Historia

Zygmunt II August – ostatni Jagiellon na polskim tronie

Ostatnia aktualizacja: 18.12.2017 06:10
– Wiek XVI, złoty wiek Polski przysłonił niewątpliwie błędy, które Zygmunt August na tronie popełnił – zaznaczała prof. Maria Bogucka.
Audio
  • Czy Zygmunt August był człowiekiem renesansu? Mówią historycy: prof. Maria Bogucka i prof. Janusz Tazbir. O Barbarze Radziwiłłównie mówi prof. Zbigniew Kuchowicz. Audycja Elizy Bojarskiej z cyklu "Królowie polscy". (PR, 15.05.1986)
  • Jakim królem był Zygmunt August? Dyskutują historycy: prof. Jolanta Choińska-Mika i prof. Henryk Wisner, aud. Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". (PR, 21.11.2001)
  • Gdyby Zygmunt August dał się przekonać do reformacji – dyskutują historycy: prof. Henryk Samsonowicz i dr Janusz Osica, aud. Andrzeja Sowy i dr Janusza Osicy z cyklu "Historia na opak". (PR, 26.09.1993)
Śmierć Zygmunta II Augusta, obraz Jana Matejki
Śmierć Zygmunta II Augusta, obraz Jana MatejkiFoto: Wikipedia/dp

18 grudnia 1529 na Sejmie w Piotrkowie na króla Polski wybrano Zygmunta Augusta.

Historycy podkreślają, że czasy, w których przyszło panować Zygmuntowi Augustowi sprzyjają pozytywnej ocenie władcy. – Wiek XVI, złoty wiek Polski przysłonił niewątpliwie błędy, które Zygmunt August na tronie popełnił – zaznaczała prof. Maria Bogucka w aud. Elizy Bojarskiej "Królowie polscy".

Zygmunt August urodził się 1 sierpnia 1520 w Krakowie. Władzę objął w dość nietypowy sposób, jeszcze za życia ojca. Już jako 10-latek został koronowany vivente rege, czyli za życia poprzedniego władcy na króla Polski. Wybór ten spotkał się ze znacznym buntem wśród szlachty – Zygmunt Stary musiał zapewnić, że po jego śmierci odbędzie się normalna elekcja na króla. Zygmunt August faktyczną władzę objął w 1548 roku.

Kochliwy król 

Jako 23-latek zawarł związek małżeński z Elżbietą Austriaczką z Habsburgów . Małżeństwo nie było udane, głównie ze względu na chorobę Elżbiety, która zmarła w 1545 roku. Król jednak znalazł kolejną wybrankę – Barbarę Radziwiłłównę, która słynęła z dość rozwiązłego, jak na tamte czasy, stylu życia.

– Wszystko wskazuje na to, że początek tego romansu miał raczej zmysłowy charakter – mówił prof. Zbigniew Kuchowicz w aud. Elizy Bojarskiej. – Barbara była po prostu piękną i dość swobodnie prowadzącą się kobietą, a Zygmunt August był jej rówieśnikiem, bardzo lubiącym kobiety.

Zygmunt August szybko zakochał się w Barbarze, uznając ją za kobietę swojego życia. Związek z Barbarą był dla niego ważniejszy od królewskiej godności i korony, ponieważ postanowił potajemnie ją poślubić. Ślub ten, który został ujawniony dopiero po śmierci Zygmunta Starego, faktycznie wywołał niemałe zamieszanie. Oburzona magnateria określiła związek ten wręcz mezaliansem.

Ocena polityki

Dziełem Zygmunta Augusta była unia lubelska i powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Profesor Henryk Wisner zarzuca mu jednak, że Zygmunt August nie dopilnował szczegółów dotyczących porozumienia między Polską a Litwą, m.in. w kwestii elekcji. Mogło wynikać to z jego ciągłej nadziei na przedłużenie rodu Jagiellonów. Zygmunt August nie doczekał się potomka ani z Elżbietą Austriaczką z Habsburgów, ani z Barbarą Radziewiłłówną, ani nawet z poślubioną później jej siostrą Katarzyną.

Zygmunt August jako władca państwa polsko-litewskiego musiał mierzyć się z dużą różnorodnością religijną. Sam był katolikiem, choć jego hulaszczy tryb życia świadczył o tym, że nie trzymał się zasad wiary zbyt ściśle. Jego rządy przypadały na czas silnych ruchów reformacyjnych w Europie, co wymagało umiarkowania w decyzjach dotyczących wiary.

– Cechował go realizm polityczny – tłumaczyła prof. Jolanta Choińska-Mika w aud. Andrzeja Sowy "Na historycznej wokandzie". – Wiedział, że w tej sytuacji wyznaniowej Rzeczpospolitej, w tej układzie społeczno-politycznym, przymus religijny, pójście w ślady przywódców zachodnioeuropejskich oznaczałoby tak naprawdę wojnę domową. 

Posłuchaj audycji z cyklu "Historia na opak", w której dr Janusz Osica i prof. Henryk Samsonowicz dyskutują  na temat tego, co by było, gdyby Zygmunt August dał się przekonać do reformacji.

Kontrowersyjny władca

Okres rządów Zygmunta Augusta wciąż wzbudza kontrowersje i niemożliwa jest jednoznaczna ocena panowania ostatniego z Jagiellonów.

– Niewątpliwie myślał kategoriami nie dnia dzisiejszego, wyłącznie swojego panowania, ale ewidentnie od lat 60., a może i nawet wcześniej, zaczął myśleć kategoriami pewnej schedy, dziedzictwa, jakie może po sobie zostawić – zaznaczała prof. Jolanta Choińska-Mika.

– Błędy popełnione przez niego bardzo zaważyły na sytuacji polskiej, a przede wszystkim na dalszym kierunku rozwojowym – podkreślała prof. Maria Bogucka. – Był to człowiek bardzo egocentryczny, skoncentrowany przez pierwszą połowę swojego życia na życiu osobistym, co u władcy jest niedopuszczalne. Zygmunt August pozostanie postacią kontrowersyjną, nie jest to postać jednoznaczna.

Posłuchaj audycji i poznaj sylwetkę ostatniego z rodu Jagiellonów na polskim tronie – Zygmunta Augusta.

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Bolesław Chrobry - pierwszy król Polski

Ostatnia aktualizacja: 18.04.2017 06:13
Przeszedł do historii jako doskonały wojownik. Jest symbolem Polski silnej, z którą Europa musiała się liczyć.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Hołdy pruskie – wielki moment złotej epoki zygmuntowskiej

Ostatnia aktualizacja: 19.07.2013 06:00
Każdy nowo wybrany wielki mistrz zakonu krzyżackiego jako książę Królestwa Polskiego miał obowiązek złożyć hołd lenny królowi Polski, w ciągu 6 miesięcy po swoim obiorze.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz IV Jagiellończyk – wydarł Krzyżakom Pomorze

Ostatnia aktualizacja: 30.11.2017 06:09
Był abstynentem, uwielbiał polowania i nienawidził Krzyżaków. To za jego rządów, po wojnie trzynastoletniej, Korona odzyskała Pomorze Gdańskie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zygmunt III Waza – król niefortunny

Ostatnia aktualizacja: 30.04.2017 06:05
"Niema zmora ze Szwecji" – tak właśnie określił Zygmunta III Wazę Jan Zamoyski. Kanclerz jednak poparł jego kandydaturę na króla Polski licząc, że król szwedzki stanie się tylko pionkiem w jego rękach. Nowy król jednak nie miał zamiaru dzielić się swoimi uprawnieniami.
rozwiń zwiń