Powieści na antenie

Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów

06.12.2017 20:30
Prezentujemy fragmenty głośnej i kontrowersyjnej książki Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego, jednej z najbarwniejszych postaci w historii polskiej literatury.
Okładka książki Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów
Okładka książki Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów"Foto: Wojciech Kusiński/PR
Posłuchaj
20'47 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 1. (Książka do słuchania/Dwójka)
20'01 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 2. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'56 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 3. (Książka do słuchania/Dwójka)
20'22 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 4. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'40 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 5. (Książka do słuchania/Dwójka)
17'59 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 6. (Książka do słuchania/Dwójka)
16'52 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 7. (Książka do słuchania/Dwójka)
15'21 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 8. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'56 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 9. (Książka do słuchania/Dwójka)
15'16 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 10. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'39 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 11. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'46 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 12. (Książka do słuchania/Dwójka)
19'22 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 13. (Książka do słuchania/Dwójka)
18'56 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 14. (Książka do słuchania/Dwójka)
20'14 Ferdynand Ossendowski "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów", czyta Grzegorz Małecki – fragm. 15. (Książka do słuchania/Dwójka)
więcej
Audio

Antoni Ferdynand Ossendowski urodził się 27 maja w 1876 roku w Lucynie nad Dźwiną, zmarł 3 stycznia 1945 roku w Żółwinie koło Milanówka.  Był pisarzem, dziennikarzem, myśliwym, podróżnikiem, doktorem nauk chemicznych, wykładowcą licznych uczelni. Znał biegle osiem języków, w tym tak egzotyczne jak chiński i mongolski. Był drugim - po Sienkiewiczu - autorem polskim mającym największą liczbę przekładów swoich utworów na języki obce. Ossendowski był autorem niezwykle płodnym, wydawał od 4 do 7 książek rocznie, w 1939 roku sam napisał: "Mam 130 tomów utworów literackich". W okresie PRL-u skazany był na publiczne zapomnienie z powodu wydanej po raz pierwszy w 1930 roku demaskatorskiej książki o Leninie. Jak napisał w przedmowie do opublikowanego w 1990 roku wznowienia "Lenina" biograf pisarza Witold Michałowski: Ossendowski był "człowiekiem, który umiał zdobywać rozgłos i pieniądze. Walczyć i przezwyciężać przeciwności losu. Budził kontrowersje. Miał wielu wrogów, ale zawsze na pierwszym miejscu stawiał interes ojczystego kraju, propagandę polskiego imienia i polskiej kultury za granicą".

Książka "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów" po raz pierwszy została wydana po angielsku w Nowym Jorku na przełomie 1921 i 1922 roku. Rok później ukazało się jej polskie tłumaczenie. W ciągu paru lat dokonano jej przekładu na siedemnaście języków. W tej książce Ossendowski opowiada o swojej pełnej niebezpieczeństw i przygód podróży przez Azję Centralną w 1920 i 1921 roku. Po klęsce admirała Kołczaka i kapitulacji walczącej w jego armii V Polskiej Dywizji Syberyjskiej wraz z polsko-rosyjską grupą "białych" uchodźców Ossendowski przedzierał sią przez dzikie stepy kraju Urianchajskiego i bezludne góry Ułan Tajga do Mongolii, by stamtąd przedostać się potem do Chin. W czasie tej podróży poznał pochodzącego z rodu bałtyckich baronów generała, buddystę, chana mongolskiego Romana von Ungern-Sternberga, zwanego "krwawym baronem". Stał się na krótko doradcą politycznym barona i prawdopodobnie został przez niego wysłany z tajna misją do Pekinu, a następnie do Japonii i USA.

Książka "Przez kraj ludzi bogów i zwierząt" zyskała podziw wielu czytelników na całym świecie, ale równocześnie zaczęto kwestionować jej rzetelność. Podróżnicy, antropolodzy i etnografowie znający realia opisywane przez Ossendowskiego podważali jego wiarygodność, zarzucali autorowi mijanie się z prawdą w opisach geograficznych, przyrodniczych i etnograficznych. Nie wierzyli też w prawdziwość opisywanych przez niego wydarzeń. Spór dotyczący książki zaczął zataczać coraz szersze kręgi.  W listopadzie 1924 roku odbył się w Paryżu "sąd" nad książką polskiego autora. Sam Ossendowski przyznał wtedy, że jego książka "nie jest utworem naukowym, lecz tylko romantyczną opowieścią o podróży przez Azję Środkową dla szerokiej publiczności". To sporów nie zakończyło, a kontrowersje dotyczące autora i jego dzieła trwały długo. Do dziś zresztą życie tego niezwykle barwnego, obdarzonego wieloma talentami człowieka owiane jest wieloma tajemnicami.

