Prosto z Hagi, profesor Krzysztof Skubiszewski, były minister spraw zagranicznych, obecnie prezes Trybunału Arbitrażowego Iran - Stany Zjednoczone. Czy Amerykanie zastawiając pułapkę na Saddama Husajna sami nie wpadli w inną pułapkę. Może to brutalne i cyniczne ale sytuacja byłaby bardziej klarowna i komfortowa gdyby znaleźli dyktatora nieżyjącego. Czy Pan podziela tę opinię Panie profesorze?
Profesor Krzysztof Skubiszewski: Nie, nie podzielam tej opinii. Sądzę, że proces wytoczony Saddamowi Husajnowi ma pewien sens zarówno międzynarodowy jak i przede wszystkim w Iraku, czyli wewnętrznopaństwowy.
W takim razie w świetle prawa międzynarodowego, kto powinien sądzić Husajna?
K.S: Ja bym zmienił pana pytanie i wyjaśnił, kto może go sądzić. Z punktu widzenia prawnego tutaj są dwie możliwości, mianowicie może go sądzić zarówno trybunał międzynarodowy jak i trybunał krajowy. Mógłby go sądzić sąd amerykański, ponieważ on jest jeńcem wziętym do niewoli przez siły zbrojne Stanów Zjednoczonych i jeńcy wojenni mogą być przy pewnych gwarancjach sądzeni. Może też być oczywiście sądzony przez swój własny sąd krajowy, czyli sąd iracki. To jest ta pierwsza możliwość, a własciwie dwie możliwości jeśli chodzi o sądownictwo krajowe. Natomiast druga ewentualność wychodząca poza granice jurysdykcji krajowej, to jest sąd lub trybunał międzynarodowy. Mamy tego przykłady, Trybunał Norymberski, który sądził przestępców wojennych Rzeszy Niemieckiej, następnie Trybunał Tokijski, który sądził podobnych przestepców japońskich, po długiej przerwie mamy Trybunał dla byłej Jugosławii, który sądzi rozmaitych obywateli byłej Jugosławii, czy to Serbów, czy to Chorwatów, czy Bośniaków, którzy są winni popełnienia zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. Ostatnio powstał także w Hadze, na podstwie Statutu Rzymskiego z roku 1998, Międzynarodowy Sąd Karny. Jeszcze nie ma oskarżonych.
Panie profesorze, kto może rozstrzygnąć o tym, kto będzie sądził Saddama Husajna? Wiadomo, domagają się tego rodacy, Iracka Rada Zarządzająca, ale Amerykanie mają go w swoich rękach.
K.S: Tak, on jest jeńcem amerykańskim i oni mogą tutaj podjąć decyzję, co do sądu przed którym on będzie postawiony w stan oskarżenia. Amerykanie rozstrzygną to również dlatego, że wykonują władze państwa okupacyjnego w Iraku. Są, z punktu widzenia konwencji o jeńcach wojennych, państwem, czy też jak konwencja mówi, mocarstwem zatrzymującym jeńca. Sądzę jednak, że z punktu widzenia celowości, to najlepszym rozwiązaniem jest postawienie go przed sądem irackim.
Czy gdyby rzeczywiście tak się stało, że dyktatora sądziłby iracki trybunał, byłoby możliwe, z prawnego punktu widzenia, zniesienie w Iraku kary śmierci? O tym też się dużo mówi, dużo się spekuluje.
K.S: To jest możliwe, gdyby Saddam Husajn został postawiony w stan oskarżenia przed trybunałem międzynarodowym i tenże trybunał uznałby go winnym postawionych zarzutów, wówczas kara śmierci byłaby wykluczona, dlatego, że w tej chwili trybunały miedzynarodowe Trybunał Jugosłowiański, jak i Międzynarodowy Sąd Karny, one kary śmierci nie stosują.
Ile czasu mają Amerykanie, ile czasu maja Irakijczycy na rozstrzygnięcie tej kwestii?
K.S: Nie ma żadnych ograniczeń czasowych. Ważne jest aby Saddam Husajn gdy stanie przed sądem, aby ten sąd dawał ogólnie uznane i zasadnicze gwarancje niezależności i bezstronności, a procedura musi zapewnić oskarżonemu prawo do obrony. Czyn, lub czyny o które byłby oskarżony muszą być wyraźnie zagrożone karą przez prawo obowiązujące w czasie popełniania czynu. Czy to przez prawo amerykańskie, irackie czy międzynarodowe, w zależności, przed którym trybunałem stanie. Jest to zasada rzymska - "Nie ma przestępstwa bez przepisu".
Wszystkie uwagi proszę kierować na adres omen@radio.com.pl