Historia

Feliks Gwiżdż - góral, radiowiec, męczennik

Ostatnia aktualizacja: 26.03.2021 05:45
Rzecznik regionalizmu podhalańskiego, polityk i dziennikarz całe życie poświęcił dla swojego regionu i swojej ojczyzny. Za to poświęcenie zapłacił najwyższą cenę.
Rzecznik regionalizmu podhalańskiego, polityk i dziennikarz Feliks Gwiżdż
Rzecznik regionalizmu podhalańskiego, polityk i dziennikarz Feliks GwiżdżFoto: Wikipedia/domena publiczna

26 marca 1952 roku zmarł w więzieniu UB na Rakowieckiej Feliks Gwiżdż, patriota, poeta, dziennikarz, prowadzący audycje w gwarze góralskiej w Polskim Radiu Kraków.


Posłuchaj
19:09 Ostatnie_rozporzadki.mp3 "Ostatnie rozporządki", góralskie gawędy o umieraniu i rozporządzeniach co do podziału majątku z cyklu "Zwyrtałowa Bacówka Pod Wesołym Wierchem", występują: Jerzy Ronard Bujański, Bronisław Romaniszyn i Feliks Gwiżdż. (archiwum PR Kraków, 1951)

 

Serce górala

Urodził się w Odrowążu, szkołę ukończył w Krakowie, studia - we Lwowie. Tam też stawiał pierwsze kroki w dziennikarskiej karierze na łamach "Kuriera Lwowskiego". Zdobyte doświadczenie wykorzystał po powrocie na Podhale, gdzie założył "Gazetę Podhalańską".

Był lokalnym patriotą, promował podhalański regionalizm: był prezesem Związku Podhalan i Związku Drużyn Podhalańskich, organizowanych przez niego na wzór Drużyn Strzeleckich Piłsudskiego. Podczas I wojny światowej walczył w Legionach. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pozostał w wojsku, wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

Działalność polityczna

Sentyment do postaci Józefa Piłsudskiego obudził się w nim ponownie po zamachu majowym. W 1928 roku uzyskał mandat poselski z ramienia BBWR. W niższej izbie parlamentu pozostał do roku 1935. Wówczas został senatorem – tę godność piastował do roku 1938.


Posłuchaj
14:17 Weselne_przygrywki.mp3 "Weselne przygrywki", gawęda góralska o tradycyjnym sposobie zawierania małżeństw góralskich z cyklu "Zwyrtałowa Bacówka Pod Wesołym Wierchem" występują: Jerzy Ronard Bujański, Bronisław Romaniszyn, Feliks Gwiżdż (archiwum PR Kraków, 1951)

 

Okupacja i powstanie

Feliks Gwiżdż lata okupacji przeżył w Warszawie. Działał w konspiracji, w AK posługiwał się pseudonimem "Stryk". W powstaniu walczył na Mokotowie, pełnił funkcję komendanta Rejonu V-Sadyba. W powstaniu walczyli też jego dwaj synowie: Andrzej i Jacek. Ten drugi był członkiem batalionu "Zośka" i zginął 11 sierpnia.

POWSTANIE WARSZAWSKIE – ZOBACZ SERWIS SPECJALNY POLSKIEGO RADIA >>

Po wojnie, w Polskim Radiu

Po upadku powstania udało mu się uniknąć aresztowania. Przedostał się z Warszawy do Krakowa. Tutaj dopadło go NKWD. 16 sierpnia 1945 roku został aresztowany za działalność w Konwencie Organizacji Niepodległościowych i bycie redaktorem nielegalnego pisma "Wolność i Prawda". Wyszedł po roku. Początkowo zajmował się tłumaczeniami. Żyłka dziennikarza i podhalańskiego patrioty szybko dała o sobie jednak znać: Gwiżdż rozpoczął pracę w Polskim Radiu, gdzie opracowywał góralskie audycje i gawędy.


Posłuchaj
18:36 Stuki.mp3 "Śtuki", gawęda z cyklu "Zwyrtałowa Bacówka Pod Wesołym Wierchem" występują: Jerzy Ronard Bujański, Bronisław Romaniszyn i Feliks Gwiżdż (archiwum PR Kraków, 1951)

 

Ponownie aresztowano go w 1951 roku. Przetrzymywany  był w katowni UB na Rakowieckiej w Warszawie. Nie wytrzymał uwięzienia, zmarł 27 maja 1952 roku.

bm

Czytaj także

Symbol polskich Tatr. Skąd się wziął krzyż na Giewoncie?

Ostatnia aktualizacja: 23.08.2020 05:50
Jest jednym z symboli polskich Tatr, miejscem pielgrzymek i atrakcją turystyczną. Ma jednak również swoją "ciemną stronę".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Radio Kraków - pierwsza rozgłośnia regionalna Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2021 05:40
- Halo, halo, tu Radio Kraków – tymi słowami Lena Meyerholdowa zainaugurowała 15 lutego 1927 nadawanie Radia Kraków. Była to pierwsza spośród rozgłośni regionalnych Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Krzeptowski "Sabała". Homer z Tatr

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2021 05:50
To jeden z najbardziej niezwykłych podhalańskich górali. Swoje opowiadanie poświęcił mu Henryk Sienkiewiecz, a Stanisław Witkiewicz nazwał go Homerem Tatr i poprosił o zostanie ojcem chrzestnym swojego syna Stanisława, szerzej znanego pod pseudonimem Witkacego.
rozwiń zwiń