Logo Polskiego Radia
Jedynka
Karolina Bachorowicz 11.05.2019

Wydarzenia z 1938 roku. Spotkanie z przeszłością Polski

"Wodzu, prowadź nas na Kowno" - wykrzykiwali manifestanci w wielu miastach Polski po tym, jak między 10 a 11 marca 1938 roku litewska straż graniczna zastrzeliła polskiego żołnierza Korpusu Ochrony Pogranicza - Stanisława Serafina. W stosunkach polsko-litewskich znowu iskrzyło. 
Posłuchaj
  • Rozmowa z prof. Andrzejem Nowakiem o wydarzeniach z 1938 roku (Historia żywa/Jedynka)
Czytaj także

Jednak początek roku i późniejsze miesiące to narastające napięcie w relacjach polsko-niemieckich i zapowiedź nadciągającego konfliktu. Hitler żądał niemożliwego: przyłączenia Gdańska do Rzeszy, budowy eksterytorialnej autostrady i kolei przez polskie Pomorze, przystąpienia Polski do paktu antysowieckiego. Jednocześnie Sztab Główny Wojska Polskiego przyjął nowy plan mobilizacyjny. Czyżby z powodu Anschlussu, czyli po tym, jak 12 marca 1938 roku wojska niemieckie wkroczyły do Austrii i wcieliły ją do Rzeszy? Niemcy miały coraz większy apetyt. Żądały także obszarów w Sudetach Czeskich. Brytyjski premier w rozmowie z Hitlerem w Berchtesgaden ustalił, że będą im odstąpione bez plebiscytu, co potwierdziła międzynarodowa  konferencja w Monachium z udziałem także Francji i Włoch. W tym czasie rząd Polski domagał się od osłabionej Czechosłowacji ziem Śląska Cieszyńskiego.

Zaskakujące wydarzenie w Wilnie. Grupa oficerów pobiła docenta Uniwersytetu Stefana Batorego Stanisława Cywińskiego - związanego z endecją za - ich zdaniem - obrazę pamięci Józefa Piłsudskiego. Niedługo po tym Sejm uchwalił ustawę o ochronie imienia Marszałka z sankcją za jej naruszenie - do 5 lat więzienia. 

Władze przeprowadziły akcje niszczenia prawosławnych cerkwi i kaplic na terenie Podlasia i Chełmszczyzny.

Przekazano miliardowe dotacje dla wojska. Powstały nowoczesne konstrukcje: bombowiec "Łoś" i armata ze Stalowej Woli. Gdynia stała się najważniejszym portem przeładunkowym na Bałtyku. W nowym gmachu rozpoczęło działalność Muzeum Narodowe. Z Leningradu sprowadzono prochy króla Poniatowskiego, a z Rzymu zwłoki św. Andrzeja Boboli. Powstała Akademia Wychowania Fizycznego im. Józefa Piłsudskiego.

Z dalekiego Egiptu dobre wieści - archeolog prof. Kazimierz Michałowski dokonał znaczącego odkrycia w Edfu.

Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: "Historia żywa"

Prowadzi: Dorota Truszczak

Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)

Data emisji: 11.05.2019

Godzina emisji: 14.10

K.A