Logo Polskiego Radia
Jedynka
Tomasz Owsiński 30.07.2014

Literatura polska wobec Wielkiej Wojny. "O wojnę ludów modlił się już Mickiewicz"

- Na zachodzie Europy I wojna spowodowała pewien szok. Polskie doświadczenie jest odmienne, bo dla nas była elementem ciągu zdarzeń, obejmującego także rewolucję 1905 roku i wojnę 1920 roku - powiedziała prof. Anna Nasiłowska z Instytutu Badań Literackich PAN.
Niemieccy żołnierze jadący na front. Napis na wagonie głosi: Z Monachium przez Metz do ParyżaNiemieccy żołnierze jadący na front. Napis na wagonie głosi: Z Monachium przez Metz do ParyżaWikipedia/domena publiczna
Posłuchaj
  • Literatura polska wobec Wielkiej Wojny. "Entuzjazm wolności przykrył doświadczenia wojenne” (Kultura w radiowej Jedynce)
Czytaj także

Według gościa Jedynki doświadczenie odzyskania niepodległości przesunęło na dalszy plan doświadczenie wojenne. - Mimo to pojawia się ono w bardzo wielu utworach. W "Nocach i dniach” Marii Dąbrowskiej jest wspomniane na przykład bombardowanie Kalisza - zauważyła poetka i historyk literatury.

Kultura w radiowej Jedynce >>>

Warto przywołać także postać pisarza Andrzeja Struga, który - jak zaznacza prowadząca audycję Anna Stempniak - był jednym  pierwszych, którzy zwrócili uwagę, że I wojna światowa to nie tylko nasze wybicie się na niepodległość. - To było jego własne doświadczenie życiowe. Stosunkowo późną powieścią jest "Żółty krzyż”, w której Strug przekracza punkt widzenia polskiej historii i przechodzi do ogólnoeuropejskiego rysu. Tytułowy "Żółty krzyż” to kryptonim jakiegoś gazu bojowego - powiedziała prof. Anna Nasiłowska .

Prof. Nasiłowska zwróciła uwagę na powieść Zofii Nałkowskiej "Hrabia Emil”, która została napisana podczas I wojny światowej. - Główny bohater utworu wraca z frontu i okazuje się, że jego psychika jest zmieniona. Tam pada takie zdanie o bohaterze: "Gdy nie mógł już polować na ludzi wybierał się do lasu i polował na zwierzęta”. W swojej brutalności zapowiada to już "Medaliony" Nałkowskiej - przypomniała w "Kulturze w radiowej w Jedynce" .

Radiowa Jedynka na stulecie wybuchu I wojny światowej >>>

Ciekawą pozycją jest także powieść Juliusza Kadena-Bandrowskiego "Łuk”, opowiadająca historię kobiety, której mąż poszedł na wojnę. - Autor był feministą i uważał, że okres I wojny światowej to zasadniczy zwrot, jeśli chodzi o sytuację kobiety. Nie jest wobec tego dziwne, że po I wojnie światowej kobiety uzyskały prawa wyborcze w bardzo wielu krajach - zauważyła prof. Nasiłowska.

Wielka Wojna 1914 - 1918. Zobacz serwis specjalny >>

Jak do Wielkiej Wojny podchodził Stanisław Cat-Mackiewicz? Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy, którą prowadziła Anna Stempniak.

to/asz