Historia

Edward Szczepanik. Ostatni premier RP na Uchodźstwie

Ostatnia aktualizacja: 22.08.2021 05:45
22 sierpnia 1915 roku urodził się Edward Szczepanik, ekonomista, w latach 1986-90 premier Rządu RP na Uchodźstwie.
Edward Szczepanik, prezes Rady Ministrów rządu emigracyjnego, Warszawa (26.11.1991)
Edward Szczepanik, prezes Rady Ministrów rządu emigracyjnego, Warszawa (26.11.1991)Foto: PAP/CAF/Adam Urbanek

– Mój młodszy brat został zamordowany przez Niemców w ohydny sposób, nawet nie ma jego grobu – wspominał rodzinną tragedię Edward Szczepanik w 1996 roku. – Matka zmarła bardzo wcześnie, kiedy miałem 7 lat. Pamiętam ją tylko jako coś bardzo pięknego, kochanego, tkliwego.


Posłuchaj
14:37 edward szczepanik_młodość_studia.mp3 Edward Szczepanik opowiada o swoich rodzinnych Suwałkach, szkole i rodzinie. Audycja Ewy Prządki "Zapiski ze współczesności". (PR, 21.10.1996)

 

Również jego ojciec zmarł wcześnie, kiedy Edward odbywał służbę wojskową w szkole podchorążych we Włodzimierzu Wołyńskim. Zaledwie 20-letni chłopak musiał zaopiekować się swoją siostrą i macochą.

Studiował ekonomię w Warszawie w Wyższej Szkole Handlowej. Po odbyciu służby wojskowej otrzymał stypendium na roczne studia w London School of Economics and Political Science. Kiedy kariera naukowa stała przed nim otworem, wybuchła wojna i pokrzyżowała plany młodego ekonomisty.

Wojna

Krótko po inwazji sowieckiej na Polskę wraz z innymi żołnierzami został internowany na Litwie.

– Pojedyncze osoby uciekły, a my oczekiwaliśmy zmiłowania bożego, które było "zmiłowaniem" Stalina, który postanowił "oswobodzić" Litwę – wspominał Szczepanik. – Oznaczało to przetransportowanie internowanych polskich żołnierzy w głąb Rosji.


Posłuchaj
14:21 edward szczepanik_wojna i łagry.mp3 Wojna i życie w łagrze – wspomnienia Edwarda Szczepanika. Audycja Ewy Prządki "Zapiski ze współczesności". (PR, 22.10.1996)

 

W łagrach w Kozielsku spędził dwa lata, do 1942 roku.

– To był niezwykle ciężki okres. Francja była już zawojowana przez Niemców i nadzieje na jakąś odmianę były niewielkie. To był chyba najbardziej ponury okres, co do przyszłości Europy, świata i Polski – tłumaczył sytuację międzynarodową Edward Szczepanik.

Po podpisaniu układu Sikorski-Majski trafił do armii gen. Andersa. Brał udział w bitwach o Monte Cassino i Bolonię. – To były pierwsze walki, kiedy czuliśmy, że jesteśmy po stronie zwycięzców –wspominał Edward Szczepanik.– Byliśmy pod dowództwem brytyjskim, mieliśmy doskonałe wyposażenie. Elementem niesłychanie ważnym była osoba samego Władysława Andersa.


Posłuchaj
14:53 edward szczepanik_armia Andersa.mp3 O kształtowaniu się armii gen. Andersa mówi Edward Szczepanik. Audycja Ewy Prządki "Zapiski ze współczesności". (PR, 23.10.1996)

 

Emigracja

W 1946 roku w Rzymie poślubił Hannę Marię Janikowską, z którą doczekał się czwórki dzieci. Jako były żołnierz angażował się w działalność stowarzyszeń kombatantów wojennych. Po demobilizacji Polskich Sił Zbrojnych pełnił funkcję opiekuna studentów Wydziału Ekonomii i Prawa w Ośrodku Akademickim 2. Korpusu, gdzie prowadził wykłady z ekonomii.


Posłuchaj
14:11 edward szczepanik_sukcesy w armii Andersa.mp3 "Czuliśmy się w końcu po stronie zwycięzców" – Edward Szczepanik wspomina sukcesy w armii gen. Andersa. Audycja Ewy Prządki "Zapiski ze współczesności". (PR, 24.10.1996)

 

Założył również Instytut Badań Zagadnień Krajowych w Londynie i w latach 1951-1953 oraz 1983-1986 był jego prezesem. Szybko został też konsultantem w sprawach ekonomicznych i gospodarki światowej rządu w Londynie.

W 1981 został Ministrem Spraw Wewnętrznych i wicepremierem Polskiego Rządu na Uchodźstwie. 7 kwietnia 1986 został desygnowany na stanowisko Premiera Rządu w Londynie. Funkcję tę przestał sprawować po przemianach politycznych w kraju, w 1990 roku, kiedy Ryszard Kaczorowski przekazał insygnia władzy Lechowi Wałęsie, wybranemu na prezydenta w wolnych wyborach. W latach 1990-1991 kierował Komisją Likwidacyjną Rządu RP.


Posłuchaj
14:15 edward szczepanik_po wojnie.mp3 Organizacja życia na emigracji - wspomina Edward Szczepanik. Audycja Ewy Prządki "Zapiski ze współczesności". (PR, 25.10.1996)

 

Edward Szczepanik zmarł 11 października 2005 roku. Jego prochy zostały złożone na cmentarzu w jego rodzinnych Suwałkach.


mb

Czytaj także

"Komuniści odebrali mu obywatelstwo, ale dla Polaków pozostał bohaterem". 51. rocznica śmierci gen. Władysław Andersa

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2021 05:53
Gen. Władysław Anders zapisał się w historii jako dowódca 2. Korpusu Polskiego i współautor sukcesu aliantów we Włoszech w 1944 roku. Po śmierci spoczął - tak jak prosił - obok swoich żołnierzy na Polskim Cmentarzu Wojennym pod Monte Cassino. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marian Czuchnowski – polski Rimbaud

Ostatnia aktualizacja: 22.05.2014 06:00
Stefan Napierski upatrywał w nim "najbardziej fascynujący talent młodego pokolenia poetyckiego". Kazimierz Czachowski nazywał go "polskim Rimbaudem", pisząc iż zdobyczami formalnymi nie ustępuje on najwybitniejszym naszym lirykom i pozostaje przy tym na wskroś współczesny.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zdzisław Krasnodębski – pierwszy dowódca Dywizjonu 303

Ostatnia aktualizacja: 03.08.2021 05:50
41 lat temu, 3 sierpnia 1980 roku zmarł w Toronto Zdzisław Krasnodębski, pierwszy dowódca słynnego Dywizjonu 303, bohater bitwy o Anglię.
rozwiń zwiń