X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Antoni Zębik – twórca radiostacji "Błyskawica"

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2018 07:00
- Decyzję o budowie "Błyskawicy" uważałem za swój obowiązek. Kiedy przez całą okupację hitlerowską zbierałem części na przyszłą radiostację, przyszło mi do głowy, że tylko ja dysponuję czymś takim, chyba jako jedyny w całej Generalnej Guberni - wspominał Antoni Zębik.
Audio
  • Rozmowa Ireny Piłatowskiej z Antonim Zębikiem. Okoliczności zbudowania radiostacji "Błyskawica" (23.04.2004)
Żołnierze Kompanii Lotniczej Grupy Kampinos słuchają audycji Błyskawicy we wsi Wiersze. Około 15.09.1944
Żołnierze Kompanii Lotniczej Grupy Kampinos słuchają audycji "Błyskawicy" we wsi Wiersze. Około 15.09.1944Foto: Wikimedia Commons/dp. Źr.: IPN., foto: Lech Gąszewski

Antoni Zębik, pseudonim "Biegły", polski krótkofalowiec, żołnierz Armii Krajowej, twórca nadajnika radiostacji "Błyskawica” urodził się 13 stycznia 1914 roku w Częstochowie.

Przed wojną służył w Wojsku Polskim w Kompanii Telegraficznej podległej 1. Pułkowi Radio, stacjonującemu w Warszawie na Powązkach. Od 1938 roku członek Polskiego Związku Krótkofalowców.

We wrześniu 1939 r. dowodził radiostacją 7. Dywizji Piechoty. Od 1940 roku był członkiem Związku Walki Zbrojnej.

Największa tajemnica Armii Krajowej

- Zaproponowałem zbudować radiostację foniczną, która przydałaby się w końcowej walce z okupantem. Nie mogłem mówić "powstaniu", bo przecież takiej oficjalnej nazwy nie było. Budowa tej stacji to była największa tajemnica Armii Krajowej - wspominał Antoni Zębik. Konstruowanie nadajnika ukończył w 1943 roku.

Pierwsza audycja powstańczej radiostacji "Błyskawica” została nadana 8 sierpnia 1944 z gmachu PKO na rogu Jasnej i Świętokrzyskiej. Do walczących warszawiaków popłynęły pamiętne słowa, wypowiedziane przez spikera Polskiego Radia Zbigniewa Świętochowskiego:

- Halo, tu mówi "Błyskawica"! Stacja nadawcza Armii Krajowej w Warszawie, na fali 32,8 oraz 52,1 m. Duch Warszawy jest wspaniały. Wspaniałe są kobiety Warszawy. Są wszędzie; na linii razem z żołnierzami lub jako sanitariuszki albo też łączniczki. Nawet dzieci ożywione są cudownym duchem męstwa. Pozdrawiamy wszystkich wolność miłujących ludzi świata! Żołnierzy Polski walczących we Włoszech i we Francji, polskich lotników i marynarzy.

"Błyskawica" na cześć polskiego okrętu

- Dlaczego nasza radiostacja została nazwana "Błyskawicą"? Wydaje się, że była to nazwa nieco egzaltowana, taka młodzieńcza, tymczasem było to uznanie, hołd złożony naszej marynarce wojennej. Wzięliśmy tę nazwę od znanego powszechnie polskiego okrętu "Błyskawica” - wspominał Jan Georgica, komendant radiostacji.

Radiostacja nadawała od 8 sierpnia do 4 października 1944 roku. Programy emitowano cztery razy dziennie. Komunikaty przygotowywał zespół Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK.

Kierownikiem zespołu powstańczej radiostacji był Stanisław Zadrożny, zastępcą – Zofia Rutkowska, która objęła kierownictwo nad wykonaniem programu. Audycje w języku angielskim prowadzili Jan Nowak-Jeziorański i pilot RAF-u John Ward. Pracę spikerów podjęli: Zbigniew Świętochowski, Stefan Sojecki, Zbigniew Jasiński, Jeremi Przybora i Mieczysław Ubysz. Dzienniki i reportaże prowadził Jacek Wołowski.

Sygnał docierał również za granicę

Radiostacja miała bardzo duży zasięg, była słyszana zarówno w Warszawie, jak i innych polskich miastach, a także za granicą. - Powstańczy program był przede wszystkim nastawiony na zagranicę – mówił historyk radia Maciej Kwiatkowski. – Chodziło o to, by w świat poszedł komunikat, że to nie bandy walczą w Warszawie, ale normalne odziały wojskowe, bo przecież propaganda niemiecka głosiła, że to są niepokoje, a potem twierdzono, że walczą bandy, które robią to wbrew ludności.

Początkowo siedziba powstańczej radiostacji mieściła się w budynku Pocztowej Kasy Oszczędności, na rogu ul. Jasnej i Świętokrzyskiej w Warszawie. Z powodu ciągłego namierzania i bombardowania trzeba było coraz zmieniać miejsce nadawania. Sprzęt przeniesiono do kawiarni "Adria" na ul. Moniuszki, potem do byłej ambasady ZSRR przy ul. Poznańskiej, a następnie do Biblioteki Publicznej przy ul. Koszykowej.

Ostatnia audycja została nadana 4 października w 1944 roku. - Wraz z końcem powstania warszawskiego radiostacja została celowo zniszczona, żeby nie dostała się w ręce Niemców – wspominał Antoni Zębik.

Więziony przez hitlerowców i komunistów

W listopadzie 1944 roku Antoniego Zębika aresztowało gestapo. Więziony był w siedmiu niemieckich obozach koncentracyjnych, m.in. Groß-Rosen, Mittelbau-Dora i Bergen-Belsen. W kwietniu 1945 roku został uwolniony przez wojska brytyjskie.
Po kilku miesiącach rekonwalescencji powrócił do Polski. W sierpniu 1945 roku twórca "Błyskawicy" został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego
- Wynaleziono następujący powód - wspominał konstruktor. - Jak wyszła na zbrodnia w Katyniu, i zwrócili się do mnie z pytaniem, co ja o tym myślę, to odpowiedziałem: "Ja nie wiem kto to zrobił, ale gdyby to zrobili Niemcy, a ja do nich na pewno nie mam sentymentu po przejściu przez siedem obozów koncentracyjnych, to oni by zrobili to tak, żeby nigdy to na jaw nie wyszło, oni by to zrobili bardziej profesjonalnie". I to był główny powód, dla którego skazano mnie na 14 miesięcy więzienia.

Antoni Zębik został zwolniony z więzienia po siedmiu miesiącach. Zamieszkał w Łodzi, gdzie wziął udział w odbudowie ruchu krótkofalarskiego w Polsce, został prezesem oddziału łódzkiego Polskiego Związku Krótkofalowców. Był autorem licznych patentów i prototypów urządzeń łączności.

Odtworzenie "Błyskawicy”

W 2004 roku, w 60. rocznicę powstania warszawskiego, Antoni Zębik podjął się zbudowania wiernej repliki powstańczej stacji nadawczej. Można ją zobaczyć w Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie.
Konstruktor został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Partyzanckim. Zmarł 1 lipca 2009 roku.

mk

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Powstanie Warszawskie
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak