Krym rozdarty - historia znana, historia zapomniana

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2014 04:00
Na jaką przeszłość mogą się powoływać strony dzisiejszego konfliktu o Krym? W historii półwyspu, którego losy splątane są z Ukrainą, Rosją, Turcją i Tatarami, znaleźć można także polskie wątki.
Audio
  • Historia Krymu i znaczenie zagranicznych wpływów dla losów półwyspu (Klub Trójki)
Wielkie połączone flagi Ukrainy i Krymu z tysiącami podpisów rozpościerają się na Placu Wolności w Kijowie, 20 marca 2014 r.
Wielkie połączone flagi Ukrainy i Krymu z tysiącami podpisów rozpościerają się na Placu Wolności w Kijowie, 20 marca 2014 r.Foto: EPA/ROBERT GHEMENT

Trójkową podróż w czasie rozpoczynamy od nie tak znowu dawnego okresu -  po rozpadzie Związku Radzieckiego doszło w 1992 roku do zawarcia umowy, na mocy której Krym uzyskał tytuł republiki autonomicznej w granicach Ukrainy. Doktor Andrzej Szeptycki z Instytutu Stosunków Międzynarodowych UW przypomina, że Związek Radziecki rozpadał się zgodnie z granicami republik związkowych, gdyż taką możliwość dawała konstytucja radziecka. - Odpowiadało to społeczności międzynarodowej, czyli państwom zachodnim, bo gwarantowało pewną stabilność, "kontrolowalność" tego procesu. Uznano w tym przypadku zastane granice, nakreślone przez komunizm - wyjaśnia doktor.

Tym żył świat >>> słuchaj na moje.polskieradio.pl

Dr Szeptycki przyznaje, że w przypadku obszaru poradzieckiego nie spotkało się to z powszechnym aplauzem. - W przypadku Krymu budziło to opory części rosyjskiej klasy politycznej, niemniej jednak uważano, że granice republik związkowych to właśnie to, co powinno zostać - tłumaczy politolog. Jak dodaje, pierwszy spór z mniejszością rosyjską na Krymie zakończył się przyznaniem półwyspowi autonomii w drugiej połowie lat 90. - Do czasów Juszczenki zamknęło to kwestię krymską - mówi gość "Klubu Trójki" .

Aby jednak zrozumieć dzisiejszy spór o Krym, trzeba sięgnąć jeszcze głębiej do historii. Nikita Chruszczow oddał Krym radzieckiej Ukrainie w 1954 r., dekadę po wysiedleniu z półwyspu tamtejszych Tatarów. - Na skutek tej wywózki Rosjanie stali się na Krymie większością - mówi Adam Balcer ze Studium Europy Wschodniej UW.

Kryzys ukraiński: serwis specjalny >>>

Mieszkańcy
Mieszkańcy Symferopolu świętują przyłączenie Krymu do Rosji. 18 marca prezydent Rosji podpisał dekret o przyjęciu Krymu i Sewastopola do Federacji Rosyjskiej. foto: PAP/Jakub Kamiński

Dr Andrzej Szeptycki wyjaśnia, że mieszkający na Krymie Rosjanie wyróżniali się na tle swoich rodaków mieszkających na Ukrainie. - Oni w dużo większym stopniu czuli się świadomie Rosjanami i spoglądali bardziej aktywnie na Federację Rosyjską. W tym sensie ich dużo łatwiej można było skłonić do działania zarówno w latach 90., jak i w okresie Juszczenki, no i wreszcie teraz - mówi politolog.

HISTORIA - serwis specjalny portalu PolskieRadio.pl >>

Adam Balcer dodaje, że 30 proc. Rosjan mieszkających na Krymie urodziło się w Federacji Rosyjskiej. - To często emeryci, którzy służyli we flocie czarnomorskiej, bądź armii i zostali tam w związku z dobrymi warunkami życia. Troszkę to przypomina casus Estonii i Łotwy, gdzie wystąpił wyraźny wzrost populacji rosyjskiej po II wojnie światowej w ramach polityki wzmacniania czynnika rosyjskiego - opowiada Adam Balcer.

Czy Tatarom udało się kiedykolwiek stworzyć własne państwo? Jakie historyczne zaszłości wiążą Krym z Turcją? Jak można uzasadnić rosyjskie roszczenia do Krymu? W jaki sposób o losach Krymu zadecydowała wojna między imperiami rosyjskim i osmańskim? Posłuchaj całej rozmowy, w której mowa była także o polskich wątkach w historii Krymu.

Program "Klub Trójki" poprowadził Jerzy Sosnowski .

Do słuchania audycji "Klub Trójki" zapraszamy od poniedziałku do czwartku od godziny 21.05 do 22.00.

Kalendarium zdarzeń na Ukrainie >>>

(sm/mp)

Czytaj także

Eberhardt: ta cała wojna, ten cały kryzys, nie jest o Krym

Ostatnia aktualizacja: 17.03.2014 18:55
- Półwysep jest dla Rosji pierwszym celem działań, będzie albo nagrodą pocieszenia albo początkiem działań na rzecz podporządkowania sobie całej Ukrainy - mówi w audycji "Trzy strony świata" dr Adam Eberhardt, wiceszef Ośrodka Studiów Wschodnich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy Krymowi, po włączeniu do Rosji, grozi bankructwo?

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2014 20:51
Czy i jak długo Rosja będzie w stanie utrzymywać półwysep, jeśli Ukraina odetnie zaopatrzenie w gaz i energię elektryczną? - Nie sądzę, żeby Rosja była przygotowana na takie wydatki - mówiła w Trójce Kinga Dudzińska z Polskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

20.03.2014 - USA nakładają kolejne sankcje za Krym. "Niepokoją nas działania wojsk Rosji" [relacja]

Ostatnia aktualizacja: 20.03.2014 22:21
W odpowiedzi na agresję na Ukrainie, Biały Dom wpisał na czarną listę 20 osób i jeden z rosyjskich banków. W Brukseli przywódcy państw UE uzgodnią swoją odpowiedź na rosyjskie działania.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kijów: Rosja przygotowuje interwencję militarną na Ukrainie

Ostatnia aktualizacja: 20.03.2014 11:56
- Istnieją sygnały wskazujące na to, że Moskwa przeprowadzi pełną operację militarną na wschodzie i południu kraju - twierdzi ambasador Ukrainy przy ONZ Yurii Klymenko.
rozwiń zwiń