Logo Polskiego Radia
Jedynka
Katarzyna Karaś 04.03.2018

Ślusarz, matematyk, premier. Kim był Kazimierz Bartel?

Były ślusarz, który zasłynął jak znawca malarstwa i autor wyjątkowej monografii na temat perspektywy malarskiej. Profesor geometrii wykreślnej, który został pierwszym premierem po zamachu majowym. Człowiek, który pośredniczył w kontaktach między Piłsudskim a Hitlerem. Kim był Kazimierz Bartel?
Posłuchaj
  • Ślusarz, matematyk, premier. Kim był Kazimierz Bartel? (Labirynt historii/Jedynka)
Czytaj także

Syn maszynisty kolejowego, czeladnik ślusarski. Szybko okazało się, że jest wybitnie uzdolniony matematycznie. W wieku 32 lat został profesorem zwyczajnym. Z jego podręczników geometrii wykreślnej uczono się jeszcze w latach 60. ubiegłego wieku.

Podczas I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej. Gdy Polska odzyskała niepodległość rozgorzały walki z Ukraińcami. - Obrona Lwowa bardzo zaważyła na jego karierze politycznej - podkreślił w audycji "Labirynt historii" prof. Janusz Zawiła-Niedźwiecki. Prawdopodobnie to wówczas zwrócił na niego uwagę Józef Piłsudski.

Bartel szybko awansował w polskiej armii na dowódcę całego Kolejnictwa Polowego. Pod koniec 1919 roku opuścił wojsko i został ministrem kolei żelaznych w rządzie Stanisława Skulskiego. Swoją funkcję pełnił w rządzie Władysława Grabskiego i Wincentego Witosa.

Później przez kilka lat był posłem na sejm. Zawsze był lojalny wobec marszałka, który w 1925 roku złożył mu wyjątkową propozycję...

W ciągu siedmiu lat od objęcia teki ministra kolei żelaznych 44-letni Kazimierz Bartel został premierem i jednym z najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego. Jak poradził sobie w tej roli? Jaki był dorobek jego rządów? Dlaczego zginął? Zapraszamy do wysłuchania całej audycji.

***

Tytuł audycji: Labirynt historii

ProwadziJacek Raginis-Królikiewicz

Współpraca reporterska: Barbara Stefańska i Łukasz Makuch

Realizacja dźwięku i oprawa muzyczna: Dariusz Sałajczyk

Czytał: Agnieszka Kunikowska i Zbigniew Moskal

Goście: prof. Janusz Czyż (matematyk, badacz biografii Kazimierza Bartla), Janusz Zawiła-Niedźwiecki (profesor Politechniki Warszawskiej, przewodniczący Rady Fundacji im. prof. Kazimierza Bartla), prof. Wojciech Roszkowski (historyk), Zbigniew Klimiuk (profesor nadzwyczajny w Instytucie Pracy i Spraw Socjalnych w Warszawie, ekonomista), prof. Wiesław Wysocki (historyk)

Wykorzystane fragmenty: pamiętniki Marii Bartlowej, książka "Kazimierz Bartel (1882–1941). Uczony w świecie polityki" Sławomira Kalbarczyka

Wykorzystane utwory: "Tyle jest miast" Zofia Terne, "One Love" U2

Data emisji: 4.03.2018

Godzina emisji: 14.09

kk