X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

André Marie Ampère - pionier elektromagnetyzmu

Ostatnia aktualizacja: 10.06.2017 06:03
Newton elektryczności – tak nazywał francuskiego uczonego inny słynny fizyk James Clerk Maxwell. Ampere był odkrywcą prawideł elektromagnetyzmu. Dziś eksperymenty podobne do tych, jakie wykonywał, przedstawiane są młodzieży w gimnazjach i liceach. U progu XIX wieku były to jednak doświadczenia pionierskie.
Audio
  • Audycja z cyklu "Anegdoty i fakty" Piotra Sopoćko poświęcona postaci André Marie Ampère'a. (PR, 9.06.1976)
Andr Ampre
André AmpèreFoto: Wikimedia Commons/dp

10 czerwca 1836 zmarł André Marie Ampère, francuski fizyk, matematyk, pionier badań nad elektromagnetyzmem. Od jego nazwiska bierze swoją nazwę jednostka natężenia prądu elektrycznego - amper.

- Ampère, korzystając z prawideł magnetyzmu występujących podczas przepływu prądu, zbudował przyrząd do pomiaru natężenia i nazwał go galwanometrem. Dla swych dalszych doświadczeń skonstruował elektromagnes. Bliski był odkrycia jeszcze jednego zjawiska elektrycznego - oporu prądu znanego w nauce jako prawo Ohma - słyszymy w audycji Piotra Sopoćki z cyklu "Anegdoty i fakty".

Zasługi Ampère'a dla nauki znajdowały odzwierciedlenie w piastowanych przez niego stanowiskach: był wykładowcą w rodzinnym Lyonie, po przeprowadzce do Paryża w 1804 roku wykładał na  École Polytechnique, gdzie cztery lata później otrzymał tytuł profesora. W tym samym roku, z polecenia Napoleona Bonaparte, został generalnym inspektorem francuskich wyższych uczelni. W 1826 roku objął Katedrę Fizyki na College de France.

Krwawe piętno Rewolucji

Sukcesy naukowe nie przekładały się na szczęście w życiu prywatnym. Ampère pochodził z zamożnej rodziny kupieckiej w Lyonie. Przyszedł na świat 20 stycznia 1775.

- Jedyne dziecko państwa Ampère otoczono troskliwą opieką i zapewniono solidną edukację, pomimo iż rodzina w obawie przed szykanami rewolucjonistów musiała ukryć się na głębokiej prowincji - słyszymy w audycji z 1976 roku.

Wielka Rewolucja Francuska wywarła potężny wpływ na osiemnastoletniego wówczas Andre. Rodzinny Lyon był lojalny wobec starego porządku i miasto, po zdobyciu przez rewolucjonistów, spłynęło krwią. Głowę na gilotynie położył ojciec przyszłego naukowca.

Wiecznie nieszczęśliwy

- Mimo młodego wieku, był już twórcą sztucznego języka międzynarodowego, ogarniał umysłem nauki przyrodnicze, historię i filozofię, próbował nawet swych sił w poezji – słyszymy w audycji Piotra Sopoćki.

W wieku 24 lat poślubił Julię Carron, która zmarła pięć lat później. Pchnęło to Ampère'a ku głębokiej religijności: czytał Biblię i nauki Ojców Kościoła, został franciszkańskim tercjaszem.

- Świat ogarnęła wówczas moda na doświadczenia z elektrycznością. Odkrycie Galvaniego, stos Volty, zwróciły uwagę Ampère'a i dały mu sposobność do dalszej syntezy - słyszymy w audycji z archiwum PR.

Nawet wpędzenie się w wir pracy nie spowodowało, że Ampère stał się człowiekiem szczęśliwym. Nie założył ponownie rodziny, jedyną jego towarzyszką była ulubiona kotka. Epitafium dla swojego życia skomponował sam w napisie, który nakazał umieścić na nagrobku: "Tandem felix", co znaczy "Nareszcie szczęśliwy".

Posłuchaj audycji o André Marie Ampère z cyklu "Anegdoty i fakty".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Napoleon Bonaparte – wielki mały człowiek

Ostatnia aktualizacja: 15.08.2019 06:18
- Pojawił się znikąd, z małej, niewiele znaczącej wyspy na Morzu Śródziemnym i błyskawicznie zaszedł na szczyty władzy – opisywała Napoleona Bonaparte Hanna Maria Giza na antenie Dwójki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Maximilien de Robespierre – poszedł o krok za daleko

Ostatnia aktualizacja: 28.07.2019 06:09
"Terror bez cnoty jest zgubny, cnota bez terroru jest bezsilna" - tak tłumaczył swoją działalność w czasie rewolucji francuskiej Maximilien de Robespierre.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Maria Walewska – kochanka Napoleona

Ostatnia aktualizacja: 11.12.2013 09:00
Najważniejszy człowiek na świecie i polska szlachcianka. Napoleon Bonaparte i Maria Walewska – ich romans owiany jest wieloma tajemnicami i legendami.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wandea – ludobójstwo francusko-francuskie

Ostatnia aktualizacja: 23.12.2013 11:00
220 lat temu, 23 grudnia 1793, powstańcy wandejscy ponieśli ostateczną klęskę z wojskami I Republiki Francuskiej w bitwie Savenay. Po krwawym zwycięstwie podjęto plan bezlitosnej, całkowicie zbędnej, pacyfikacji Wandei.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Thomas Paine i jego "Zdrowy rozsądek"

Ostatnia aktualizacja: 08.06.2015 06:00
- Historycy przyjmują za wielce prawdopodobne, że każdy umiejący czytać obywatel kolonii zapoznał się z dziełem Paine’a - słyszymy w audycji Jana Owsińskiego z cyklu "Uczeni w anegdocie".
rozwiń zwiń