Historia

Stanisław Skarżyński - lotnik rekordzista

Ostatnia aktualizacja: 05.05.2019 06:41
Jako pierwszy Polak pokonał Atlantyk. W rekordowym czasie obleciał Afrykę. Brał też udział w powietrznych starciach II wojny światowej, stając się wizytówką polskiego lotnictwa.
Audio
  • Audycja biograficzna na temat życia Stanisława Skarżyńskiego - pilota, sportowca, uczestnika II wojny światowej. Wypowiedź historyka dr Janusza Osicy. (PR, 2.12.2001).
Samolot RWD-5bis Stanisława Skarżyńskiego
Samolot RWD-5bis Stanisława SkarżyńskiegoFoto: Wikipedia/domena publiczna

5 maja 1931 roku Stanisław Skarżyński zakończył udany lot dookoła Afryki. Polskim samolotem PZL Ł-2 w rekordowym czasie pokonał 26 000 kilometrów.

O wolną Polskę

Jednak zanim Stanisław Skarżyński wzbił się w przestworza, musiał odbyć służbę w odradzającej się Polsce. W 1918 roku o młodego członka Polskiej Organizacji Wojskowej i studenta Politechniki Warszawskiej upomniało się wojsko.

Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Został dwukrotnie ranny w bitwach pod Połockiem i Radzyminem. Karierę piechura skończył jako podporucznik, odznaczony srebrnym krzyżem orderu Virtuti Militari V klasy.

Początkiem marzeń o lataniu był dyplom uzyskany w 1925 roku w Szkole Pilotów w Bydgoszczy. Przez pewien czas pełnił funkcję dowódcy eskadry 1. Pułku Lotniczego w Warszawie. Od 1930 roku w randze kapitana pracował w Departamencie Aeronautyki MSW.

Stanisław Skarżyński fot. Wikipedia/cc/Poll, Willem van de źr. Dutch National Archives Stanisław Skarżyński fot. Wikipedia/cc/Poll, Willem van de źr. Dutch National Archives

Szaleństwo nad Afryką

W lutym 1931 roku, wraz z obserwatorem Andrzejem Markiewiczem, powziął szalony plan lotu wokół Afryki. Wystartowali z Warszawy samolotem PZL Ł-2. Była to młoda, licząca zaledwie dwa lata, dwumiejscowa konstrukcja. Maszyna turystyczna, zbudowana w układzie górnopłata. Trasa lotu wiodła nad Bałkanami, Morzem Śródziemnym, Afryką, Francją i Niemcami. – Wyliczanie kolejnych miejsc lądowania i startu byłoby zabiegiem przypominającym lekturę indeksu nazw geograficznych dużego atlasu – mówił na antenie PR dr Janusz Osica.

Dwukrotne awarie dodały dramaturgii podczas rekordowego lotu. Całe przedsięwzięcie okazało się wybitnym świadectwem polskiego lotnictwa.

Dwa lata później Skarżyński, już samotnie, jako pierwszy Polak przeleciał Atlantyk. Lecąc dwadzieścia godzin samolotem RWD-5bis ustanowił międzynarodowy rekord odległości w kategorii lotów sportowych. Za swój wyczyn otrzymał Order Odrodzenia Polski i awans na majora.

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku pełnił funkcję szefa sztabu lotnictwa Armii Pomorze. Następnie we Francji przerzut lotników z okupowanej Polski. W Wielkiej Brytanii był zastępcą dowódcy jednej z polskich szkół pilotażu oraz komendantem dywizjonów bombowych 300 i 301, stacjonujących w Hemswell.

- Mimo dość zaawansowanego jak na lotnika wieku, urodził się w 1899 roku, nieustannie domagał się prawa do udziału w lotach bojowych – mówił historyk - jego czynnej natury nie zaspokajała praca na lotniskach i w sztabach.

Pechowy lot

W końcu dopiął swego. 25 czerwca 1942 brał udział w nalocie na Bremę, jako drugi pilot bombowca Vickers Wellington. W drodze powrotnej ostrzelany samolot musiał awaryjnie wodować na kanale La Manche. Stanisław Skarżyński uratował załogę, lecz sam stracił życie. Parę tygodni później morze wyrzuciło jego ciało na holenderskim wybrzeżu. Po wojnie pochowano go na cmentarzu w rodzinnej Warcie.

Posłuchaj opowieści o Stanisławie Skarżyńskim w audycji z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków".

mjm

Czytaj także

Cichociemni - byli elitą Polski Walczącej

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2015 06:50
15 lutego 1941 odbył się pierwszy lot Cichociemnych na teren Polski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stanisław Skalski legendą stał się za życia

Ostatnia aktualizacja: 27.11.2019 06:00
104 lata temu, 27 listopada 1915 roku urodził się Stanisław Skalski, as lotnictwa, bohater walk w Bitwie o Anglię. Polacy nazywali go "ptasi instynkt", Niemcy mówili o nim "latająca śmierć". Po wojnie skazany przez komunistów na śmierć.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Życiowe zakręty Jana Zumbacha

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2020 05:57
As myśliwski Dywizjonu 303, jeden z bohaterów bitwy o Anglię. Po wojnie wiódł niespokojny żywot. Zajmował się przemytem, był najemnikiem w Afryce, prowadził dyskotekę i restaurację.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Bajan - wirtuoz pilotażu, który zwyciężył własne ograniczenia

Ostatnia aktualizacja: 27.06.2019 06:07
- Był pilotem z krwi i kości - mówił o mistrzu akrobacji powietrznych Aleksander Gabszewicz, dowódca Dywizjonu 316 na antenie Radia Wolna Europa. Jerzy Bajan walczył w siłach myśliwskich w czasie II wojny światowej, mimo że utracił władzę w jednej ręce.
rozwiń zwiń