Radio Chopin

Pół-człowiek, pół-fortepian

Ostatnia aktualizacja: 27.06.2020 05:18
„Nigdy nie zapomnę jego wykonania Koncertu Es-dur Beethovena. Kusi mnie by powiedzieć, że nie grał go, lecz się w niego wcielał. Jego intymny kontakt z instrumentem powodował, że jawił mi się jako nowy centaur, pół-człowiek, pół-fortepian.”
Jakub Puchalski - zdjęcie autora audycji
Jakub Puchalski - zdjęcie autora audycji Foto: https://www.adamwalanus.pl/

Jak brzmią ślady fortepianowego centaura? Dowiemy się podczas sobotniego, ostatniego już Ucha nienasyconego, które zaprowadzi nas wehikułem czasu w sam środek przemian stylistycznych w sztuce wykonawczej – w dwudziestolecie między 1930 a 1951 rokiem. Zaczniemy od legendy rodem jeszcze z XIX wieku, jednego z największych uczniów Liszta (a dla wielu: największego), Eugena d'Alberta, który wykona pierwszą część wspomnianego wcześniej (słowami Brunona Waltera) V Koncertu fortepianowego Es-dur Beethovena, następnie dokończymy ten utwór nagraniem Józefa Hofmanna, przechodząc z romantyzmu do interpretacyjnego modernizmu. Zobaczymy też, jak dokładnie w tym samym czasie rodził się i rozwijał całkowicie nowoczesny neoklasycyzm – a to w kreacji II Sonaty b-moll Chopina, którą pozostawił po sobie legendarny Leopold Godowski (jego najlepsze nagranie). Odkryjemy skrajnie romantyczną stronę Beli Bartóka i nowoczesną Claudia Arraua, posłuchamy też wielkich skrzypków, Józsefa Szigetiego i Jaschy Heifetza – a wszystko to w niesamowitych interpretacjach namiętnej Sonaty Kreutzerowskiej Beethovena.

Na koniec – wydarzenie zupełnie niezwykłe: przypomnienie sławnego nagrania IX Symfonii Beethovena, jakie w marcu 1942 roku uchwyciły mikrofony radiowe podczas występów Filharmoników Berlińskich pod batutą Wilhelma Furtwänglera. Ostatnio rejestracja ta odzyskana została dla świata w zupełnie nowej szacie brzmieniowej – z wydobytych z rosyjskich archiwów taśm-matek. Dzieło, głoszące manifestacyjnie humanistyczne przesłanie, brzmi więc szokująco naturalnie i dynamicznie, co doskonale służy tej jego najbardziej bezkompromisowej, wręcz wykrzyczanej interpretacji. Jej tragiczny kontekst – środek wojny – staje się jednocześnie kluczem wyjaśniającym istotę tej wyjątkowej, także w dorobku Furtwänglera, kreacji.

Takimi dźwiękami zakończy się cykl audycji Ucho nienasycone w Polskim Radiu Chopin. Od następnej soboty Państwa uszy sycić będą Maciej Grzybowki, prowadzący śledztwa wśród chopinowskich interpretacji, oraz Róża Światczyńska muzyką i słowem przybliżająca sylwetki zwycięzców powojennych Konkursów Chopinowskich. A tymczasem za uwagę dziękuje Państwu –

Jakub Puchalski