Historia

Jerzy Bajan - wirtuoz pilotażu, który zwyciężył własne ograniczenia

Ostatnia aktualizacja: 04.05.2017 06:07
- Był pilotem z krwi i kości - mówił o mistrzu akrobacji powietrznych Aleksander Gabszewicz, dowódca Dywizjonu 316 na antenie Radia Wolna Europa. Jerzy Bajan walczył w siłach myśliwskich w czasie II wojny światowej, mimo iż utracił władzę w jednej ręce.
Audio
  • "Jurek ze Stanisławowa" - reportaż Wiktora Budzyńskiego poświęcony pamięci Jerzego Bajana - pułkownika-pilota - oparty na dokumentach oraz relacjach naocznych świadków. Zapowiedź - Halina Markowska (RWE 22.08.1971)
  • Wspomnienie płk-pilota Aleksandra Gabszewicza - prezesa Stowarzyszenia Lotników Polskich na Obczyźnie - o płk dypl. Jerzym Bajanie - nadane w przeddzień pogrzebu słynnego pilota. Zapowiedź- Halina Markowska (RWE 7.07.1967)
Jerzy Bajan w 1934 roku
Jerzy Bajan w 1934 rokuFoto: Wikimedia Commons/dp

4 maja 1901 urodził się Jerzy Bajan, pilot, kilkukrotny zwycięzca prestiżowych zawodów lotniczych,  od 1943 roku piastował funkcję faktycznego dowódcy polskiego lotnictwa myśliwskiego na Zachodzie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zaledwie siedemnastoletni Bajan wstąpił do wojska. Jako jeden z "Orląt" walczył w obronie Lwowa. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej służył w kawalerii i piechocie. Za stery samolotu przesiadł się w 1922 roku.

Podniebny ułan

Jego pasją była akrobacja powietrzna. Zasłynął jako autor figury znanej jako "Trójka Bajana", niezwykle niebezpiecznego manewru trzech połączonych ze sobą samolotów. Na maszynach produkcji polskiej brał udział w międzynarodowych zawodach, m.in. w prestiżowych Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge. Zwyciężył w ostatnich, rozgrywanych w 1934 roku, zawodach w tej serii oraz rok wcześniej w międzynarodowym zlocie gwiaździstym do Wiednia.

Wybuch II wojny światowej zastał Bajana w Dęblinie, gdzie pełnił stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Lotnictwa - Klasa Taktyczna w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa. Tam został ranny i przysypany gruzem podczas bombardowania miasta 2 września, utracił władzę w lewej ręce.

Ponad ograniczenia

Po klęsce wrześniowej udało mu się przedostać do Francji (gdzie odbudowywał polskie siły powietrzne), a po jej upadku - do  Anglii. Ze względu na bezwład ręki, pełnił głównie funkcje sztabowe, ale dzięki specjalnie skonstruowanym haczykom, przymocowywanym do kończyny, był w stanie pilotować samolot i wykonywać loty bojowe w Dywizjonie 316.

- Bajan, starszy od pozostałych pilotów o 10-15 lat wykazał, że jest nie tylko pilotem wyczynowym, ale też niezmiernie wartościowym pilotem bojowym. Chcę, żeby wszyscy wiedzieli, że on był przykładem dla nas, a nie my dla niego - podkreślał na antenie Radia Wolna Europa Aleksander Gabszewicz, dowódca Dywizjonu 316. - Jerzy Bajan latał zawsze w moim kluczu z numerem 2, jego zadaniem było ochranianie dowódcy. To był mój dowód zaufania do niego.

Dowódca polskich sił myśliwskich na Zachodzie

Jerzy Bajan wziął udział w lotach bojowych Dywizjonu 316. Od 1 czerwca 1943, po śmierci Stefana Pawlikowskiego, był polskim oficerem łącznikowym w sztabie dowództwa lotnictwa myśliwskiego RAF, co czyniło go faktycznym dowódcą polskich sił myśliwskich na Zachodzie. Brał udział w pracach komisji badającej okoliczności katastrofy gibraltarskiej 4 lipca 1943, w której zginął gen. Władysław Sikorski.

Więcej materiałów poświęconych postaci płk. Józefa Bajana w serwisie Radia Wolności >>>>>

Po zakończeniu II wojny światowej pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Był członkiem Stowarzyszenia Lotników Polskich i autorem listy zestrzeleń, jakich dokonali polscy lotnicy podczas wojny. Zmarł 27 czerwca 1967.

Posłuchaj audycji poświęconej wirtuozowi pilotażu .

bm

Czytaj także

Stanisław Skalski legendą stał się za życia

Ostatnia aktualizacja: 12.11.2017 06:07
- Jak i kiedy otworzyłem spadochron nie wiem. Ja się cały paliłem, uderzyłem jeszcze w ogon samolotu. Spadłem gdzieś blisko brzegu nad Kanałem La Manche – wspominał najlepszy polski as myśliwski okresu II wojny światowej, Stanisław Skalski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zdzisław Krasnodębski – pierwszy dowódca Dywizjonu 303

Ostatnia aktualizacja: 03.08.2017 06:01
3 sierpnia 1980 zmarł Zdzisław Krasnodębski, pierwszy dowódca słynnego Dywizjonu 303, bohater bitwy o Anglię.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gen. Witold Urbanowicz - as polskiego lotnictwa

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2015 07:32
- Nie błagamy o wolność, my walczymy o wolność. Tak miałem napisane na samolocie. W bitwie o Anglię mieliśmy rekord 126 zestrzeleń, przy najmniejszych stratach własnych – wspominał gen. Witold Urbanowicz, dowódca Dywizjonu 303.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Życiowe zakręty Jana Zumbacha

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2017 06:42
As myśliwski Dywizjonu 303, jeden z bohaterów bitwy o Anglię. Po wojnie wiódł niespokojny żywot. Zajmował się przemytem, był najemnikiem w Afryce, prowadził dyskotekę i restaurację.
rozwiń zwiń