X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Most Poniatowskiego ma 100 lat

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2014 07:00
- Brak dostatecznej liczby mostów przeszkadzał rozwojowi miasta na wschód. Toteż Warszawa nie rozwijała się ani wszerz ani wzdłuż, a w górę - mówił inżynier dr Janusz Rymsza, przypominając historię budowy mostu Poniatowskiego.
Audio
  • Most Poniatowskiego - historia pierwszych przepraw przez Wisłę, decyzja o budowie trzeciego mostu w Warszawie, zniszczenia wojenne, wspomnienia tych, którzy odbudowywali most w latach 1945-1946. Audycja Anny Arwaniti z udziałem dr Małgorzaty Omilanowskiej i dr Janusza Rymszy (22.10.2001)
Most i wiadukt im. Józefa Poniatowskiego. Wikimedia Commonscc
Most i wiadukt im. Józefa Poniatowskiego. Wikimedia Commons/ccFoto: Łukasz Młodziński

6 stycznia 1914 w Warszawa otrzymała trzecią przeprawę przez Wisłę. Na cześć cara most otrzymał nazwę Mikołaja II.

Most
Most cara Mikołaja II (obecnie Poniatowskiego), część północna. 1914. Wikimedia Bommons/dp. Źr.: M. Omilanowska "Most i wiadukt księcia Józefa Poniatowskiego"

Historię mostu Poniatowskiego przedstawiła Anna Arwaniti w audycji nadanej w październiku 2001 roku. Jednym z gości programu była dr Małgorzata Omilanowska, autorka książki ”Most i wiadukt księcia Józefa Poniatowskiego”. - On w żaden sposób nie mógł wówczas nosić imienia księcia Józefa Poniatowskiego, polskiego bohatera narodowego - komentowała dr  Omilanowska.
Historyk sztuki przypomniała początki przepraw przez Wisłę. - Rok 1377, to pierwsza historycznie potwierdzona data nadania przywileju przewozowego - powiedziała. - Oczywiście chodziło o przeprawy łodziami, bo o moście nie było wówczas mowy.
Za czasów Zygmunta Augusta
Pierwszy stały warszawski most był drewniany, powstał w II poł. XVI wieku. Ufundował go Zygmunt August. Otwarto go w roku 1572. To nim, co odnotowali kronikarze, przewożono zmarłego w Knyszynie króla. Orszak żałobny w drodze na Wawel, zatrzymał się w Warszawie.
Ta przeprawa przez Wisłę była, jak na ówczesne czasy, wielkim inżynierskim wyczynem. Nie przetrwała jednak długo. Przestała istnieć już w latach 20. XVII w. Ciekawostką jest fakt, że ślady tego mostu odnaleziono po ponad 200 latach. Kiedy w połowie XIX stulecia stolicę nawiedziła wielka susza i odsłoniło się dno rzeki, warszawiacy ujrzeli resztki drewnianych konstrukcji dawnej budowli.
Połączyć dwa brzegi Wisły
Jak radzili sobie mieszkańcy Warszawy? Zimą było im łatwiej, pokonywali Wisłę pieszo, idąc po lodzie. Pierwszy stałym mostem stolicy był most Kierbedzia, drugim – Gdański.
- Wszyscy zdawali sobie sprawę z konieczności wybudowania takiego mostu przez Wisłę w tym właśnie miejscu - powiedziała dr Małgorzata Omilanowska. - Tyle tylko, że nie było na to pieniędzy.
Boje o trzeci most stolicy trwały ponad 30 lat. Pożyczka pod jego budowę została przyznana 13 czerwca 1903 roku. Kamień węgielny położono dwa lata później.
- Za historią tej budowy kryje się wiele wydarzeń takich na poły kryminalnych - słyszymy w audycji. - Chodziło o ogromne łapówki.

 

Wielki przegrany
Jednym z projektantów mostu był Mieczysław Marszewski . - Jego uporowi zawdzięczamy, że w ogóle doszło do tej budowy - stwierdziła autorka książki. - Był niezwykle w tę sprawę zaangażowany i to on stał się kozłem ofiarnym rozgrywek politycznych w 1910 roku miedzy urzędnikami carskimi. To jego wsadzono do więzienia za przekazanie łapówki.
W 1917 roku Mieczysław Marszewski został oczyszczony z wszystkich zarzutów. Niestety z więzienia trafił do zakładu dla obłąkanych. Autorem architektury mostu i wiaduktu był zaś Stefan Szyller (twórca m.in. bramy Uniwersytetu Warszawskiego i budynków Politechniki Warszawskiej).
Trzeci warszawski most kosztował ok. 3,5 mln rubli. Kto na jego budowie zyskał najbardziej? - Przede wszystkim zarobili właściciele gruntów na Saskiej Kępie - powiedział drugi gość audycji dr inż. Janusz Rymsza z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów. - Ktoś podliczył, że było to ok. 90 mln rubli.

Most
Most Poniatowskiego, 1915. Naprawa zniszczonego przez wojska rosyjskie mostu. Wikimedia Commons/dp. Źr.: ”Wielka wojna. Historia europejskiego konfliktu”, wyd. HW Wilson i JA Hammerton, Londyn 1915.

Zniszczenia i odbudowa

 

3 sierpnia 1915 wycofujące się z Warszawy wojska rosyjskie wysadziły górne części 2 filarów. Ułożony w 1916 prowizoryczny pomost drewniany szybko spłonął. Sprawa odbudowy mostu odżyła w 1919 roku. Prace ruszyły dwa lata później i trwały 5 lat. 12 maja 1926  o godz. 17.00 to właśnie na moście Poniatowskiego spotkali się ówczesny prezydent Polski Stanisław Wojciechowski i marszałek Józef Piłsudski.


Marszałek
Marszałek Józef Piłsudski (środek) i gen. Gustaw Orlicz-Dreszer (po prawej) na Moście Poniatowskiego w Warszawie, przed rozmową z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim, podczas Przewrotu Majowego 12 maja 1926 r. Wikimedia Commons/dp. Źr.: NAC. Autor: Marjan Fuks (1884–1935)

Ponownie most został zniszczony w czasie Powstania Warszawskiego. Niemcy zaminowali go, po czym, 13 września 1944 wysadzili w powietrze 4 przęsła.
Szybko zapadła decyzja o odbudowie mostu Poniatowskiego. Nad pracami czuwał prof. Stanisław Hempel. Przeprawę oddano do użytku 22 lipca 1946. W archiwach Polskiego Radia zachowały się nagrania z tamtych lat. Posłuchaj.
bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Odbudowa Warszawy - jak feniks z popiołów

Ostatnia aktualizacja: 03.07.2018 06:07
- Niektórzy uważali, że ten ocean ruin należy pozostawić jako symbol hitlerowskiego barbarzyństwa oraz przestrogę dla przyszłych pokoleń, a stolicę kraju przenieść do innego miasta, np. niezniszczonej i usytuowanej w centrum kraju Łodzi – mówił historyk dr Janusz Osica.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zburzenie Pałacu Saskiego

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2017 06:01
29 grudnia 1944 zrównano z ziemią Pałac Saski, dumę Warszawy. Wielokrotnie podejmowano próby jego odbudowy, jak dotąd bez skutku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Wojciechowski - drugi prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Ostatnia aktualizacja: 10.04.2018 08:32
"Trzeci z kolei szef państwa polskiego, drugi z tytułem prezydenta RP mógłby uchodzić za "czapkę niewidkę" - tak opisywał Stanisława Wojciechowskiego Wacław Zbyszewski z Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń