Historia

Mikołaj Rej. Człowiek renesansu, ulubieniec szlachty

Ostatnia aktualizacja: 04.02.2020 05:50
Pisał po polsku, bo łaciny nie lubił, nie uznawał i również nie bardzo umiał. Z wyznania kalwin. Z wykształcenia - utalentowany samouk. Wybitny pisarz epoki odrodzenia. Lubił się przedstawiać jako prosty szlachcic. Urodził się 515 lat temu.
Audio
  • Archiwalna audycja "Mikołaj Rej - człowiek renesansu" z okazji 460. rocznicy urodzin. Polskie Radio 1965 r.
Mikołaj Rej z Nagłowic
Mikołaj Rej z NagłowicFoto: Polona/domena publiczna

Zwany jest "ojcem polskiej literatury", choć Marcin Bielski pisał po polsku w tym samym czasie co Rej, a przed nim był jeszcze m.in. Biernat z Lublina.

Mikołaj Rej urodził się 4 lutego 1505 roku w Żurawnie nad Dniestrem na Rusi. Studiował w Skalmierzu, Lwowie i Krakowie, ale nie ukończył żadnej uczelni. Być może dlatego nie lubił łaciny i nie uznawał jej, bo również nie bardzo potrafił się nią posługiwać. Niektórzy przypuszczają, że to była główna przyczyna, dla której zaczął pisać po polsku.

Sprawa ta jest na pewno bardziej złożona. Miał Rej wykazał również dużo dumy narodowej, kiedy pisał "A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają". Dodatkowo wiedzieć trzeba, że Rej tworzył głównie dla szlachty, która nie posługiwała się powszechnie i z łatwością łaciną.   

Posłuchaj audycji, w której analizę utworów i dzieje życia Mikołaja Reja przedstawia prof. Janusz Tazbir.

Sam Rej daleki był od traktowania siebie jako literata. Wszystkie swoje utwory publikował pod pseudonimem albo bezimiennie. Jednak pisarstwo uważał za odpowiedzialną misję społeczną.

Jego utwory chętnie czytane były przez szlachtę, ponieważ wiele w nich było aluzji do ówczesnych stosunków społecznych, politycznych i obyczajowych, jak w jednym z najbardziej znanych utworów pt. "Krótka rozprawa między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem". W "Krótkiej rozprawie..." po raz pierwszy na karty literatury polskiej wprowadzona została tzw. mowa potoczna.

Mikołaj Rej z pisarstwa utrzymywać się nie mógł. Żył w dostatku z dochodów, które płynęły z odziedziczonych po ojcu majątkach ziemskich.

Był aktywnym społecznikiem, angażował się w życie społeczne. W 1548 roku przeszedł na luteranizm, potem na kalwinizm i rozpoczął intensywną działalność religijną. Uczestniczył w synodach, zakładał w swoich dobrach zbory i szkoły. Toczył spory teologiczne i majątkowe z Kościołem katolickim. Był posłem z województwa ruskiego na sejm 1564 roku. Wielokrotnie brał udział w sejmach walnych. Często zmieniał miejsca pobytu, zdobywał nowe majętności. Uzyskał także pozwolenie na lokację dwóch miasteczek – Okszy (obecnie Oksa) i Rejowca (Chełmskie), w którym prawdopodobnie zmarł 8 września 1569. Miejsce pochówku Mikołaja Reja dotychczas pozostaje nieznane.

im

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Mikołaj Rej poezja
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Konstanty Ildefons Gałczyński. "Cygan, fantasta, biedak"

Ostatnia aktualizacja: 06.12.2019 06:00
- Nie byłoby polskiej współczesnej literatury, nie byłoby Wojciecha Młynarskiego, Agnieszki Osieckiej, Andrzeja Waligórskiego i mnóstwa młodszych bez genialnej twórczości Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego - mówi krytyk literacki Tadeusz Lewandowski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Szymborska nie chciała, by jej poezje śpiewano"

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2013 10:57
- Ona zawsze miała dystans do śpiewanych wierszy - przyznała w rozmowie z Jedynką poetka Ewa Lipska.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Zapisane". Wiersze z pamięci Julii Hartwig

Ostatnia aktualizacja: 03.10.2013 15:30
Kilku tylko poetom został dany w głębokiej starości nowy głos. Do takich niezwykłych zjawisk należy tom Julii Hartwig "Zapisane". O najnowszym zbiorze wierszy poetki porozmawiamy w czwartkowy wieczór w Dwójce .
rozwiń zwiń

Czytaj także

Elektryzująca biografia Mickiewicza. Skandalizujący portret wieszcza

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2014 03:00
Jak wygląda arcypolski poeta widziany niepolskimi oczami? Właśnie ukazała się nowa biografia Adama Mickiewicza, która o naszym narodowym wieszczu opowiada angielskiemu czytelnikowi. Czym różni się od dotychczasowych publikacji na temat romantyka?
rozwiń zwiń