X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Stanisław Brzóska - ksiądz powstaniec

Ostatnia aktualizacja: 23.05.2019 06:11
Czy kapłan, człowiek, który ma głosić miłość do nieprzyjaciół, może walczyć z bronią w ręku? Ten dylemat moralny nasuwa się w kontekście działalności kapelana i zarazem dowódcy oddziału powstańczego. Niezależnie od oceny, ksiądz Stanisław Brzóska pozostaje wzorem konsekwencji i poświęcenia.
Audio
  • Audycja z cyklu "Na historycznej wokandzie" Andrzeja Sowy. Spór o postać księdza Stanisława Brzóski prowadzą dr Tadeusz Krawczuk i dr Jan Sałkowski. (PR, 3.07.1993)
Ksiądz Stanisław Brzóska, zdjęcie na podstawie portretu sprzed 1863 roku
Ksiądz Stanisław Brzóska, zdjęcie na podstawie portretu sprzed 1863 rokuFoto: Wikipedia/domena publiczna

23 maja 1865 roku w Sokołowie Podlaskim odbyła się egzekucja księdza Stanisława Brzóski, kapelana powstania styczniowego. Rosjanie powiesili kapłana w obecności tłumu. Zaborca chciał w ten sposób zastraszyć okoliczną ludność, tymczasem uczynił z niego męczennika za wiarę w wolną ojczyznę. Fragmenty szubienicy, na której zawisł ksiądz Brzóska przechowywano jak relikwie.

Jak doszło do tego, że duchowny został dowódcą najliczniejszego oddziału powstańczego na tych terenach?

- Był on jednym z pionierów pracy organicznej przed powstaniem styczniowym, bo tak nakazywał jego przełożony biskup Beniamin Szymański - twierdził dr Tadeusz Krawczuk w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".

Dowódca z poczucia obowiązku

Ksiądz przystąpił do powstańczego oddziału Karola Krysińskiego jako kapelan. Dowództwo przejął, gdy jego przełożony przebywający w Galicji zmuszony został do pozostania tam.

- Był kapelanem, ale nie zamierzał być dowódcą. Atak na Łuków, któremu przewodził był kwestią niejako przypadku, bo człowiek o przygotowaniu wojskowym, który miał prowadzić atak, zawiódł i nie stawił się. Brzóska wziął na swoje barki zadanie, którego brać nie powinien - wyjaśniał dr Tadeusz Krawczuk, obrońca księdza.

Rząd Narodowy mianował go naczelnym kapelanem wojsk powstańczych w randze generała. Oddział brał udział w bitwach pod Siemiatyczami, Woskrzenicami, Gręzówką, Włodawą, Sławatyczami i Fajsławicami.

- Uważam, że ksiądz Stanisław Brzóska przystępując do powstania styczniowego jako kapelan, sprzeniewierzył się kapłańskiemu powołaniu – twierdził dr Jan Sałkowski, wcielający się w rolę oskarżyciela Brzóski. - Jako kapłan powinien był głosić miłość bliźniego, a nawet miłość do wroga. Tymczasem on zamienił to na powstańczą kosę.

Ostatni powstaniec Królestwa

Brzóska kontynuował walkę nawet po straceniu członków Rządu Narodowego z Romualdem Trauguttem na czele 5 sierpnia 1864 roku.

- Cóż z tego, że bohater, skoro martwy. O ileż więcej mógłby zdziałać ten młody człowiek przez kolejne 20-30 lat w myśl późniejszych postulatów pracy u podstaw - zastanawiał się dr Jan Sałkowski.

Nasuwa się jeszcze jedno pytanie: dlaczego ksiądz zdecydował się na pozornie bezcelową walkę z zaborcą, mimo iż zarówno Rosjanie, jak i polscy ziemianie proponowali mu bezpieczny wyjazd za granicę?

- Wytrwał, bo wiedział, że gdy opuści strony, w których walczył, to wioski zostaną spacyfikowane poprzez pobranie młodych ludzi do wojska rosyjskiego (…). Wyrwanie młodego człowieka na 12 lat do wojska, to było w zasadzie przekreślenie jego życia - mówił obrońca Brzóski.

Oddział kapelana najdłużej utrzymał się w boju spośród wszystkich w Królestwie Polskim, prowadził walkę do pojmania Brzóski i jego adiutanta Franciszka Wilczyńskiego.

Kto doprowadził do śmierci księdza-powstańca? Posłuchaj audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie".

bm

Czytaj także

Powstanie styczniowe - zbrojny bunt Polaków

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2019 08:00
- Wybuch powstania jest zawsze aktem desperacji, oznacza, że wyczerpano wszelkie inne możliwe środki walki politycznej o własny byt narodowy, a sytuacja, w której naród się znajduje jest po prostu nieakceptowalna - mówi historyk prof. Michał Klimecki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Francesco Nullo - bohater Polski i Włoch

Ostatnia aktualizacja: 01.03.2019 07:00
1 marca 1826 roku urodził się Francesco Nullo, Włoch, który walczył w szeregach powstańców styczniowych z wojskami rosyjskimi i oddał życie za sprawę polską.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powstanie Styczniowe zwycięstwem pomimo klęski

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2015 05:26
- Walczyliśmy półtora roku i była to walka Dawida z Goliatem. Można powiedzieć, że ten polski Dawid w jakimś sensie odniósł zwycięstwo - mówi o Powstaniu Styczniowym Andrzej Sowa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dionizy Czachowski - bicz na Moskali

Ostatnia aktualizacja: 06.11.2019 06:00
Z jednej strony samorodny talent dowódczy, z drugiej - okrutnik o wybuchowym temperamencie. Energicznością i skutecznością w boju wyróżniał się na tle innych dowódców powstania styczniowego.
rozwiń zwiń