Historia

Ignacy Chrzanowski – zarażał pasją do literatury

Ostatnia aktualizacja: 05.02.2022 05:35
Jego podręcznik "Historia literatury niepodległej Polski" przez wiele dziesiątków lat kształtował świadomość literacką Polaków.
Ignacy Chrzanowski, źr. Zygmunt Leśniodorski Wśród ludzi mojego miasta Kraków 1963
Ignacy Chrzanowski, źr. Zygmunt Leśniodorski "Wśród ludzi mojego miasta" Kraków 1963Foto: Wikipedia/dp

5 lutego 1866 roku na Podlasiu urodził się Ignacy Chrzanowski.

Wielki znawca literatury i późniejszy profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego spokrewniony był z rodzinami Henryka Sienkiewicza i Joachima Lelewela. Do poświęcenia się literaturze przekonała go podobno lektura "Odysei" Homera. Studiował filologię, filozofię i historię na Uniwersytecie Warszawskim oraz Wrocławskim, później także w Berlinie i Paryżu.

Swoją niezwykłą fascynację literaturą potrafił przekazać swoim uczniom. Jedną z jego wychowanek była sama Maria Dąbrowska. Często zdarzało się też, że potrzebującym studentom z własnych pieniędzy fundował stypendia.

O literaturze pisał językiem bardzo barwnym i bogatym, ale jednocześnie na tyle prostym, aby wszyscy czytelnicy mogli go zrozumieć. W podobny sposób prowadził też wykłady, które cieszyły się ogromną popularnością wśród młodzieży. – Jego stosunek do uczniów był nadzwyczajny – wspominają prof. Chrzanowskiego najbliżsi. – A popularność tak wielka, że jak się szło na jego wykład, to trzeba było pójść wcześniej, żeby dostać miejsce.

Ożenił się z dużo bogatszą od siebie Wandą Szlenkier. Rodzina jego żony jednak bardzo szybko zaakceptowała to małżeństwo, gdyż związek z przyszłym profesorem był dla ich córki wielką nobilitacją. Córka Chrzanowskich, Hanna była działaczką charytatywną i autorką pierwszego podręcznika pielęgniarstwa, a syn Bohdan, oficer Wojska Polskiego, zginął w Katyniu.

– Stryj zawsze odznaczał się wielką cywilną odwagą – słyszymy w audycji "Nieznane o znanych". – Mówił o swoich przekonaniach z całą otwartością i nie zawsze były lojalne w stosunku do ówczesnego rządu.


Posłuchaj
28:22 Ignacy Chrzanowski.mp3 "Wychowawca i przyjaciel młodzieży" – wspomnienia bliskich i uczniów prof. Ignacego Chrzanowskiego. Audycja Elżbiety Elbanowskiej z cyklu "Nieznane o znanych". (PR, 20.09.1973)

 

Wraz z innymi pracownikami Uniwersytetu Jagiellońskiego został aresztowany przez Niemców w ramach Sonderaktion Krakau w listopadzie 1939 roku. Więziono go w Krakowie, Wrocławiu i w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen w Niemczech. Tam 19 stycznia 1940 roku zmarł na zapalenie płuc.

Jego prochy pochowano w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim, a na grobie widnieje napis: "Wychowawca i przyjaciel młodzieży". Ci, który znali prof. Ignacego Chrzanowskiego wspominają, że był zawsze pogodny, lubił dowcipkować i opowiadać anegdoty.

Posłuchaj niezwykłych wspomnień bliskich i uczniów Ignacego Chrzanowskiego z 1978 roku zachowanych w Archiwum Polskiego Radia.

mb

Czytaj także

Władysław Kopaliński - jeszcze za 100 lat będziemy korzystać z jego słowników

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2017 07:00
– To nie jest prawda, że moje mieszkanie składa się z szuflad. I nie jest również prawdą, że to, co ja mawiam w "Odpowiedziach z różnych szuflad" mieści się wyłącznie w mojej głowie – mówił Władysław Kopaliński.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Wiadomości Literackie" - dzięki temu pismu rozkwitła polska literatura współczesna

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2013 11:15
"Wiadomości Literackie" to najbardziej wpływowe pismo literackie dwudziestolecia międzywojennego. Pisali tam m.in.: Boy, Słonimski, Tuwim, Dąbrowska, Gombrowicz, Schulz...
rozwiń zwiń

Czytaj także

Teodor Parnicki – wymagający nauczyciel historii

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2013 06:00
– Mój stosunek do historii też ulega pewnym zmianom – przyznawał Teodor Parnicki w 1974 roku. – Im lepiej poznaję historię, tym mniej mam przekonania do możliwości rozeznawania przez siebie, co w historii jest prawdziwym obrazem przeszłości, a co rodzajem fikcji, pisarstwa, propagandy dla celów właściwych tamtej epoce.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Przygody Robinsona Crusoe"

Ostatnia aktualizacja: 25.04.2014 06:00
Któż nie zna Robinsona Crusoe? Co ciekawe, postać najbardziej znanego rozbitka miała swój pierwowzór. Daniel Defoe na zawsze przeniósł historię Alexandra Selkirka, szkockiego żeglarza, do literatury.
rozwiń zwiń