Historia

Taras Szewczenko – patron ukraińskich protestów

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2016 06:03
– Wiersze Tarasa Szewczenki na Majdanie deklamują wszyscy, niezależnie od wykształcenia. Jest on dla Ukraińców zjawiskiem absolutnie uniwersalnym, gdy trzeba odpowiedzieć na najważniejsze pytania – mówił w Dwójce Mirosław Czech.
Audio
  • Mirosław Czech, Adam Pomorski, prof. Danuta Sosnowska i Sergiej Proskurnia opowiadają o znaczeniu poezji Tarasa Szewczenki dla kultury ukraińskiej (Strefa literatury/Dwójka)
  • Audycja biograficzna o ukraińskim poecie Tarasie Szewczenko. (PR, 07.03.1953).
Taras Szewczenko - autoportret
Taras Szewczenko - autoportretFoto: Wikimedia/CC

10 marca 1861 zmarł Taras Szewczenko, ukraiński poeta i malarz - twórca ukraińskiej literatury narodowej. Żył 47 lat, ale tylko dziewięć jako wolny człowiek. Pierwsze próby poetyckie podejmował jeszcze w okresie poddaństwa. Gdy został z niego wykupiony, rozpoczął okres niezwykle intensywnej pracy. Wiersze Szewczenki powstawały w języku ukraińskim, wszystkie zaś jego powieści i większość dramatów zostało napisanych po rosyjsku.

Uwolniony syn pańszczyźnianego chłopa

Przyszedł na świat 9 marca 1814, w rodzinie chłopów pańszczyźnianych. Wykupiony z rąk dziedzica - zrusyfikowanego Niemca - nie doczekał się jednak wolności dla swojej rodziny. Życie Tarasa Szewczenki było dramatycznym odbiciem stosunków politycznych i społecznych w carskiej Rosji.

Należąc do czeladzi dziedzica, znalazł się z nim w Petersburgu i tu, dzięki wielkiemu talentowi malarskiemu i poetyckiemu uzyskał pomoc ze strony świata artystycznego, który zebrał sumę potrzebną do wykupienia młodzieńca.

Już w 1847 roku cała chłopska Ukraina zaczytywała się pierwszym zbiorem dum i liryk, który ukazał się pod tytułem ”Kobziarz”. Szewczenko stał się narodowym poetą Ukrainy.

Akademia
Akademia Sztuk Pięknych w Petersburgu fot. Wikipedia/cc by Florstein.

Nienawiść do caratu

W tym okresie nie zaniedbał również studiów malarskich,  a nawet wybrał się w tym celu do Włoch. Tam nastąpiła katastrofa. Aresztowano go w związku z wykryciem tajnego stowarzyszenia Cyryla i Metodego, propagującego wszechsłowiańskie zjednoczenie i zaprzestanie plemiennych oraz religijnych waśni między bratnimi narodami.

Większość członków stowarzyszenia została potraktowana przez władze stosunkowo łagodnie. Natomiast przy Szewczence znaleziono poezję przepełnioną taką nienawiścią do carskiego samowładztwa, że poeta zapłacił za nie zesłaniem do liniowych batalionów Orenburskich z kategorycznym zakazem pisania i rysowania.

Zesłanie

Przez 10 lat Taras Szewczenko wegetował. Dyscyplina w wojsku była okrutna. Żołnierzy bito i chłostano, traktowano jak dzikie zwierzęta. W tym czasie nawiązała się serdeczna przyjaźń pomiędzy poetą a dzielącymi ten sam los polskimi demokratami. Przede wszystkim z Zygmuntem Sierakowskim – późniejszym organizatorem powstania styczniowego i Edwardem Żeligowskim – poetą, który przekładał jego utwory na język polski.

Nienawiść Szewczenki do caratu była tak wielka, że nawet w warunkach koszarowych pisał swoje protesty poetyckie. Cała jego twórczość była nacechowana gorącym ukochaniem Ukrainy, jej ludu i tradycji.

W dojrzalszych utworach przebijała się głęboka troska o przyszłość narodu i jego wyzwolenie. Był to zwiastun nadciągającej rewolucji ludowej. Wraz z Sierakowskim projektował wspólne wystąpienie "braci z obu stron Dniepru".

Śmierć

Taras Szewczenko zmarł niedługo po uwolnieniu, 10 marca 1861. Pogrzeb odbył się w Petersburgu i stał się okazją do wspólnej manifestacji urządzonej przez młodzież ukraińską, rosyjską i polską.

Patron ukraińskich protestów

Już podczas pomarańczowej rewolucji w 2004 roku było jasne, że Taras Szewczenko to niezwykle ważna postać. Mieszkańcy Warszawy przychodzili masowo pod jego pomnik. Założyli mu pomarańczowy szalik, organizowali w tym miejscu wiece. Ukraiński reżyser Sergiej Proskurnia, autor filmu dokumentalnego o Euromajdanie, stwierdził wręcz, że Szewczenko i Majdan to synonim.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Borys Jelcyn - prezydent, który doprowadził do rozwiązania ZSRR

Ostatnia aktualizacja: 23.04.2020 05:55
- Borys Jelcyn ma tyluż krytyków, co zwolenników w Rosji i na świecie. Nie ulega jednak wątpliwości, że w epoce transformacji silny i charyzmatyczny prezydent był czynnikiem stabilizującym i dlatego Jelcyn zyskał szerokie poparcie w zachodnich kręgach politycznych - mówił prof. Paweł Wieczorkiewicz w audycji Polskiego Radia z 1997 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Borys Pasternak – zniszczony przez sowieckie władze

Ostatnia aktualizacja: 30.05.2020 05:45
Po wydaniu najsłynniejszego dzieła, "Doktora Żywago", władze ZSRR próbowały zdyskredytować Borysa Pasternaka w oczach opinii publicznej. Krytyka w gazetach i oskarżenia ze strony literatów spowodowały trzeci zawał pisarza i jego śmierć.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Iwan Franko – przeciw uciskowi ludu Galicji

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2015 06:05
Jego pisarstwo było głosem buntu literata-humanisty przeciwko feudalnemu ustrojowi Galicji. Miał na celu obronę interesów klasy robotniczej i ludu wiejskiego.
rozwiń zwiń