Гэты баец – сапраўдная легенда нацыянальнага спорту, хоць імя яго сёньня й не грыміць. У 90-х Задзіран лічыўся чалавекам антыдзяржаўным, быў асуджаны да некалькіх гадоў пазбаўленьня волі за эканамічныя злачынствы, хоць дагэтуль майстар упэўнены ў сваёй невінаватасьці. За год да вязьніцы Ўладзімер Задзіран стаў першым спартоўцам з краін былога СССР, які выйграў пояс чэмпіёна сьвету сярод прафэсіяналаў па кікбоксінгу. Гэты тытул беларус выдраў з-пад носа ў расейца Сяргея Майфата.
Уладзімер Задзіран: Вельмі цікава адбылося, я павінен быў біцца зь італьянцам па правілах чыстага кікбоксінгу 20 траўня 1993. Але сапернік атрымаў траўму, і я змагаўся за гэты тытул з расейцам Сяргеем Майфатам.
Уладзімер Задзіран накаўтаваў расейца ў шостым раўндзе. Гістарычны тытул дастаўся беларусам. З таго часу пра нашых байцоў загаварылі на ўвесь сьвет, і толькі на Бацькаўшчыне, дзе цэняцца лыжы й хакей, такія, як Уладзімер Задзіран, не ў пашане.
Тым ня менш, першы чэмпіён запэўнівае, што менавіта міралюбівым беларусам уласцівы гэтак званы байцоўскі ген. Што наш народ заўсёды быў адораны таленавітымі ваярамі.
Уладзімер Задзіран: Гены, напэўна, сказваліся. Зямля беларуская шматпакутная, яна заўсёды ваявала. Напэўна, дух ваяроў усё ж такі закладзены ў нашых людзях. Калі разглядаць гісторыю Беларусі, то гэта маленькая краіна, якая знаходзіцца на скрыжаваньнях Усходу й Захаду, яна ўвесь час была ўцягнута ў працэс вайны.
І нельга з гэтым не пагадзіцца. Ваяры, народжаныя на нашай зямлі, атрымалі сусьветную славу. Гэта й героі былых часоў – мудры военачальнік князь Вітаўт, герой Рэчы Паспалітай і ЗША Тадэвуш Касьцюшка, князь Канстанцін Астроскі, які з войскам у 35 тысяч ваяроў у 1514 годзе разьбіў маскалёў, якіх было аж 80 тысячаў.
Са спартовых герояў 20 і 21 стагодзьдзяў нельга не назваць трохразовага алімпійскага чэмпіёна па барацьбе Аляксандра Мядзьведзя, абсалютнага чэмпіёна сьвету па тайскім боксе Дзьмітрыя Шакуту, экс-чэмпіёна сьвету па баях бяз правілаў Андрэя Арлоўскага й многіх іншых.
Па словах Уладзімера Задзірана, на пачатку 90-х у Менск зьяжджаліся з усяго Савецкага Саюзу, каб навучацца байцоўскаму майстэрству.
Уладзімер Задзіран: Беларуская школа кікбоксінгу гучала тады па ўсім Савецкім Саюзе. Таму што мы былі першымі, усе прыяжджалі да нас навучацца.
Тым ня менш, гіпотэза пра байцоўскі ген у міралюбівых беларусах выклікае ўьсмешку ў многіх нашых жанчын. Беларуская служба Польскага радыё зьвярнулася да прадпрымальніцы Алены Тоўсьцік, якая прымала актыўны ўдзел у забастоўках пачатку 2008 году. Што яна думае пра беларускіх мужчын?
Алена Тоўсьцік: Наш беларускі мужык – ён і ёсьць ваяр. Залік Вялікай Айчыннай вайны, калі яны партызанілі. І вось нашы бацькі нам расказвалі, які наш беларускі мужык быў ваяр, мы расказвалі сваім дзецям і так далей.
Пытаемся ў Алены Тоўсьцік, няўжо яе не бянтэжыць, што беларускія мужчыны пабойваюцца выступаць супраць дзяржаўнай улады, выходзіць на мітынгі, адкрыта пратэставаць?
Алена Тоўсьцік: Я б не сказала, што яны баяцца на акцыі выходзіць, калі трэба. Я помню такі момант, калі нашы мужыкі-прадпрымальнікі выйшлі на забастоўку. Вельмі многа было жанчын, але й вельмі многа было мужчын. Часта й зараз мы сустракаемся з тым, што нашы мужыкі годныя.
Лічыцца, што сапраўдны ваяр мае ня толькі сілу, але й адвагу, добрыя тактычныя здольнасьці. Можа быць, даўнія партызанскія традыцыі й сапраўды дапамогуць беларусам знайсьці калі-небудзь сваё важкае месца пад сонцам.
Алег Бірчанка, Менск