02 września Japończycy podpisali akt kapitulacji. Ostatnim akordem politycznej współpracy Wielkiej Trójki była konferencja w Poczdamie od 17 lipca do 2 sierpnia. Najwięcej czasu poświęcono przyszłości Niemiec i porządku w Europie oraz działaniom właśnie na Oceanie Spokojnym.
W okupowanej przez aliantów III Rzeszy zwycięskiej mocarstwa przystąpiły do planów podziału Niemiec na strefy okupacyjne i przeprowadzenia programu czterech D – denazyfikacji, dekartelizacji, demilitaryzacji i demokratyzacji. Jednym z symboli tych działań stały się procesy zbrodniarzy niemieckich zapoczątkowane w listopadzie w Norymberdze. Konferencja poczdamska była kontynuacją ducha konferencji jałtańskiej także w sprawach Polski znajdującej się w sowieckiej strefie wpływów.
Już 17 czerwca w Moskwie rozpoczęły się rokowania międzynarodowej tzw. "komisji trzech" w sprawie rządu dla Polski z udziałem starannie dobranej polskiej reprezentacji. W tym samym czasie Stalin zorganizował proces 16 aresztowanych w marcu przywódców polskiego podziemia, których oskarżono o antysowieckie spiski.
21 czerwca w dniu ogłoszenia wyroku przekazano komunikat o porozumieniu w sprawie utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Na jego czele stanął Edward Osóbka-Morawski. Wicepremierami zostali Władysław Gomułka i przybyły z Londynu Stanisław Mikołajczyk. Nowy rząd reprezentował Polskę na konferencji w Poczdamie, gdzie rozstrzygały losy przede wszystkim zachodnich granic ustalonych ostatecznie na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej. Granicę wschodnią przypieczętował układ Polski z ZSRR zawarty już po konferencji. To zapowiadało repatriacje, przesiedlenia, osadnictwo na tzw. Ziemiach Odzyskanych.
W audycji o II połowie 1945 roku, pierwszych miesiącach pokoju, w których nowa władza kontynuowała reformę rolną, nacjonalizację, określała wytyczne odbudowy kraju na I Zjeździe PPR, była zobowiązana przeprowadzić demokratyczne wybory, choć jednocześnie zaostrzała walkę z podziemiem niepodległościowym, partyzantką poakowską i legalną opozycją, której symbolem stawał się Stanisław Mikołajczyk, władza oprotestowana prze USA i Wielką Brytanię za łamanie postanowień z Jałty o swobodzie kształtowania systemu partyjnego w Polsce.
Zapraszamy do wysłuchania dołączonego nagrania.
***
Tytuł audycji: Historia żywa
Prowadzi: Dorota Truszczak
Gość: prof. Andrzej Nowak (historyk)
Data emisji: 18.11.2019
Godzina emisji: 21.09
kh