Jak napisano w posłowiu do wznowionej w tym roku po raz kolejny książki Ossendowskiego "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów": Czytelnik ma więc w ręku książkę bardzo kontrowersyjną, która zatrzęsła swego czasu światem literackim i naukowym Europy. Abstrahując od wszystkich sporów jej dotyczących, nie ulega wątpliwości , że jest to żywo i barwnie napisana powieść, nasycona elementami przygodowymi, często wręcz awanturniczymi, które czyta się z zapartym tchem.

Fragmenty książki Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego "Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów" czytał dla Państwa Grzegorz Małecki.

***

mat. Wydawnictwa LTW/bch/jp/mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Niespieszne wędrówki Jerzego Stempowskiego

20.08.2017 15:00
Bohaterem audycji "Pisarze w podróży" był jeden z najwybitniejszych polskich eseistów, tłumacz, współpracownik paryskiej "Kultury".
Jerzy Stempowski
Jerzy StempowskiFoto: wikimedia/domena publiczna
Posłuchaj
41'00 Niespieszne wędrówki Jerzego Stempowskiego (Pisarze w podróży/Dwójka)
więcej

Publikował na łamach pisma "Notatnik niespiesznego przechodnia". Jest autorem tomów esejów i szkiców z podróży "Pan Jowialski i jego spadkobiercy", "Chimera jako zwierzę pociągowe", "Eseje dla Kassandry", "Ziemia berneńska", "Zapiski dla zjawy", "Od Berdyczowa do Rzymu". Jerzy Stempowski urodził się w 1894 roku, pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny osiadłej na Podolu. Uczęszczał do szkół w Warszawie i Odessie, studiował w Krakowie, Monachium, Genewie, Zurychu i Bernie. Był człowiekiem o niezwykłej erudycji i rozległych zainteresowaniach, często podróżował, znał wiele kultur i języków. przetłumaczył m. in. powieść Borysa Pasternaka "Doktor Żywago". Od 1940 roku zamieszkał w Szwajcarii. Do Polski nigdy nie powrócił. Zmarł na emigracji w 1969 roku. Jak napisał o nim Wojciech Karpiński, "Jerzego Stempowskiego już przed wojną otaczała legenda. Po wojnie jeszcze się umocniła. Pozostawał jednak w cieniu, publikował niewiele. Sam wspominał o niechęci do "czernienia papieru", jak określał pracę pisarską.

A jednocześnie uznawany był za najznakomitszego polskiego eseistę XX wieku. Kim był ów, jak sam się nazywał "niespieszny przechodzień", "samotny wędrowiec"? Na to pytanie szukaliśmy odpowiedzi, przybliżając teksty Stempowskiego poświęcone podróżom.

***

Tytuł audycji: Pisarze w podróży

Prowadzą: Dorota Gacek i Małgorzata Szymankiewicz

Goście: Magdalena Grochowska (reporterka, autorka biografii Jerzego Giedroycia oraz obszernego reportażu poświęconego Jerzemu Stempowskiemu), Magdalena Chabiera (historyk literatury z UKSW w Warszawie, edytorka tomu "Po powodzi. Eseje i dzienniki podróży" Jerzego Stempowskiego), Marek Zagańczyk (eseista, redaktor serii "Podróże" Zeszytów Literackich), Jacek Hajduk (filolog klasyczny, literaturoznawca z Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor książki "Fantazje mimowolnego podróżnika" poświęconej Jerzemu Stempowskiemu)

Data emisji: 20.08.2017

Godzina emisji: 13.00

bch/mc

Czytaj także

"Podróżowanie jest częścią procesu pisania"

12.09.2017 14:30
– Sama podróż, gdy jeszcze nie jestem u celu, pomaga uporządkować myśli albo przygotować grunt pod kolejne teksty – mówiła poetka Natalia Malek w rozmowie o odysejach poetów.
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: Shutterstock.com
Posłuchaj
38'43 "Podróżowanie jest częścią procesu pisania" (Pisarze w podróży/Dwójka)
więcej

– To, co zgromadzę podczas podróży, przydaje mi się prawie zawsze po powrocie. Większość tekstów z moich książek powstało wskutek jakiejś podróży. Cały proces, który do nich doprowadził, polegał zaś na napięciu między podróżowaniem a pozostawianiem. I właśnie to napięcie wydaje mi się najciekawsze – powiedziała pisarka.

W Dwójce o swoich podróżach opowiadali także poeci Artur Nowaczewski i Tadeusz Dąbrowski. Ten pierwszy tłumaczył, co jest celem podróży człowieka piszącego, i ubolewał nad "piekłem współczesnego turyzmu", drugi zaś zwrócił uwagę na pewien paradoks wyjazdów do dalekich krajów - ich efektem jest bowiem narzucająca się obecność zupełnie innych miejsc, niż te, które się odwiedza.

***

Tytuł audycji: Pisarze w podróży

Prowadzi: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek

Goście: Tadeusz Dąbrowski, Natalia Malek i Artur Nowaczewski (poeci)

Data emisji: 10.09.2017

Godzina emisji: 13.00

mc/bch