Historia

Stanisław Małachowski - symbol ludzi oświeconych

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2019 06:00
Szczupły, niewysoki, dostojeństwa dodawały mu szlachetne rysy twarzy i siwe włosy. Ceniony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, nazywany był polskim Arystydesem.
Audio
  • Konserwatysta czy reformator? Na temat postaci Stanisława Małachowskiego dyskutują historycy: dr Jan Sałkowski i dr Jarosław Czubaty, aud. Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie" (19.12.2001)
  • Marszałek Sejmu Czteroletniego – Stanisław Małachowski, aud. Elizy Bojarskiej z cyklu "Anegdoty i fakty" (04.05.1986)
Stanisław Małachowski, aut. Johann Baptist von Lampi the Elder (XVIII w.)
Stanisław Małachowski, aut. Johann Baptist von Lampi the Elder (XVIII w.)Foto: Wikipedia/dp

205 lat temu, 29 grudnia 1809, zmarł Stanisław Małachowskipolski polityk, marszałek Sejmu Czteroletniego, prezes Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego.

Urodzony poseł

Pochodził ze znanej i zamożnej rodziny, kształcony w domu przygotowywał się również do służby wojskowej. Już w 1758 roku był krakowskim posłem na sejm. Szybko piął się po szczeblach kariery. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego. Miał opinię człowieka uczciwego, często występował jako arbiter w sporach.

– Był typowym dla przełomu wieku XVIII i XIX przedstawicielem, więcej niż średniej, szlachty – mówił dr Jan Sałkowski w aud. Andrzeja Sowy "Na historycznej wokandzie" z 2001 roku. – Nie musiał starać się o szanse życiowe, gdyż już po ojcu odziedziczył stopień rotmistrza chorągwi pancernej, majątek i miejsce wśród szlachty.

Sejm Czteroletni

Kraj zagrożony utratą niepodległości szykował się do zwołania sejmu. Trzeba było wybrać także  odpowiedniego marszałka, który podoła wymaganiom czasów i historii. Marszałkiem Sejmu Czteroletniego wybrano właśnie Stanisława Małachowskiego. Obok Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja był jednym z głównych twórców Konstytucji 3 maja.

– Stanisław Małachowski przy podejmowanych wówczas próbach reform okazał się tradycjonalistą, wręcz konserwatystą, sprzeciwiał się ograniczeniu liberum veto – podkreślał dr Jan Sałkowski.

Konstytucja 3 maja - zobacz serwis specjalny

Konserwatysta czy reformator?

Był przeciwny decyzji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o jego przystąpieniu do konfederacji targowickiej i sprzeciwił się jakimkolwiek układom z targowiczanami. Odmówił także udziału w insurekcji kościuszkowskiej, obawiając się radykalizmu powstańców.

W grudniu 1806 roku wezwany przez Napoleona do Warszawy niebawem został prezesem Komisji Rządzącej. Z kolei w październiku 1807 roku król Fryderyk August III mianował go prezesem Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego. Małachowski wciąż jednak odwoływał się do spuścizny Konstytucji 3 maja, sprzeciwiał się także Kodeksowi Napoleona. Już pod koniec 1807 roku złożył dymisję.

– To był człowiek uczciwy i z charakterem, w czasach, kiedy uczciwości i charakteru nie starczało uczestnikom życia politycznego – mówił dr Jarosław Czubaty.

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Konfederacja targowicka - symbol zdrady narodowej

Ostatnia aktualizacja: 27.04.2019 06:00
Słowo "targowica" jest w języku polskim synonimem najcięższej zdrady narodu i państwa. Przywódcy konfederacji targowickiej dążyli do podziału państwa na samodzielne prowincje i nie zamierzali poddać się prawom ustanowionym przez Konstytucję 3 Maja.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Reytan – obrońca honoru Rzeczypospolitej

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2019 06:09
- Tadeusz Reytan odebrał sobie życie w 1780 r. w majątku Hruszówka koło Nowogródka. Samobójcę pochowano w zakątku ogrodu, bodaj nawet bez nagrobka. 150 lat później mój wuj, Henryk Grabowski wystawił ładną, neogotycką kaplicę i złożył w krypcie odnalezione szczątki swego przodka – opowiadał historyk, prof. Stefan Kieniewicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Sejm Czteroletni zwany Wielkim

Ostatnia aktualizacja: 06.10.2019 06:01
Sejm Czteroletni dawał nadzieję na zmiany w Rzeczypospolitej. Miał przywrócić suwerenność i przyspieszyć reformy gospodarcze kraju. Posłowie rozpoczęli obrady 6 października 1788.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław August Poniatowski. Król pechowiec?

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2020 05:55
– Ostateczny wizerunek Stanisława Augusta w oczach opinii publicznej został określony przez zderzenie faktów: klęskę państwa polskiego i odrodzenie tego państwa przez patriotów emigrantów – mówił historyk, prof. Henryk Wisner.
rozwiń zwiń