X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Konfederacja warszawska, czyli jak Polacy uczyli Europę tolerancji

Ostatnia aktualizacja: 28.01.2019 06:08
Gdy w Europie Zachodniej płonęły stosy, a ludzie mordowali się w imię Boga, w Rzeczpospolitej doszło do niebagatelnego wydarzenia. Podpisano dokument gwarantujący wolność wyznania.
Audio
  • Audycja z cyklu "Naukowy zawrót głowy" Katarzyny Kobyleckiej o okolicznościach podpisania aktu konfederacji warszawskiej. (PR, 21.02.2013)
Akt Konfederacji Warszawskiej z 1573,źr.  portal.unesco.org, Wikimedia Commonsdp
Akt Konfederacji Warszawskiej z 1573,źr. portal.unesco.org, Wikimedia Commons/dp

28 stycznia 1573 został podpisany akt konfederacji warszawskiej wprowadzającej tolerancję religijną w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Wielowiekowa tradycja tolerancji

- Na dobrą sprawę historia religijnej tolerancji w Rzeczpospolitej rozpoczyna się w tym momencie, w którym państwo polskie staje się państwem wieloetnicznym - mówił prof. Igor Kąkolewski, gość "Naukowego zawrotu głowy".

Korona i Litwa były krajami wielu kultur i religii jeszcze przed nastaniem reformacji. Na terenach tych państw żyli obok siebie we względnej zgodzie wyznawcy obrządku rzymskiego, prawosławni, Żydzi i muzułmańscy Tatarzy. O polskiej tolerancji świadczył akt hołdu pruskiego.

- Król katolicki dopuszczał, aby jego wasal nie tylko przyjął protestantyzm, ale również ażeby uczynił to wyznanie wyznaniem panującym. Tak powstało pierwsze w Europie państwo protestanckie - mówił prof. Michał Kopczyński, gość audycji Katarzyny Kobyleckiej.

Ponad podziały

Ponadto, pominąwszy tradycję, w chwili podpisywania aktu konfederacji warszawskiej w kraju panowało bezkrólewie po śmierci ostatniego Jagiellona Zygmunta Augusta, a z zagranicy nadciągały niepokojące wieści o bratobójczych wojnach religijnych. Obawa przed wojną domową skłoniła szlachtę do wspólnego działania ponad religijnymi podziałami.

Konfederacja warszawska była dokumentem wzniosłym w założeniach. Od założeń do realizacji pozostaje jednak daleka droga. Boleśnie przekonali się o tym arianie, którzy negowali istnienie Trójcy Świętej. Ci spotykali się z nienawiścią tak katolików, jak protestantów. W końcu zostali z Rzeczpospolitej wypędzeni w 1658 roku.

Polska "ciemnota" pretekstem dla zaborców

Kres tolerancji religijnej przyniosły wojny XVII wieku. Rzeczpospolita walczyła z protestanckimi Szwedami, prawosławnymi Moskalami, muzułmańskimi Turkami. To wówczas ukuty został stereotyp Polaka-katolika. Gdy w oświeceniu idea tolerancji zyskiwała coraz więcej zwolenników w Europie Zachodniej, Polacy już niemal zapomnieli o swojej tradycyjnej akceptacji odmienności religijnej.

- Głośny tumult w Toruniu w roku 1724 odbija się w całej Europie jako przykład nietolerancji polskiej - mówił prof. Michał Kopczyński o zamieszkach między protestantami a katolikami, które zakończyły się sądem powołanym przez króla i skazaniem na śmierć 11 protestantów. - To jest bardzo wygodne dla mocarstw, szczególnie dla Rosji (caryca Katarzyna kreowała się na monarchinię oświeconą, więcej o niej przeczytaj tutaj), żeby interweniować w "ciemnej" Polsce. Kwestia tolerancji i nietolerancji zawsze jest politycznie wykorzystywana.

W 2003 roku akt konfederacji warszawskiej został wpisany na listę "Pamięć Świata" UNESCO, na której znajdują się najważniejsze dokumenty w dziejach ludzkości.

Tolerancja nowożytna nie była tym samym, co tolerancja we współczesnym rozumieniu tego słowa. Czym się różniła? Kto w imię tolerancji ośmielił się niemal grozić królowi? Posłuchaj audycji.

bm

Czytaj także

Marcin Luter - wielki reformator Kościoła

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2018 07:00
- Aż do momentu, kiedy jego wystąpienia uwikłały go w konflikt z Rzymem, Luter sądził, iż jest rzecznikiem i przywódcą ewangelickiej grupy w łonie jednego Kościoła – mówi ks. prof. Alfons Skowronek.
rozwiń zwiń

Czytaj także

1700 lat temu chrześcijanie uzyskali wolność wyznania

Ostatnia aktualizacja: 13.06.2013 07:00
Przed decydującym starciem o Rzym cesarz Konstantyn miał ujrzeć na niebie krzyż i napis: ”Pod tym znakiem zwyciężysz”. Czy tak było? Faktem jest, że rok po bitwie, w 313 r. przyznał chrześcijanom całkowitą swobodę kultu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Rekonkwista – wypędzić Maurów z Hiszpanii

Ostatnia aktualizacja: 25.11.2017 06:05
- Osiem wieków obecności muzułmańskiej w Hiszpanii to okres po dziś dzień bardzo widoczny. W Andaluzji muzyka, architektura, obyczaje noszą bardzo wyraźne ślady tej obecności – mówiła dr Małgorzata Nalewajko.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak zabito arcybiskupa Becketa

Ostatnia aktualizacja: 09.01.2015 22:50
Radiowa adaptacja sztuki "Mord w katedrze" T.S. Eliota. 4 stycznia minęła 50. rocznica śmierci tego pisarza.
rozwiń zwiń