X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Miklós Horthy – admirał w kraju bez morza

Ostatnia aktualizacja: 18.06.2018 06:03
Admirał w kraju, który nigdy nie miał dostępu do morza. Regent w królestwie, które nie miało króla. Postać powszechnie znienawidzona i krytykowana, czy słusznie?
Audio
  • Audycja biograficzna z cyklu "Postacie XX wieku" na temat życia admirała Miklósa Horthy'ego, regenta Królestwa Węgier. Gościem red. Sławomira Szofa jest historyk i publicysta Jerzy Robert Nowak. (PR, 10.12.1995)
Miklós Horthy fot. Wikimedia Commons.
Miklós Horthy fot. Wikimedia Commons.

Miklós Horthy, regent Węgier w latach 1920-1944, urodził się w średnioszlacheckiej rodzinie 18 czerwca 1868. Kreślił politykę Węgier w burzliwym okresie międzywojnia i w trakcie II wojny światowej, stając się najbardziej kontrowersyjnym politykiem w historii tego kraju.

- Jest znienawidzony i krytykowany. Bardzo często niesłusznie. Głównie z powodów emocjonalnych i politycznych – mówił na antenie PR węgierski historyk Ákos Engelmayer.

W audycji z cyklu "Postacie XX wieku" sylwetkę węgierskiego przywódcy przedstawili red. Sławomir Szof i Jerzy Robert Nowak, publicysta i historyk, znawca Węgier.

Admirał bez morza

Miklós Horthy jako młody człowiek został oficerem austro-węgierskiej marynarki wojennej. Na początku XX wieku odbył rejs dookoła świata i odegrał istotną rolę dyplomatyczną na terenie Turcji i Bałkanów. W latach 1909-1914 był adiutantem ostatniego cesarza Austrii i przedostatniego króla Węgier Franciszka Józefa I. Pod koniec I wojny światowej go kontradmirałem, głównodowodzącym floty austro-węgierskiej.

Regent bez tronu

Po 1918 roku został najpierw ministrem wojny w rządzie kontrrewolucyjnym, który obalił komunistyczną Węgierską Republikę Rad. Po zaprowadzeniu "białego terroru" skierowanego przeciwko przeciwnikom politycznym w 1920 wybrano go na regenta. - Węgry były królestwem, tylko że jakby zawieszonym, a rolę króla odegrał właśnie Miklós Horthy. Były to rządy autorytarne, rodzaj konserwatywnej dyktatury, z różnymi ograniczeniami demokracji – charakteryzował jego rządy Jerzy Robert Nowak.

W polityce zagranicznej dominowało hasło rewizji postanowień traktatu pokojowego z Trianon z 1920 roku. Sankcjonował on utratę przez Węgry wszystkich terytoriów zamieszkanych przez narodowości nie węgierskie. Na emigracji pozostało ponad trzy miliony Węgrów. Wykorzystano to do rozpętywania wrogości przeciw krajom sąsiednim.

W stronę hitlerowskich Niemiec

W sytuacji, gdy mocarstwa zachodnie dążyły do zachowania status quo i udzielały poparcia Małej Entencie (Czechosłowacja, Jugosławia, Rumunia), skierowanej przeciwko rewindykacjom terytorialnym Węgier. Kraj ten poróżniony ze wszystkimi sąsiadami zaczął się coraz silniej zbliżać do faszystowskich Włoch, a później Niemiec, które obiecywały Horhy’emu pomoc.

Kampania wrześniowa

Szczęśliwie hasło o wiecznej przyjaźni polsko-węgierskiej okazało się prawdą we wrześniu 1939 roku. Miklós Horthy odrzucił niemieckie żądania przepuszczenia wojsk hitlerowskich przeciw Polsce i zablokowania w ten sposób ostatniej drogi ucieczki polskim uchodźcom wojskowym. - Dzięki temu dziesiątki tysięcy cywilów i wojskowych mogło się przedostać przez Węgry i Rumunię. Była to ostania droga ucieczki – podkreślał gość Sławomira Szofa – umożliwił też działanie na Węgrzech różnych organizacji uchodźczych, wydawania polskiego pisma i powstanie drogi przerzutowej dla kurierów.

II wojna światowa

Polityka Horthy’ego pełna była jednak zakrętów. W końcu uległ niemieckim naciskom w sprawie roszczeń terytorialnych. Złamał podpisane porozumienie o wiecznej przyjaźni z Jugosławią.. Od 1941 roku Węgry oficjalnie i militarnie angażują się po stronie państw Osi.

- Mimo to Węgry pozostały enklawą ograniczonej demokracji. Parlament funkcjonował. Istniała stosunkowo swobodna prasa, a do marca 1944 roku Węgry były niemal jedynym krajem w Europie, gdzie los Żydów był bezpieczny – przekonywał historyk.

Satelita wbrew woli

W 1944 roku Horthy, widząc nieuchronną klęskę Niemiec, prowadził podwójną grę. Z jednej strony udawał zaangażowanie po stronie Hitlera, a jednocześnie po cichu przygotowywał Węgry na wyjście z wojny. Do pertraktacji z aliantami doszło w Lizbonie.

Goebbels w swoich dziennikach zapisał: "Węgrzy pozwalają sobie na takie przejawy bezczelności wobec nas, która przechodzi wszelkie pojęcia. Każdy z nas czeka, kiedy będziemy mogli rozliczyć się z Węgrami". Do tego rozliczenia konsekwentnie parł Hitler. W marcu 1944 roku wydał rozkaz ataku na Węgry. Szybka kampania zakończyła sie zwycięstwem Niemiec, choć Horthy pozostał jako marionetka na czele kraju.

Nieudolna próba wydostania się spod tej kurateli zakończyła się fiaskiem i obaleniem regenta 15 października 1944. Horthy udał się na wygnanie do Portugalii, gdzie zmarł w 1957 roku.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Niemiecki pretekst do napadu na Polskę

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2018 14:50
"Stworzę propagandowy powód rozpoczęcia wojny; nieważne, czy będzie on wiarygodny" - zapewniał swoich generałów Führer na posiedzeniu sztabu głównego 22 sierpnia 1939 roku. Takim właśnie powodem była prowokacja gliwicka.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Trybunał w Norymberdze - rozliczenie z nazizmem

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2017 06:01
8 sierpnia 1945 cztery mocarstwa okupujące Niemcy powołały Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze w celu ukarania zbrodniarzy wojennych. Oskarżonym postawiono cztery główne zarzuty: udział w spisku w celu popełnienia zbrodni międzynarodowej, zbrodnie przeciwko pokojowi, zbrodnie wojenne, zbrodnie przeciwko ludzkości. Wyroki zapadły 1 października 1946.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Klaus Barbie - kat Lyonu

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2018 06:45
- Klaus Barbie, szef komórki Gestapo w Lyonie osobiście brał udział w przesłuchaniach i torturach, brutalnie wymuszając zeznania - powiedział historyk prof. Rafał Habielski.
rozwiń zwiń