X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Są ludzie, którzy nie znają czasu

Ostatnia aktualizacja: 21.05.2011 10:00
Wydaje się, że człowiek nie mógłby żyć bez poczucia czasu. A jednak – amazońskie plemię Amondawa to potrafi. Wskazują na to badania etnograficzne.
Audio

Jak sprawdzić, czy dane plemię dysponuje pojęciem czasu? Przede wszystkim trzeba spojrzeć na jego język. Jeśli dane pojęcie nie jest znane społeczności, nie ma go w jej mowie.

I rzeczywiście – Indianie Amondawa nie posiadają żadnej struktury językowej, która odnosiłaby się do czasu i przestrzeni. Absolutnie nie mogliby powiedzieć w swoim języku "pracowałem przez całą noc".

Badania nad plemieniem ukazały się w ostatnim numerze pisma "Language and Cognition". Pokazują one, że, chociaż Amondawa zdają sobie sprawę, że wydarzenia dzieją się po sobie, to czas nie występuje u nich jako osobna kategoria. Co więcej, być może nie jest to odosobniony przypadek, a podobne zjawisko występuje u innych plemion Amazonii. Naukowcy będą musieli to sprawdzić.

Chociaż dla nich samych nie ma to najmniejszego znaczenia, plemię Amondawa po raz pierwszy weszło w kontakt z cywilizacją w 1986 roku, napotykając badaczy z University of Portsmouth (Wielka Brytania) i Federalnego Uniwersytetu Rondonia (Brazylia). Naukowcy od razy rozpoczęli analizy ich języka i zwrócili uwagę, że, z naszego punktu widzenia, coś z nim jest "nie tak".

- Nie twierdzimy, że to ludzie bez czasu, czy żyjący poza czasem – mówi Chris Sinha, wykładowca psychologii języka na University of Portsmouth. - Amondawa potrafią odtworzyć sekwencję zdarzeń i same wydarzenia. Nie znajdujemy u nich czasu jako osobnego pojęcia, niezależnego od wydarzeń – wyjaśnia. To skutkuje zaś tym, że Indianie ci nie mają również nazw okresów czasu – takich jak miesiąc czy rok.

Amondawa nie mówią o swoim wieku. Zmieniają imiona w miarę zmiany swojego statusu w społeczności. Mówiąc krótko, i porównując to do naszych kategorii, kobieta w plemieniu nigdy nie jest nastolatką czy ryczącą czterdziestką. Jest córką, narzeczoną, żoną i wdową.

Jednak najbardziej zafrapowało badaczy, to że Amondawa nie odnoszą do czasu kategorii przestrzennych. My tak robimy: kiedy coś nas czeka, mówimy, że jest "przed nami". Kiedy coś minęło, jest „za nami”. Podobnie z samym pojęciem "mijania".

Kiedy Amondawa nauczą się portugalskiego (dominujący język Brazylii), oczywiście, mapowanie czasoprzestrzenne przychodzi im bez trudu. A zatem brak przełożenia czasu na przestrzeń jest typową cechą ich kultury.

Teoria badaczy plemienia Amondawa nie przekonuje części badaczy. Dr Pierre Pica, lingwista z francuskiego National Centre for Scientific Research (CNRS), bada język amazońskiego plemienia Mundurucu i ma inne zdanie. - Małe społeczności używają ogólnych pojęć tylko za pomocą małych, lokalnych zjawisk - mówi. Nie powiedzą "rzeka", ale wypowiedzą nazwę najbliższego cieku. Uważa, że podobnie jest z czasem u Amondawa. Postrzegają siebie jako żyjących w czasie, ale język niekoniecznie musi to odzwierciedlać.

Profesor Sinha przyznaje, że potrzeba jeszcze kolejnych badań. - Musimy to potwierdzić, zanim ten język zniknie – mówi. Po raz kolejny potwierdza się, że z ginącymi językami giną niezwykłe spojrzenia na świat.

(ew/BBC)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kłótnia – o jeden język mniej?

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2007 06:44
Kilka tygodni temu światową lingwistyką wstrząsnęła nowina: dwaj Indianie z rejonu Tabasco w Meksyku pokłócili się.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zaginione plemię

Ostatnia aktualizacja: 01.06.2008 12:17
W Brazylii wciąż żyją Indianie, którzy nie mieli kontaktu z cywilizacją.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wymarł jeden z najstarszych języków świata

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2010 06:58
Języki wymierają szybciej niż zagrożone gatunki zwierząt.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Amazonia - zdziczały ogród?

Ostatnia aktualizacja: 08.09.2010 11:10
Naukowcy mają coraz więcej dowodów na potęgę cywilizacji prehistorycznej Amazonii. Znaleziska dyskredytują teorię o "dziewiczej Puszczy".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Druga Nazca czy zwykłe rolnictwo?

Ostatnia aktualizacja: 18.10.2010 13:10
Czy czeka nas archeologiczna sensacja? Włoska badaczka odkryła w Peru nowe geoglify – olbrzymie rysunki, widziane tylko z powietrza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Indianka – pramatka Islandczyków

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2010 17:00
Kto pierwszy przywiózł Indianina do Europy? Hiszpanie chętnie oddadzą pierwszeństwo... Wikingom.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Połowa języków zamilknie

Ostatnia aktualizacja: 21.02.2011 07:00
Blisko połowa spośród 6 tys. istniejących na świecie języków świata jest zagrożonych wyginięciem - ostrzega niemiecka komisja UNESCO z siedzibą w Bonn.
rozwiń zwiń