Polska położona jest w przegrodzie Europy, na granicy geologicznych światów wyznaczonych uskokiem rozciągającym się od Szczecina, Kalisza, Tarnowa, Rzeszowa. Jest jedynym państwem w Europie, gdzie spotykają się trzy epoki geologiczne. Najstarsza – wschodnia, znacznie młodsza - zachodnia i najmłodsza - alpejska. Nasuwa się przy tym skojarzenie ze znacznie późniejszym politycznym rozbiorem Polski. To punkt spotkania trzech różnych światów i obszarów. - Wzdłuż tej linii uskoku geologicznego przebiegają również i wynikają z niego zasoby gazy łupkowego - przypomniał prof. Andrzej Nowak.
Położenie to jako pierwszy dostrzegł geolog Karol Wawrzyniec de Teisseyre (1860-1939) urodzony w Krakowie, wykształcony we Lwowie, prawnuk francuskiego oficera gwardii króla Ludwika XVI. Jednocześnie w tym czasie najwięksi polscy geografowie: Eugeniusz Romer (1871-1954) i Wacław Nałkowski (1851-1911) toczyli spór o to co ważniejsze: ziemia czy ludzie? Szukali gwarancji przetrwania Polski w sytuacji, kiedy nie było jej na politycznej mapie Europy.
O historii nie da się myśleć beznamiętnie
- Należy zgodzić się z Nałkowskim, że bez wysiłku ludzi nie byłoby na polskich ziemiach żadnej odrębności i wyjątkowości. Położenie geograficzne nas nie wyróżnia. Znajdujemy się blisko środka ogromnej niziny, a rzeki, które nas oddzielają dziś od sąsiednich państw, nie są nieprzebytymi przeszkodami. Granice Polski zmieniały się tak, jak zmieniał się wysiłek wspólnoty ludzkiej, która ukształtowała się w obronie swojego miejsca na ziemi. Nie jesteśmy Wielką Brytanią, której natura wyznaczyła osobne miejsce - tłumaczył historyk.
Natomiast ślady obozowisk pierwszych ludzi na ziemiach polskich znajdują się na stoku Winnej Góry na Dolnym Śląsku, w okolicach Trzebnicy, gdzie w 1987 roku archeologowie z Uniwersytetu Wrocławskiego odkryli narzędzia kamienne datowane na 400 - 500 tysięcy lat. Czy byli tam Prapolacy? Również o tym w nagraniu audycji.
***
Tytuł audycji: Historia żywa
Prowadziła: Dorota Truszczak
Gość: Prof. Andrzej Nowak (historyk i publicysta związanym z Uniwersytetem Jagiellońskim i Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk, członek Narodowej Rady Rozwoju powołanej przez prezydenta Andrzeja Dudę, znawcą historii Europy Wschodniej XIX-XX wieku i stosunków polsko-rosyjskich, autora dzieła "Dzieje Polski" - ukazały już dwa jego tomy)
Data emisji: 5.03.2016
Godzina emisji: 15.10
tj/fbi