Historia

Henryk Sienkiewicz – noblista spod strzech

Ostatnia aktualizacja: 05.05.2020 05:50
5 maja 1846 roku przyszedł na świat Henryk Sienkiewicz. Polski noblista, jeden z najpopularniejszych pisarzy przełomu XIX i XX wieku. Do dziś jego książki obecne są w kanonie lektur szkolnych.
Audio
  • – Jego laur literacki był prawdziwym balsamem dla poddanych trójzaborowej niewoli rodaków – mówił dr Janusz Osica w aud. Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika Polska". (PR, 10.09.2001)
  • O pierwszych próbach pisarskich w czasach studiów i staraniach młodego Sienkiewicza o udział w powstaniu, aud. dr Piotra Dmitrowicza i Andrzeja Sowy z cyklu "Mieć 19 lat". (PR, 16.09.2005)
  • O "Wirach" i politycznych poglądach Henryka Sienkiewicza, aud. Grażyny Gronczewskiej. (PR, 6.08.1996)
  • O "Panie Wołodyjowskim" Henryka Sienkiewicza mówią: historyk literatury polskiej prof. Stefan Treugutt i Aleksander Wiktor Piotrowski "Sto książek - sto rozmów". (PR, 10.04.1988)
  • O "Potopie" Henryka Sienkiewicza mówią: historyk literatury polskiej prof. Stefan Treugutt i Aleksander Wiktor Piotrowski "Sto książek - sto rozmów". (PR, 27.03.1988)
Henryk Sienkiewicz, fragm. obrazu Kazimierza Pochwalskiego (1898)
Henryk Sienkiewicz, fragm. obrazu Kazimierza Pochwalskiego (1898)Foto: Wikipedia/dp

"My wszyscy z niego" - pisał o Henryku Sienkiewiczu w 1924 roku Stanisław Cat-Mackiewicz.

Zobacz serwis specjalny poświęcony Henrykowi Sienkiewiczowi.

Nie chciał być lekarzem

Jako 17-latek chciał wziąć udział w powstaniu styczniowym, ale był zbyt młody i nie pozwolono mu przystąpić do walk. W 1865 roku zdał egzamin maturalny. - Uczył się niespecjalnie - mówił dr Piotr Dmitrowicz w audycji "Mieć 19 lat". - Uczył się właściwie tylko pod koniec roku, po to tylko żeby przejść z klasy do klasy. Bardzo dużo czytał, a inne przedmioty, poza historią, którą znał świetnie, mówiąc delikatnie, odpuszczał sobie.

Jego rodzice chcieli, żeby został lekarzem i Sienkiewicz zgodnie z ich wolą dostał się na wydział lekarski. Kilka miesięcy później jednak przeniósł się na filologię. Był zafascynowany Józefem Ignacym Kraszewskim. Co ciekawe, to Kraszewski jako pierwszy napisał "Krzyżaków 1410", później ten pomysł kontynuował Sienkiewicz.

Pisał pod pseudonimem "Litwos" do "Gazety Polskiej" oraz "Niwy". W lutym 1876 roku wraz z Heleną Modrzejewską i grupą znajomych wybrał się w podróż do USA. Podczas tej wyprawy powstały m.in.: "Listy z podróży do Ameryki", "Latarnik" czy "Sachem". Do Europy pisarz powrócił w 1878 roku. Zatrzymał się w Londynie, następnie przez rok przebywał w Paryżu. W 1881 roku wziął ślub z Marią Szetkiewiczówną, cztery lata później Maria zmarła na gruźlicę.

Doceniony przez naród

Od maja 1883 do marca 1884 roku w warszawskim "Słowie" i krakowskim "Czasie" drukowana była powieść "Ogniem i mieczem". Ta i kolejne części "Trylogii" przyniosły pisarzowi wielką popularność. W 1884 roku pojawiły się pierwsze odcinki "Quo vadis". Sześć lat później Henryk Sienkiewicz wydał "Krzyżaków". W 25-lecie pracy twórczej otrzymał od narodu majątek ziemski w Oblęgorku.

Posłuchaj audycji o powieściach Henryka Sienkiewicza: "Panu Wołodyjowskim", "Potopie" i "Wirach".

Nagroda Nobla

Odbierając nagrodę Nobla, powiedział: Ci, którzy mają prawo ubiegać się o nagrodę ustanowioną przez szlachetnego filantropa nie należą do ludzi jednego szczepu i nie są mieszkańcami jednego kraju. Wszystkie narody tego świata idą w zawody o tę nagrodę w osobach swoich poetów i pisarzy. Dlatego też wysoki areopag, który tę nagrodę przyznaje i dostojny monarcha, który ją wręcza wieńczą nie tylko poetę, ale zarazem i naród, którego synem jest poeta.

Sienkiewicz podkreślał, że nagroda to wyróżnienie nie tylko dla niego, ale też dla Polaków, pozbawionych w tym czasie własnego państwa. – Jego laur literacki był prawdziwym balsamem dla poddanych trójzaborowej niewoli rodaków – mówił dr Janusz Osica w "Kronice Polskiej" z 2001 roku.

Po wybuchu wojny pisarz wyjechał do Szwajcarii. Z Ignacym Paderewskim założył Szwajcarski Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Zmarł 15 listopada 1916 w Vevey i został tam pochowany. Osiem lat później prochy Henryka Sienkiewicza sprowadzono do kraju i pochowano w podziemiach katedry św. Jana w Warszawie.

mb

Czytaj także

Henryk Sienkiewicz. Skromny gwiazdor

Ostatnia aktualizacja: 15.11.2019 08:30
15 listopada 1916 roku w Vevey w Szwajcarii roku zmarł Henryk Sienkiewicz, jeszcze za życia jeden z najbardziej popularnych pisarzy polskich, który z ironią odnosił się do swego sukcesu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bogusław Radziwiłł – czarny charakter Sienkiewicza

Ostatnia aktualizacja: 31.12.2019 05:43
Początkowo blisko związany z dworem królewskim Jana Kazimierza. Później prowadził życie awanturnika, libertyna i rozpustnika. W końcu nie zawahał się podpisać układu o rozbiorze Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sienkiewicz wraca do Polski. Drugi pogrzeb pisarza

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2019 07:30
Osiem lat po śmierci Henryka Sienkiewicz jego prochy uroczyście sprowadzono ze Szwajcarii do Polski. 95 lat temu, 27 października 1924 roku, ciało noblisty pochowano w Warszawie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Henryk Sienkiewicz - "Nasz Najserdeczniejszy" pisarz

Ostatnia aktualizacja: 18.04.2020 05:45
Każdy wielki twórca ma swój "drukowany" początek... czasem mniej, a innym razem bardziej zauważalny. Dzisiaj mija 151 lat od pierwszych słów Henryka Sienkiewicza, które zostały wydrukowane w prasie literackiej. Stało się to na łamach "Przeglądu Tygodniowego" Nr 16 Rok czwarty 18 kwietnia 1869.
rozwiń zwiń