Jan Karski - bohater, jakich niewielu

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2014 15:00
Niebawem przypada 100. rocznica urodzin Jana Karskiego. Jego historia jest niezwykła, a życiorys nadawałby się z pewnością na scenariusz kilku filmów o tematyce wojenno-szpiegowskiej.
Audio
  • Rozmowa z Wojciechem Białożytem o zasługach Jana Karskiego w czasie II wojny światowej, a także o późniejszych wydarzeniach i mniej znanych faktach z życia polskiego bohatera (Czwórka/Co was kręci)
Jan Karski
Jan KarskiFoto: mat. prasowe/Muzeum Historii Polski

W 1942 roku Jan Karski dwukrotnie przedostał się do warszawskiego getta, a następnie do obozu przejściowego w Izbicy Lubelskiej, by tam zebrać dokładne, wiarygodne informacje o zagładzie Żydów, czyli planowanej przez Niemców eksterminacji tego narodu. Potem przedostał się na Zachód i poinformował rządy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii o Holokauście. Jednak kraje te nie zrobiły nic, by ocalić pozostałych przy życiu ludzi. - To bohater, jakich niewielu było w Polsce - tłumaczy Wojciech Białożyt z fundacji Jana Karskiego. - To człowiek, który dla Polaków, ale również dla Amerykanów, bo pamiętajmy, że po wojnie był Amerykaninem, i Żydów, gdyż przecież był także honorowym obywatelem Izraela, jest wyznacznikiem wartości, których jest bardzo niewiele w dzisiejszym świecie.

Posłuchaj także: Jan Karski w Radiach Wolności <<<

Jan Karski był też autorem m.in. książki "Wielkie mocarstwa wobec Polski 1919-1945. Od Wersalu do Jałty", w której przedstawił różne punkty widzenia na wydarzenia z okresu II wojny światowej. Zdaniem wielu to, co napisał, wciąż pozostaje aktualne. - Nie można oprzeć się wrażeniu, że dziś również postępowanie rządów wielkich mocarstw, ich pragmatyzm i cynizm w stosunkach międzynarodowych widać choćby w relacjach z Ukrainą - przyznaje dziennikarka Czwórki i prowadząca "Co was kręci" Hanna Dołęgowska.

Fragm.
Fragm. okładki książki Stanisława Jankowskiego
"Karski. Raporty tajnego emisariusza",
Dom Wydawniczy Rebis/mat. prasowe

Jan Karski pochodził z niezamożnej rodziny Kozielewskich. Jego ojciec miał zakład z galanterią i wcześnie zmarł. Dlatego też jako chłopiec Karski był pod wpływem swojej matki, kobiety religijnej, darzącej uwielbieniem marszałka Piłsudskiego. Przed II wojną światową wiązał swoją karierę z prawem i dyplomacją. Historia jednak potoczyła się inaczej.

Jak przyznaje Białożyt, dziś o tym wybitnym Polaku pamięta coraz więcej rodaków.

- Karski mówił, że nie ma żadnego pożytku z osób, które zginęły w więzieniach. Historię piszą zaś ci, którzy przeżyli - opowiada Białożyt. - Na szczęście coraz więcej osób go kojarzy. Trzeba pamiętać, że człowiek ten powrócił do polskiej społecznej świadomości dopiero ok. 1990 roku, a zmarł już 10 lat później.

Zobacz także serwis specjalny: II wojna światowa <<<

Za swoją działalność Karski został uhonorowany najwyższymi odznaczeniami państwowymi - polskim Orderem Orła Białego i amerykańskim Medalem Wolności. 2014 rok poświęcony jest pamięci bohatera. - Dziś trwa kolejna fala przypominania o nim, a rok poświęcony mu jest jej kulminacją - dodaje Białożyt.

Ławka
Ławka Jana Karskiego w Parku Ocalałych w Łodzi/Wikipedia/CC/Zorro2212

(kd/mc)

Czytaj także

Elżbieta Cherezińska: kochamy tylko przegranych

Ostatnia aktualizacja: 18.09.2013 19:00
- Chcę pokazywać, że można pasjonować się historią, niekoniecznie bijąc się w pierś i wymachując szabelką - mówi Elżbieta Cherezińska, autorka książki "Legion".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rok Jana Karskiego. Wystawa w Parlamencie Europejskim

Ostatnia aktualizacja: 07.01.2014 17:46
"Jan Karski. Człowiek Wolności" - to hasło wystawy, jaką można oglądać w siedzibie Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Ostatnia aktualizacja: 01.03.2014 19:19
1 marca, w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, w całej Polsce odbywały się uroczystości rocznicowe. Brali w nich udział m.in. ci, którym udało się przeżyć gehennę - lata więzienia i tortur.
rozwiń zwiń