X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Józef Bem – człowiek ze spiżu

Ostatnia aktualizacja: 10.12.2017 06:05
Adiutant Józefa Bema, węgierski poeta Sándor Petőfi powiedział kiedyś: "Bemowi zawdzięczam więcej niż ojcu. Ojciec dał mi życie, a Bem honor".
Audio
  • Audycja z cyklu "Na historycznej wokandzie" poświęcona sylwetce i dokonaniom gen. Józefa Bema. W roli oskarżyciela występuje historyk dr Janusz Osica, a obrońcy dyplomata Istvan Kovacs (PR, 14.03.1994).
  • Audycja historyczna poświęcona działalności Józefa Bema na emigracji (PR, 29.07.2001).
Bitwa pod Ostrołęką na obrazie Karola Malankiewicza fot. Wikimedia Commonsdomena publiczna
Bitwa pod Ostrołęką na obrazie Karola Malankiewicza fot. Wikimedia Commons/domena publiczna

10 grudnia 1850 zmarł Józef Bem. Generał całe swoje życie poświęcił walce o wolność. Najpierw walczył o niepodległość Polski, a potem wspierał ruchy wolnościowe czasów Wiosny Ludów na Węgrzech, stając się bohaterem narodowym obu krajów.

- Bem był oficerem, którego trzeba uznać za bardzo zdolnego, niezwykle użytecznego w czasie wojny, ale niespokojnego ducha, kłopotliwego w okresie służby pokojowej – mówił na antenie PR historyk dr Janusz Osica.

Kmicic z artyleryjskim wykształceniem

Józef Bem urodził się 14 marca 1794 w Tarnowie. Po ukończeniu piętnastego roku życia wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego pod dowództwem ks. Józefa Poniatowskiego. Skończywszy dwustopniową Szkołę Artylerii i Inżynierii, w randze porucznika brał udział w kampanii napoleońskiej w 1812 roku.

Po upadku Napoleona i utworzeniu Królestwa Polskiego Józef Bem wstąpił do czynnej służby w armii. Był też wykładowcą w Szkole Zimowej Artylerii. Sławę zyskał w trakcie Powstania Listopadowego podczas zwycięskiej bitwy pod Iganiami i w bitwie pod Ostrołęką, gdy uratował polską armię przed całkowitym pogromem. Za te dokonania dostał nominację generalską i Złoty Krzyż orderu Virtuti Militari. Jednak, gdy powstanie upadło razem z wieloma jego członkami wyemigrował na zachód, do Francji.

Marzenia o polskim legionie

Emigracyjne lata Józefa Bema upływały pod znakiem podroży, studiów wojskowych i udziału w życiu politycznym Wielkiej Emigracji. Z racji wojennych zasług należał do grona wybitnych postaci, których działania przykuwały uwagę imigrantów. Znajdujący się pod wpływem księcia Adama Jerzego Czartoryskiego generał podejmował próby zorganizowania polskiego legionu na służbie jednego z państw europejskich.

Porażka polskiego ruchu narodowego w Galicji skłoniła Bema do wyjazdu do Wiednia. We wrześniu 1848 roku stanął na czele obrony miasta przed wojskami cesarskimi. Organizowanie przez niego naprędce oddziały gwardii narodowej nie były na dłuższą metę w stanie przeciwstawić się regularnym wojskom cesarskim. Stolica monarchii habsburskiej kapitulowała, a sam Bem, na którym ciążył już wyrok śmierci przedarł się na Węgry.

Wódz powstania węgierskiego

W listopadzie 1848 roku powierzono mu naczelne dowództwo armii węgierskiej w Siedmiogrodzie, walczącej z Austriakami. Teren działań Bema należał do szczególnie trudnych, ze względu na zamieszkującą go mozaikę narodowości, pośród których wielu było niechętnych węgierskiemu powstaniu. Dowodząc armią działającą w Siedmiogrodzie Bem odniósł szereg zwycięstw nad wojskami austriackimi, w ciągu trzech miesięcy opanowując niemal cały Siedmiogród.

- W całej kampanii wykazał umiejętności, które niegdyś stanowiły podstawę sukcesów Napoleona Bonaparte – mówił w audycji z cyklu ”Kronika polska” prof. Jarosław Czubaty - umiejętność prowadzenia błyskawicznych marszów, koncentracji wojsk w decydującym miejscu i skuteczne użycie artylerii.

W okresie klęsk powstania, jako zwolennik kontynuowania walki Bem został mianowany naczelnym wodzem armii węgierskiej. Zdziałać mógł już jednak niewiele. 31 lipca 1849 został pokonany przez Rosjan pod Segesvárem, a ostateczną klęskę poniósł w sierpniu pod Temesvarem. W pierwszej z tych bitew śmierć poniósł węgierski poeta, adiutant Bema Sándor Petőfi.

Posłuchaj czy Józef Bem rzeczywiście był nieskazitelnym bohaterem?

Murat Pasza

Bem ranny przeszedł z częścią swych oddziałów na terytorium Turcji, gdzie podjął zaskakującą decyzję o przyjęciu islamu i przejściu na służbę armii tureckiej.

- Z pewnością na decyzji Bema zaważyły żądania o jego ekstradycję wysuwane pod adresem Turcji przez Rosję i Austrię. W liście do sułtana swą decyzję tłumaczył Bem przede wszystkim motywami politycznymi. Oświadczył, że jako Polak pragnie służyć przeciw Rosji, wspólnemu wrogowi Polski i Turcji – tłumaczył historyk.

Niewątpliwie Bem liczył na szybki wybuch wojny między Turcją, a Austrią bądź Rosją. Konflikt, który otwierałby przed nim nowe możliwości działania. Dla władz tureckich Bem stał się kłopotliwym gościem poprzez burzę dyplomatyczną, jaką rozpętał jego pobyt w Turcji.
Bem już jako Murat Pasza został internowany w syryjskim mieście Aleppo. Ostatnim czynem wojennym Bema było rozbicie oblegających miasto Beduinów. 10 grudnia 1850 zmarł na malarię.

Posłuchaj dyskusji historyków dr Janusza Osicy i Istvana Kovacsa o dokonaniach Józefa Bema w audycji z cyklu "Na historycznej wokandzie".

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Węgry 1956. Inspiracją był Poznański Czerwiec

Ostatnia aktualizacja: 23.10.2013 12:05
- Żądaliśmy wolności, demokratyzacji życia, przywrócenia godła narodowego i pociągnięcia do odpowiedzialności winnych okrucieństw z poprzednich lat - mówił w Jedynce historyk dr Janusz Tiszler w 57. rocznicę powstania węgierskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Książę Adam Czartoryski - wierzył w szlachetność cara Aleksandra

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2017 06:03
W Polsce w okresie zaborów dominowały dwie drogi patrzenia na przyszłość Polski i starania się o jej niezależność. Z jednej strony były nadzieje związane z Napoleonem, z drugiej orientacja rosyjska – mniej znana i mniej popularna.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wiosna Ludów – świt narodów europejskich

Ostatnia aktualizacja: 13.03.2014 06:00
Wiosna Ludów ukazała w Cesarstwie Austriackim silne antagonizmy i konflikty narodowościowe. Był to początek rozpadu imperium, w którego w skład wchodziło kilkanaście grup etnicznych z budzącą się świadomością narodową.
rozwiń zwiń