusza Prousta tym razem odpowiadał Radosław Kobierski.

Audycję przygotowali Andrzej Franaszek i Dorota Gacek.

Zobacz więcej na temat: literatura Roland Barthes
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Owoce życia Julii Hartwig

Ostatnia aktualizacja: 04.10.2013 11:00
- Jej warsztat twórczy nieustanie się rozwija, cały czas jest w fazie postępu - mówił w Dwójce poeta i krytyk literacki Janusz Drzewucki. Rozmawialiśmy o późnej twórczości Julii Hartwig i jej najnowszym tomie poetyckim "Zapisane".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Carrie" – początek panowania Stephena Kinga

Ostatnia aktualizacja: 18.10.2013 17:12
– Ten malutki film okazał się wielkim hitem. Jego sukces znacząco wpłynął na karierę Stephena Kinga – opowiadał w Dwójce Robert Ziębiński o pierwszej adaptacji debiutanckiej powieść słynnego amerykańskiego pisarza.
rozwiń zwiń