X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Powstanie niewolników na Haiti

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2015 06:00
Historia haitańska jest burzliwa. Na wyspie przelało się morze krwi. 21 sierpnia 1791 niewolnicy zbuntowali się przeciwko francuskiej dominacji. Aby stłumić rewoltę, Napoleon Bonaparte wysłał 3 brygady polskich żołnierzy z Legionów Polskich.
Audio
  • Jan Zakrzewski opowiada o swoim pobycie na Haiti i wizycie w wiosce potomków Polaków. Opowieść ilustrowana jest oryginalnymi nagraniami muzyki haitańskiej, odgłosami ulicy (6.07.1975)
  • Zofia Pinchinat-Witucka, pół Polka, pół Haitanka, założycielka fundacji pomocy dla Haiti - Fundacji Kombit, opowiada o polsko-haitańskich powiązaniach. Audycja Marii Wieczorkiewicz (31.01.2010)
Bitwa na San Domingo podczas powstania niewolników na Haiti, aut. January Suchodolski (1845), źr. Muzeum Wojska Polskiego, Wikimedia Commonsdp
Bitwa na San Domingo podczas powstania niewolników na Haiti, aut. January Suchodolski (1845), źr. Muzeum Wojska Polskiego, Wikimedia Commons/dp

Narastający bunt

W 1758 roku biali posiadacze ziemscy, z obawy przed buntem wykorzystywanych niewolników, zaczęli wprowadzać przepisy ograniczające uprawnienia innych warstw ludności, aż w końcu powstał sztywny system kastowy.

Kolejni niewolnicy uciekali z plantacji i zbierali się w większych skupiskach. François Mackandal zjednoczył rozproszone grupy, a także zbudował tajną organizację na plantacjach, by poprowadzić niewolników przeciwko białym. Lata społecznej niesprawiedliwości, zniewalania i morderczej pracy skończyły się wybuchem rebelii wśród rdzennych mieszkańców Haiti. Bunt trwał od 1751 do 1757 roku, a Mackandal został ostatecznie schwytany i spalony przez Francuzów na stosie w 1758 roku.

Kolejna próba

W 1789 Saint-Domingue (czyli późniejsze Haiti) dostarczała do Francji i Wielkiej Brytanii 60% światowej produkcji kawy i 40% światowej produkcji cukru. Jako że kolonia była najbardziej dochodową posiadłością królestwa i najbogatszą na całych Karaibach, Francuzi nie zamierzali poddać się naciskom rdzennych mieszkańców.

Pod koniec XVIII wieku Haitańczycy znów chwycili za broń. Walki nasiliły się w 1803 roku, dlatego na wyspę wysłano dodatkowe wojska francuskie wzmocnione przez część żołnierzy polskich z Legionów Dąbrowskiego.

Polscy żołnierze na Haiti

– Polskim legionistom powiedziano, że jadą bronić i wprowadzać hasła francuskiej rewolucji, utrwalać zasady wolności, równości i braterstwa – mówił Jan Zakrzewski w audycji. – Gdy przybyli na Haiti, stwierdzili, że przysłano ich, by uśmierzali walkę innych o wolność, w imię której powstały też legiony.

Część Polaków stanęła po stronie walczących o niepodległość Haitańczyków. Po serii porażek wojska francuskie zostały ewakuowane z wyspy. 1 stycznia 1804 proklamowano niepodległość Haiti. Tym samym powstało drugie po Stanach Zjednoczonych niepodległe państwo w Ameryce.

Znienawidzeni Francuzi

Wziętych do niewoli Francuzów wyrżnięto lub zaciągnięto do niewolniczej pracy. W czasie walki spalono wszystkie budynki kolonialne, by zatrzeć ślady francuskiej obecności na tych ziemiach.
Mimo to, wiele późniejszych rozwiązań ustrojowych zaczerpnięto właśnie z Francji. Pałac prezydencki również wybudowano na wzór francuskich budowli, na haitańskich monetach po dziś dzień widnieje hasło: "Wolność, równość, braterstwo".

Ludzie o niebieskich oczach

Wdzięczność rdzennej ludności wyspy wobec Polaków była dozgonna. Przez 120 lat w haitańskiej konstytucji dla każdego Polaka, który chciałby się osiedlić na dawnej francuskiej kolonii zagwarantowane było haitańskie obywatelstwo.

Na wyspie po dziś dzień mieszkają potomkowie polskich legionistów. – Na Haiti polska legenda jest wciąż żywa – podkreśla Zofia Pinchinat-Witucka, założycielka fundacji pomocy dla Haiti, Fundacji Kombit. – Garstka legionistów przeżyła żółtą febrę i masakry, ale nigdy tak niewielu nie rozsławiło imienia Polski w tak małym i odległym kraju.

Posłuchaj o potomkach polskich leginistów na Haiti.

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zwycięstwo pod Somosierrą – szarża, która przeszła do legendy

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2014 07:00
Atak trwał osiem minut. Tyle potrzebowali polscy szwoleżerowie, by zdobyć hiszpańską Samosierrą i otworzyć Napoleonowi drogę na Madryt.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Maria Walewska – kochanka Napoleona

Ostatnia aktualizacja: 11.12.2013 09:00
Najważniejszy człowiek na świecie i polska szlachcianka. Napoleon Bonaparte i Maria Walewska – ich romans owiany jest wieloma tajemnicami i legendami.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bitwa pod Wateroo. Koniec Napoleona, początek nowej Europy

Ostatnia aktualizacja: 19.06.2015 20:40
18 czerwca 1815 roku, na wzgórzach kilkadziesiąt kilometrów od Brukseli, rozegrana została jedna z ważniejszych bitew XIX wieku.
rozwiń zwiń