Pierwsza w Europie i druga na świecie – Konstytucja 3 maja z 1791 roku była próbą unowocześnienia ustroju Polski i ratowania jej suwerenności. Choć obowiązywała tylko przez 14 miesięcy, do dzisiaj jest jednym z fundamentów polskiej tradycji republikańskiej i powodem do dumy dla Polaków.
Uroczyste posiedzenie Sejmu w święto Konstytucji 3 maja. Głos zabiorą prezydenci Polski i Litwy
"Projekt monarchistyczny"
Prof. Zofia Zielińska powiedziała, że przed powstaniem projektu toczyły się istotne dyskusje nad jego kształtem. - Przed uchwaleniem Konstytucji trwały narady między królem a jego doradcami. Monarchistyczny projekt konstytucji przedstawiony przez Stanisława Augusta Poniatowskiego zaczął być przerabiany na bardziej republikański. Jako że w tych pracach uczestniczył Włoch, uwagi były spisywane po francusku. Kiedy król je przetłumaczył, ponownie zmienił projekt na monarchistyczny - powiedziała.
- 11 artykułów, które zawierała Konstytucja, wprowadzało rzeczywistą rewolucję w polskiej tradycji politycznej. Do tej pory była ona republikańska. Konstytucja zaś znacząco wzmacniała władzę wykonawczą i Sejm, który pozbawiony został instytucji liberum veto i uzyskał prawo głosowania większością. Decyzji sejmowych nikt nie mógł już kwestionować - dodała.
Czytaj także:
Historyk podkreśliła, że pierwsza na kontynencie europejskim ustawa zasadnicza miała uchronić polską niepodległość. - Konstytucja miała stanowić podstawę racjonalnego i sprawnie działającego państwa. Miała ratować osłabiony kraj przed następnym rozbiorem. Twórcy byli przekonani, że zadanie, które przed nimi stało, wykonali. Mówią o tym ostatnie zdania Konstytucji - powiedziała prof. Zofia Zielińska.
Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy
21:03 PR24_mp3 2021_04_29-20-06-09.mp3 Prof. Zofia Zielińska o Konstytucji 3 maja ("Szkiełko i oko")
***
Audycja: "Szkiełko i oko"
Prowadzący: Dorota Kania
Gość: prof. Zofia Zielińska (historyk, UW)
Data emisji: 29.04.2021
Godzina emisji: 20.06
dz