24:48 [ PR1]PR1 (mp3) 2021_08_20 PR1_19_29_57_Eureka.mp3 Jakie tajemnice kryje Równina Dzbanów w Laosie? (Eureka/Jedynka)
Tysiące dzbanów, z których największe mają ponad 2 m wysokości, zgrupowanych jest na ponad 400 stanowiskach na północnym krańcu Gór Annamskich, na obszarze nazywanym płaskowyżem Xiangkhoang. Do czego służyły te naczynia i z jakiego czasu pochodzą?
Teorii dotyczących tego, do czego służyły dzbany - jak wskazał w audycji "Eureka" archeolog dr Kasper Hanus, który kilka lat temu miał okazję brać udział w pracach w tym miejscu - jest sporo, od pragmatycznych, zgodnie z którymi były to zbiorniki na wodę (wbrew pozorom jest to dość suchy region a kiedyś znajdował się na szlaku handlowym), po hipotezy związane z rytuałami pogrzebowymi, wedle których naczynia mogły być wykorzystywane w pochówkach.
- W dzbanach nie znaleziono szczątków czy kości, ale nie do końca wiemy, jak w tamtych czasach wyglądał pochówek. W niektórych współczesnych wyznaniach buddyjskich następuje tzw. wtórny pogrzeb, czyli zmarły najpierw jest deponowany w jedno miejsce a następnie, po jakimś czasie, szczątki są przenoszone do właściwego grobu - wyjaśnił gość radiowej Jedynki. Dodał, że na niektórych stanowiskach znaleziono pochówki ludzkie.
Niektóre dzbany mają pokrywki. - To jest jedna z zagadek - czy to faktycznie były pokrywki, czy były to inne obiekty, które były położone obok dzbanów. Gdy pierwsze ekspedycje badały te stanowiska, w latach 30., tam wciąż żyli ludzie. Mogli oni robić różne rzeczy - mogli te pokrywy przesuwać, nakładać, odkładać. Nie mamy pewności, czy to, co my nazywamy przykrywkami pełniło taką funkcję - zauważył ekspert.
Niedawno międzynarodowej ekipie badaczy udało się odpowiedzieć na jedno z pytań - mianowicie z jakiego czasu pochodzą naczynia.
Eksperci pobrali próbki osadów spod kamiennych naczyń. Za pomocą metody optycznej nazywanej datowaniem optycznie stymulowaną luminescencją zmierzono czas, który upłynął od ostatniego oświetlenia tych osadów. Według wyników analiz laboratoryjnych próbek z dwóch stanowisk Równiny Dzbanów, naczynia zostały ustawione w tym miejscu prawdopodobnie między XIII w. p.n.e. a VII w. p.n.e.
Czy to odkrycie pomogło w określeniu, kto jest twórcą dzbanów? - Nie. Wręcz przeciwnie - przyznał dr Hanus. Dalsza prehistoria nie jest opisana, nie wiadomo, co się działo na tym obszarze.
W 2019 roku Równina Dzbanów została wpisana na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. Rząd Laosu obecnie intensywnie inwestuje w infrastrukturę turystyczną (tysiące niewybuchów, przede wszystkim bomb kasetowych, pozostałość masowych bombardowań amerykańskich w czasie wojny w Laosie, jest do dziś na tym obszarze przyczyną nieszczęśliwych wypadków).
Czytaj również:
Poza tym w audycji:
"Eureka" w Programie 1
Poza tym w audycji:
W latach 70. XIX wieku szwedzki archeolog i etnolog Hjalmar Stolpe odnalazł na stanowisku Birka niezwykle bogaty pochówek z X wieku, z epoki wikingów. Złożonej osobie towarzyszyły dwa konie i cały arsenał broni. Przez sto lat uważano ten grób za miejsce spoczynku wysokiej rangi wikińskiego wojownika, jednak badania kości przeprowadzone w 1975 roku, a także niedawne analizy DNA z 2017 roku sugerują, że mamy do czynienia z kobietą.
Taka interpretacja wywołała ostry spór naukowy. Czy w wikińskiej Skandynawii kobiety mogły być wojowniczkami?
Gość: prof. Władysław Duczko - archeolog z Akademii im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, wieloletni wykładowca na Uniwersytecie w Uppsali, specjalista w zakresie archeologii skandynawskiej.
***
Tytuł audycji: Eureka
Prowadziła: Katarzyna Kobylecka
Gość: dr Kasper Hanus (archeolog)
Data emisji: 20.08.2021
Godzina emisji: 19.30
kk