X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
RCKL

Adwent

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2019 08:00
Adwentem nazywa się w Kościele czterotygodniowy czas oczekiwania i duchowego przygotowania do Bożego Narodzenia i nowego roku liturgicznego.
Audio
  • "A przy łącce, przy zielonej" - Zofia Warych, z płyty "Polskie pieśni religijne" z serii "Muzyka Źródeł"
Świece adwentowe.
Świece adwentowe.Foto: Shutterstock

Na Podlasiu początek adwentu obwieszczało głośne trąbienie na ligawach (długich drewnianych trąbach). Granie to nazywane tam było trąbieniem na adwent lub otrąbianiem, czyli ogłaszaniem adwentu. Dla lepszego efektu trąbiący stawał przy studni, aby echo potęgowało wygrywany sygnał. Był to znak, że mają zamilknąć instrumenty muzyczne – dla pewności – najlepiej jest zamknąć je na klucz w skrzyni lub schowku. Ustać powinny zabawy i wszelka wesołość, należy zrezygnować z hucznych wesel i zabaw, bo oto nastaje czas pobożnej zadumy, powagi, czas gorliwszych praktyk religijnych, a zwłaszcza modlitw za zmarłych.

Na Podlasiu początek adwentu obwieszczało głośne trąbienie na ligawach (długich drewnianych trąbach). Granie to nazywane tam było trąbieniem na adwent lub otrąbianiem, czyli ogłaszaniem adwentu. Dla lepszego efektu trąbiący stawał przy studni, aby echo potęgowało wygrywany sygnał. Był to znak, że mają zamilknąć instrumenty muzyczne – dla pewności – najlepiej jest zamknąć je na klucz w skrzyni lub schowku.

Adwent i długie późnojesienne wieczory były na wsi czasem spotkań sąsiadek. Przychodziły na nie gospodynie z dorastającymi córkami i podczas spotkania zawsze wykonywały jakieś prace. Najczęściej było to darcie pierza (tzw. piórka, szkubaczki, podskubki), przędzenie nici z lnu i wełny na wrzecionach lub kołowrotkach (zwane prządkami), przebieranie fasoli, grochu lub inne podobne roboty. Pracom tym towarzyszyły gawędy, wymiana nowinek, zagadki, opowiadanie sobie różnych niezwykłych i niesamowitych historii: najczęściej o duchach, strzygach, topielcach czyli utopcach, o czarownicach, czarach, smokach i ukrytych w ziemi skarbach.

Zawsze także pojawiał się temat ulubiony i najciekawszy: swatanie młodych par. Dlatego na wschodnich terenach Polski nazywano adwent czasem swadziebnym.

Nierzadko pod okna izby, w której siedziały i gawędziły skubiące pierze kobiety i dziewczęta, podkradali się kawalerowie i straszyli je, stukając w szyby i ściany, zawodząc niczym pokutujące dusze, ukazując w oknie czarną od sadzy twarz albo prezentując się w jakimś dziwacznym przebraniu, w narzuconej na głowę płachcie lub kożuchu, wyprawiając pod oknem różne sztuki i łamańce, których efekt potęgowała ciemność i nocne cienie. Potem z wielkim krzykiem wpadali do izby i płatali tam różne figle, dmuchając w piórka, przewracając przetaki z pierzem i rozrzucając je po całej izbie, goniąc dziewczyny, śmiejąc się i krzycząc.

Na Pomorzu i Kaszubach już w adwencie rozpoczynały się obchody świąteczne Bożego Narodzenia. Po wsi chodzili przebierańcy zwani Gwiôzdkami, a przewodził im Gwiôzda w ubraniu ze słomy, w towarzystwie Gwiżdża, który gwizdał głośno dzieciom na postrach. Wśród przebierańców byli też: Żandarm-Szinder (pilnujący porządku), kominiarz, baba, dziad (strech), Żyd, Cygan, diabeł-Purtk, Śmierć oraz osoby w maskach zwierzęcych: konik, bocian, niedźwiedź. Do ekwipunku Gwiôzdy należał bat pleciony do straszenia niegrzecznych dzieci, czasem bębenek i piszczałka oraz worek z suszonymi jabłkami, gruszkami, rzepą i cukierkami, którymi nagradzał wzorowe zachowanie i dobrą znajomość pacierza. W niektórych okolicach pochody Gwiôzdek trwały przez cały adwent. Wszędzie zaś pojawiały się w domach w wieczór wigilijny – ostatni adwentowy wieczór.

***

Tekst pochodzi z książki "Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne" dr Barbary Ogrodowskiej, wyd. Muza, Warszawa 2010.

Opracowała: Hanna Szczęśniak

Czytaj także

Dożynki

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2019 11:00
W dawnej Polsce zwano je wieńcowem (od najważniejszego ich symbolu, wieńca ze zbóż i kwiatów) lub okrężnem (od starodawnego obyczaju – jesiennego obchodzenia lub objeżdżania, czyli okrążania pól po sprzątnięciu zboża), a także zażynkiem, lub wyżynkiem.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zaduszki

Ostatnia aktualizacja: 30.10.2019 12:56
Zaduszki, niezwykłe obchody święta zmarłych, są niejako przedłużeniem uroczystości odprawianych przez naszych przodków. Obchodom kościelnym towarzyszyły bowiem przez całe stulecia, różne, starsze niż chrześcijaństwo, wierzenia, zwyczaje i obrzędy, zwłaszcza obrzędy ludowe.
rozwiń zwiń

Czytaj także

11 listopada, dzień św. Marcina

Ostatnia aktualizacja: 08.11.2019 14:00
Święty Marcin był pobożnym rycerzem kapadockim, żyjącym w IV wieku i znanym z miłosiernych uczynków. W ikonografii zarówno kościelnej, jak i ludowej przedstawiany bywa często jako rycerz na koniu, wspomagający klęczącego przed nim żebraka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Andrzejki

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2019 09:00
Andrzejkowe wróżby matrymonialne, znane w wielu regionach Polski, mają zasięg europejski. Ich kolebką może być starożytna Grecja, a zwłaszcza greckie wyspy Sporady. Według niektórych uczonych, miałby na to wskazywać wspólny rdzeń imienia Andrzej – po grec. Ándreas, dosłownie męski i andros – mąż, mężczyzna.
rozwiń zwiń